Uongozi na utawala bora: Maneno ya Rais Samia

Kauli ya Uongozi Iliyojenga Daraja Kati ya Serikali na Wafanyakazi, Kisha Kugeuka Kuwa Ajenda ya Matokeo

Nukuu hii ilikuwa zaidi ya ahadi ya kisiasa kwa wafanyakazi. Ndani yake, Rais Samia aliweka msingi wa aina ya uongozi unaoanza kwa kusikiliza, kutambua uhalisia wa changamoto na kushirikiana na wale wanaobeba mzigo wa maendeleo ya Taifa. Kauli ya “mimi ni mfanyakazi mwenzenu” iliweka uhusiano wa moja kwa moja kati ya Mkuu wa Nchi na nguvu kazi ya Tanzania: Serikali haipaswi kusimama mbali na matatizo ya wafanyakazi, bali iwe sehemu ya kuyatatua.

Dira iliyobebwa na kauli hiyo ilikuwa pana. Ililenga kubadilisha mazingira ya kazi na ustawi wa wafanyakazi kupitia mshahara, kodi, ajira, vyeo, madeni ya watumishi, mafao, hifadhi ya jamii na huduma za afya. Hii ndiyo maana siku hiyo Rais Samia hakubaki katika kusikiliza madai; Serikali ilitangaza hatua za kuanza kupunguza baadhi ya mizigo iliyokuwa imeelezwa na wafanyakazi.

Hatua ya kwanza ilionekana katika kupunguza kiwango cha kodi ya PAYE kutoka asilimia 9 hadi asilimia 8 kuanzia mwaka wa fedha 2021/22. Serikali pia ilielekeza kuharakishwa kwa majadiliano na uidhinishaji wa mikataba ya hali bora ya wafanyakazi, kulipa madai ya watumishi na kushughulikia mafao ya wastaafu waliokuwa wakisubiri kwa muda mrefu. Hii ilikuwa tafsiri ya moja kwa moja ya falsafa ya kutambua changamoto kabla ya kuzitafutia majibu.

Utekelezaji haukusimama mwaka 2021. Katika mwaka wa fedha 2021/22, Serikali ilipanga kupandisha vyeo maelfu ya watumishi na kuajiri watumishi wapya katika sekta muhimu, hususan elimu na afya. Kisha mwaka 2022, baada ya maandalizi ya kitaasisi kuhusu muundo wa nyongeza za mishahara, Serikali ilitekeleza ongezeko la kima cha chini cha mshahara wa watumishi wa umma kutoka TSh 300,000 hadi TSh 370,000 kwa mwezi — ongezeko la asilimia 23.3.

Hapa ndipo nguvu ya kauli ya Mei Mosi 2021 inaonekana: malalamiko yalitambuliwa, dira ikawekwa, hatua zikachukuliwa, na utekelezaji ukaendelea kwa miaka iliyofuata. Kufikia Mei 2025, Serikali ya Awamu ya Sita ilikuwa imepandisha vyeo takribani watumishi 476,470 kwa gharama ya TSh 689.9 bilioni, huku TSh 318.37 bilioni zikilipwa kama malimbikizo ya mishahara kwa watumishi na wastaafu 187,152 katika kipindi cha 2021/22 hadi Mei 2025.

Kutoka Kusikiliza Wafanyakazi Hadi Kuimarisha Nguvu Kazi ya Taifa

Umuhimu wa kauli hii haupimwi kwa nyongeza ya mshahara pekee. Kwa mtazamo wa maendeleo ya Taifa, wafanyakazi ni injini ya utoaji huduma za umma, uzalishaji wa mali, ukusanyaji wa mapato, elimu, afya, miundombinu na shughuli za sekta binafsi. Hivyo, kuboresha mazingira yao ni uwekezaji katika uwezo wa Taifa wenyewe.

Rais Samia aliweka mtazamo wa ushirikiano badala ya mgawanyiko: Serikali na wafanyakazi kama washirika katika maendeleo. Mtazamo huu una uzito mkubwa kwa sababu unabadilisha namna changamoto za kazi zinavyoshughulikiwa. Badala ya kuona madai ya wafanyakazi kama tatizo la upande mmoja, yanawekwa ndani ya mjadala mpana wa tija, haki, ustawi na maendeleo ya uchumi.

Matokeo ya hatua zilizofuata yanaonyesha mkondo huo: kupungua kwa baadhi ya mizigo ya kodi, nyongeza za mishahara, malipo ya madai, upandishaji vyeo na ajira. Kwa wananchi, matokeo yake yanaonekana pia katika upande wa pili wa huduma: wafanyakazi zaidi katika sekta muhimu wanamaanisha uwezo mkubwa zaidi wa Serikali kuhudumia jamii.

Kwa Taifa, huu ulikuwa ujumbe wa kimkakati kwamba maendeleo endelevu hayawezi kujengwa kwa kuwataka wafanyakazi wazalishe zaidi bila Serikali kuendelea kuboresha mazingira ya maisha na kazi zao. Ndiyo maana kauli hii inabaki kuwa sehemu muhimu ya kuelewa falsafa ya uongozi wa Awamu ya Sita katika mahusiano kati ya Serikali, nguvu kazi na maendeleo ya Tanzania.