Gundua mkusanyiko wa nukuu za Rais Samia Suluhu Hassan kuhusu utawala bora. Hapa utapata hekima yake katika masuala ya uongozi, uwajibikaji na maendeleo ya nchi.
NUKUU ZA SAMIA
24 / ARCHIVE
Nukuu ya Rais Samia
“Niwasikilize, mnielekeze na hatimaye
nikayafanyie kazi.”
— Mheshimiwa Dkt. Samia Suluhu Hassan,
Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania
Mkutano na Wazee wa Dar es Salaam ·
Mlimani City · 7 Mei 2021
Uchambuzi
Kauli Iliyoweka Msingi wa Uongozi
wa Kusikiliza Kabla ya Kuamua
Nukuu hii ni miongoni mwa kauli zinazofafanua kwa
uwazi mtindo wa uongozi ambao Rais Samia Suluhu Hassan
alikusudia kuujenga katika hatua za mwanzo kabisa za
uongozi wake. Maneno haya matatu—
kusikiliza, kuelekezwa na kufanyia kazi—
yaliunda mlolongo kamili wa uongozi unaotoka kwa
wananchi kwenda kwenye maamuzi ya Serikali.
Hii haikuwa falsafa ya kusikiliza kwa ajili ya
kutafuta sifa. Ndani ya kauli hiyo kulikuwa na
mtazamo wa msingi kwamba maarifa ya taifa hayakai
katika ofisi za viongozi pekee. Wananchi, wazee,
wataalamu, viongozi wa dini, vyama vya siasa,
wafanyabiashara, asasi za kiraia na makundi mengine
wana uzoefu, maarifa na maoni ambayo yanaweza
kuboresha maamuzi ya kitaifa.
Uzito mkubwa wa nukuu hii unaonekana katika neno
“nikayafanyie kazi.” Hapo ndipo
Rais Samia alipoondoa dhana ya ushirikishwaji wa
wananchi kuwa mazungumzo yasiyo na mwisho. Kusikiliza
kulipaswa kufuatiwa na uchambuzi; uchambuzi utoe
mwelekeo; na mwelekeo ugeuke kuwa hatua za Serikali.
Hivyo, kauli hii ilibeba falsafa ya
uongozi shirikishi wenye wajibu wa kutenda.
Baada ya Mei 2021, mtindo huu wa kuendesha mambo
kwa mazungumzo, mashauriano na kupokea maoni ya
wadau ulijitokeza katika maeneo mbalimbali ya
utawala. Mojawapo ya mifano yenye uzito mkubwa wa
kitaifa ilikuwa safari ya maboresho ya kisiasa na
kidemokrasia: kutoka kukusanya maoni ya wadau,
kuunda Kikosi Kazi cha kuyachambua, kupokea ripoti,
kufanya maamuzi na hatimaye kutafsiri baadhi ya
mapendekezo kuwa mabadiliko ya kisheria na
kitaasisi.
Wazo Kuu
Uongozi wenye nguvu haupimwi kwa uwezo wa kiongozi
kusema peke yake, bali kwa uwezo wa kusikiliza
taifa, kuchukua hekima ya wananchi na kuibadilisha
kuwa maamuzi yenye matokeo.
Kutoka Kauli Hadi Matokeo
7 MEI 2021
Ahadi ya Kusikiliza na Kufanyia Kazi Maoni
Katika mkutano na Wazee wa Dar es Salaam,
Rais Samia aliweka wazi mtazamo wa uongozi
unaoanza kwa kusikiliza wananchi, kupokea
maelekezo yao na kuyatafsiri kuwa kazi.
15–17 DESEMBA 2021
Wadau Wakutana Kujadili Demokrasia ya Vyama Vingi
Mkutano wa wadau wa demokrasia ya vyama vingi
ulifanyika Dodoma na kutoa jumla ya maoni na
mapendekezo 98 kuhusu hali na mwelekeo wa
demokrasia nchini.
23 DESEMBA 2021
Kikosi Kazi Cha Wadau 24 Cha Undwa
Rais Samia aliunda Kikosi Kazi chenye wajumbe
24 kutoka Tanzania Bara na Zanzibar, kikijumuisha
wasomi, wanasiasa, vyama vya siasa, asasi za kiraia,
taasisi za dini, Serikali na vyama vya kitaaluma.
21 OKTOBA 2022
Ripoti na Mapendekezo Yakabidhiwa
Baada ya kusikiliza na kuchambua maoni ya wadau,
Kikosi Kazi kiliwasilisha mapendekezo yake kuhusu
maboresho ya mfumo wa kisiasa, demokrasia na
ushiriki wa wananchi.
