Gundua mkusanyiko wa nukuu za Rais Samia Suluhu Hassan kuhusu utawala bora. Hapa utapata hekima yake katika masuala ya uongozi, uwajibikaji na maendeleo ya nchi.
NUKUU ZA SAMIA
25 / ARCHIVE
Nukuu ya Rais Samia
“Nikiwa Mama na Mlezi wa Taifa hili,
ninavielekeza vyombo vya sheria na hasa
Ofisi ya Mkurugenzi wa Mashtaka kuangalia
kiwango cha makosa yaliyofanywa na vijana wetu.”
— Mheshimiwa Dkt. Samia Suluhu Hassan,
Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania
Hotuba ya Kufungua Rasmi Bunge la 13 la
Jamhuri ya Muungano wa Tanzania · Dodoma ·
14 Novemba 2025
Uchambuzi
Mamlaka Yenye Huruma: Kauli Iliyoweka
Mustakabali wa Vijana Ndani ya Mizani ya Haki
Nukuu hii ina uzito mkubwa katika historia ya uongozi
wa Rais Samia Suluhu Hassan kwa sababu ilitolewa katika
kipindi ambacho Tanzania ilikuwa imetoka kwenye mazingira
ya mshtuko wa kitaifa baada ya matukio ya tarehe 29 Oktoba
2025. Katika mazingira hayo, swali kubwa halikuwa tu namna
ya kurejesha utulivu, bali pia namna Taifa lingeshughulikia
vijana wengi waliokamatwa katika mazingira ya machafuko.
Rais Samia hakutoa kauli ya kuondoa mamlaka ya sheria.
Badala yake, aliweka mizani ya uongozi
kati ya uwajibikaji na ubinadamu. Maelekezo yake yalitaka
kila kosa liangaliwe kwa kiwango chake, mazingira yake na
dhamira iliyomfanya mhusika kulifanya. Hii ilikuwa hatua ya
kuondoa mtazamo wa kuwahukumu wahusika wote kwa kipimo kimoja.
Ndani ya maneno “vijana wetu” kuna falsafa
nzito ya taifa. Rais hakutengeneza umbali kati ya Serikali na
wale waliokosea. Aliwatambua kama sehemu ya jamii ambayo Taifa
lina wajibu wa kuirekebisha, kuiongoza na kuipa nafasi ya
kurejea kwenye mstari sahihi pale mazingira yanaporuhusu.
Hapa ndipo uzito wa kauli unapozidi maana ya msamaha wa
kawaida. Ilikuwa dira ya namna dola yenye nguvu
inavyoweza kutumia mamlaka bila kupoteza utu wa mwanadamu.
Kosa lilibaki kuwa kosa, sheria ilibaki kuwa sheria, lakini
mustakabali wa kijana haukuachwa nje ya maamuzi ya Taifa.
Wazo Kuu
Taifa lenye nguvu halijengwi kwa adhabu pekee; linajengwa
kwa haki inayotenganisha kiwango cha kosa na thamani ya
maisha, ili kurekebisha waliopotoka bila kupoteza kizazi.
Kutoka Kauli Hadi Matokeo
29 OKTOBA 2025
Taifa Lapitia Kipindi cha Machafuko
Matukio ya vurugu na machafuko yaliyotokea katika
mazingira ya Uchaguzi Mkuu yaliweka Tanzania mbele ya
changamoto kubwa ya kurejesha utulivu huku wahusika
mbalimbali, wakiwemo vijana, wakikamatwa na kufikishwa
kwenye mifumo ya kisheria.
14 NOVEMBA 2025
Kauli ya Mama na Mlezi wa Taifa
Akifungua rasmi Bunge la 13 mjini Dodoma, Rais Samia
alivielekeza vyombo vya sheria, hususan Ofisi ya
Mkurugenzi wa Mashtaka, kuangalia kiwango cha makosa
yaliyofanywa na vijana waliokamatwa.
NOVEMBA 2025
Mapitio ya Mashitaka Yaanza
Baada ya maelekezo ya Rais, Ofisi ya Mkurugenzi wa
Mashtaka ilianza kupitia kesi za baadhi ya vijana
waliokuwa wamekamatwa kuhusiana na matukio ya baada
ya uchaguzi, kwa kuzingatia mazingira na kiwango cha
ushiriki wa wahusika.
25–27 NOVEMBA 2025
Kufutwa kwa Mashitaka na Kuachiliwa kwa Vijana
Ripoti za utekelezaji zilionyesha hatua za kufutwa kwa
mashitaka dhidi ya makundi ya vijana. Kufikia mwisho wa
mwezi Novemba 2025, mamia ya wahusika walikuwa wameachiliwa
baada ya mapitio ya mashitaka, huku Serikali ikiendelea
kutekeleza utaratibu wa kuchambua kesi kwa msingi wa
mazingira ya kila mhusika.
Matokeo na Mafanikio ya Utekelezaji
Uthibitisho mkubwa wa uzito wa nukuu hii haukuishia kwenye
maneno ya hotuba. Ndani ya siku chache, maelekezo ya Rais
yaligeuka kuwa mchakato wa mapitio ya kesi na kufutwa kwa
mashitaka dhidi ya baadhi ya vijana waliobainika kutokuwa
na kiwango sawa cha uwajibikaji wa jinai.
01 · MAPITIO YA KESI
Haki Ikapewa Mizani ya Kila Mhusika
Maelekezo ya kuangalia “kiwango cha makosa” yaliweka
msingi wa kuchambua wahusika kwa mazingira yao binafsi,
badala ya kutumia mtazamo mmoja kwa kundi lote lililokamatwa.
02 · SIKU CHACHE BAADAYE
Maelekezo Yakaanza Kutekelezwa
Kufuatia hotuba ya tarehe 14 Novemba 2025, Ofisi ya
Mkurugenzi wa Mashtaka ilianza kuchukua hatua za
kupitia na kuondoa mashitaka katika baadhi ya kesi
zilizohusisha vijana wa baada ya machafuko.
03 · MAMIA YA VIJANA
Vijana Walianza Kuachiwa
Kufikia mwishoni mwa Novemba 2025, taarifa mbalimbali
za utekelezaji zilieleza kuachiliwa kwa mamia ya vijana
baada ya mashitaka kufutwa au kutopata mwendelezo dhidi
ya baadhi ya wahusika waliopitiwa.
04 · HAKI YA KIBINAFSI
Kosa Halikubaki na Tafsiri ya Kundi
Hatua hiyo ilisisitiza kanuni kwamba uwajibikaji wa
jinai unatakiwa kuangalia mchango, dhamira na mazingira
ya mhusika binafsi, jambo linaloimarisha dhana ya haki
inayomwona mtu kabla ya kumhukumu kama sehemu ya umati.
05 · MARIDHIANO
Taifa Likaanza Kusogea Kwenye Uponyaji
Katika kipindi cha baada ya machafuko, hatua ya kupitia
mashitaka ilituma ujumbe kwamba kurejesha utulivu wa Taifa
hakumaanishi adhabu pekee, bali pia kujenga njia ya