3 JANUARI 2023
Marufuku ya Mikutano ya Kisiasa Yaondolewa
Serikali iliondoa marufuku ya muda mrefu ya
mikutano ya hadhara ya vyama vya siasa, hatua
iliyopanua nafasi ya ushiriki wa kisiasa na
mazungumzo ya kidemokrasia nchini.
2024
Maboresho Yageuka Kuwa Sheria na Taasisi
Tanzania ikapitisha Sheria ya Uchaguzi wa Rais,
Wabunge na Madiwani ya 2024 pamoja na Sheria ya
Tume Huru ya Taifa ya Uchaguzi ya 2024, hatua
iliyoimarisha muundo wa uchaguzi na taasisi
inayosimamia uchaguzi.
Matokeo na Mafanikio ya Utekelezaji
Ushahidi wa utekelezaji unaonyesha kwamba falsafa ya
kusikiliza haikubaki katika kiwango cha hotuba.
Iliendelea kuonekana katika uundaji wa majukwaa ya
wadau, ukusanyaji wa maoni, uundaji wa mifumo ya
kitaifa ya ushauri na utekelezaji wa maamuzi yenye
athari kwenye sheria na taasisi za nchi.
01 · MAONI 98
Sauti za Wadau Ziliwekwa Mezani
Mkutano wa Wadau wa Demokrasia ya Vyama Vingi
wa Desemba 2021 ulitoa maoni na mapendekezo
98. Hii ilitoa msingi mpana wa kuchambua
masuala ya kisiasa kwa kushirikisha makundi
mbalimbali ya jamii.
02 · WAJUMBE 24
Ushirikishwaji Ulipewa Mfumo Rasmi
Uundaji wa Kikosi Kazi chenye wajumbe 24
ulihamisha mchakato kutoka mazungumzo ya kawaida
kwenda kwenye mfumo rasmi wa kitaifa wa
kuchambua maoni na kutoa mapendekezo ya sera
na mageuzi.
03 · WADAU MBALIMBALI
Maarifa Hayakufungiwa Kwenye Serikali Pekee
Wasomi, vyama vya siasa, asasi za kiraia,
taasisi za dini, Serikali na vyama vya kitaaluma
walijumuishwa katika mchakato. Hii ilipanua
wigo wa maarifa yaliyotumika kufikiria
maboresho ya taifa.
04 · 3 JANUARI 2023
Nafasi ya Kisiasa Ilipanuliwa
Kuondolewa kwa marufuku ya mikutano ya kisiasa
kulirudisha nafasi ya vyama vya siasa kufanya
mikutano ya hadhara na kuwasiliana moja kwa moja
na wananchi katika maeneo mbalimbali nchini.
05 · SHERIA ZA 2024
Maoni Yakaingia Kwenye Mfumo wa Kisheria
Maboresho yaliendelea hadi kutungwa kwa sheria
mpya za uchaguzi mwaka 2024, zikiwemo Sheria
ya Uchaguzi wa Rais, Wabunge na Madiwani na
Sheria ya Tume Huru ya Taifa ya Uchaguzi.
06 · INEC 2024
Taasisi ya Uchaguzi Ikapewa Mfumo Mpya
Sheria ya Tume Huru ya Taifa ya Uchaguzi ya
mwaka 2024 iliweka msingi mpya wa muundo,
majukumu na utaratibu wa taasisi inayosimamia
uchaguzi wa kitaifa.
07 · MAZUNGUMZO
Uongozi wa Ushirikishwaji Ukawa Njia ya Utawala
Serikali ya Awamu ya Sita iliendeleza utamaduni
wa kukutana na makundi mbalimbali ya kijamii,
kiuchumi na kisiasa ili kupokea mitazamo,
changamoto na mapendekezo kabla ya maamuzi
makubwa ya kitaifa.
08 · 4R
Kusikiliza Kukawa Sehemu ya Falsafa ya Taifa
Maridhiano, Ustahimilivu, Mageuzi na Ujenzi Mpya
vilijenga mazingira ambayo mazungumzo,
ushirikishwaji na marekebisho vilihusishwa na
dira pana ya maendeleo na ujenzi wa taifa.
Uzito wa Kitaifa
Kutoka Uongozi wa Maelekezo Pekee Kwenda
Uongozi wa Mazungumzo na Uwajibikaji wa Matokeo
Umuhimu wa nukuu hii unaenda mbali zaidi ya tukio
la Mlimani City. Inaweka mbele dhana kwamba
Serikali yenye nguvu si Serikali inayokataa
kushauriwa, bali ni Serikali yenye uwezo wa kuchuja
mawazo mengi na kuyageuza kuwa maamuzi sahihi.
Huu ni mtazamo unaotambua kwamba wananchi si watazamaji
wa maendeleo; ni washiriki wa moja kwa moja katika
kubainisha changamoto na kutengeneza mwelekeo wa taifa.
Kwa Tanzania, falsafa hii ilikuwa muhimu hasa katika
kipindi ambacho nchi ilikuwa inaingia katika Awamu ya
Sita na kukabiliana na mahitaji ya kurejesha imani,
kuimarisha maridhiano na kufungua njia za mawasiliano
kati ya Serikali na makundi mbalimbali ya jamii.
Kusikiliza kulikuwa hatua ya kwanza; lakini thamani
ya uongozi wa Rais Samia ilionekana katika hatua ya
pili—kuchukua hatua baada ya kusikiliza.
Mlolongo wa matukio ya Desemba 2021 hadi sheria za
uchaguzi za mwaka 2024 unaonyesha namna mfumo wa
ushirikishwaji unavyoweza kufanya kazi katika taifa:
wadau wanatoa maoni, Serikali inaunda chombo cha
kuyachambua, mapendekezo yanawasilishwa, maamuzi
yanafanyika na baadhi ya maamuzi hayo yanajengewa
msingi wa sheria na taasisi.
Hapa ndipo nukuu hii inapata uzito wa kihistoria.
Rais Samia hakuweka kusikiliza kama ishara ya
unyenyekevu wa kisiasa pekee; aliweka
uwajibikaji wa kufanyia kazi kama
sehemu ya mwisho ya mchakato. Kwa maana hiyo,
uongozi wake uliipa sauti ya wananchi nafasi katika
mjadala wa taifa huku Serikali ikiendelea kubeba
wajibu wa kufanya maamuzi na kuhakikisha utekelezaji.
Falsafa ya Rais Samia
Uongozi wa taifa hupata nguvu zaidi unapokusanya
hekima ya wananchi, kuigeuza kuwa maamuzi sahihi,
na kuyawajibikia kwa utekelezaji unaobadilisha
maisha ya watu.
Taarifa za Nukuu
Mtoa Kauli
Mheshimiwa Dkt. Samia Suluhu Hassan,
Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania
Tarehe
7 Mei 2021
Mahali
Mlimani City, Dar es Salaam, Tanzania
Tukio
Mkutano wa Rais Samia Suluhu Hassan
na Wazee wa Mkoa wa Dar es Salaam
Kategoria
Uongozi · Ushirikishwaji · Demokrasia ·
Utawala Bora · Maridhiano
Dira Kuu
Kusikiliza wananchi, kupokea maoni,
kuyachambua na kuyageuza kuwa hatua
za maendeleo na mageuzi.
Hatua Muhimu
Kikosi Kazi cha Demokrasia — 23 Desemba 2021 ·
Kuondolewa kwa marufuku ya mikutano ya kisiasa —
3 Januari 2023
Matokeo Muhimu
Maoni 98 ya wadau · Wajumbe 24 wa Kikosi Kazi ·
Sheria mpya za uchaguzi na INEC mwaka 2024
Mada Zinazohusiana
Uongozi Shirikishi
Kusikiliza Wananchi
Utawala Bora
Demokrasia
Maridhiano
Mageuzi
4R
Ushirikishwaji
Uwajibikaji
Ujenzi wa Taifa
Chanzo na Uthibitisho
Chanzo cha nukuu:
Hotuba ya Mheshimiwa Dkt. Samia Suluhu Hassan,
Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, katika
mkutano na Wazee wa Mkoa wa Dar es Salaam,
Mlimani City, tarehe 7 Mei 2021.
Mkutano wa Wadau:
Tarehe 15 hadi 17 Desemba 2021, Mkutano wa Wadau
wa Demokrasia ya Vyama Vingi ulifanyika Dodoma na
kutoa jumla ya maoni na mapendekezo 98.
Kikosi Kazi:
Tarehe 23 Desemba 2021, Kikosi Kazi chenye wajumbe
24 kiliundwa kwa uwakilishi kutoka makundi mbalimbali,
yakiwemo vyama vya siasa, wasomi, asasi za kiraia,
taasisi za dini, Serikali na vyama vya kitaaluma.
Hatua za utekelezaji:
Ripoti ya Kikosi Kazi ilikabidhiwa mwaka 2022;
Januari 2023 marufuku ya mikutano ya kisiasa
ikaondolewa; mwaka 2024 Tanzania ikapitisha Sheria
ya Uchaguzi wa Rais, Wabunge na Madiwani pamoja na
Sheria ya Tume Huru ya Taifa ya Uchaguzi.
Vyanzo vikuu:
Ikulu ya Tanzania — Hotuba na taarifa rasmi;
Tume Huru ya Taifa ya Uchaguzi (INEC);
Sheria ya Tume Huru ya Taifa ya Uchaguzi, 2024;
na kumbukumbu rasmi za Kikosi Kazi cha Wadau wa
Demokrasia ya Vyama Vingi vya Siasa.
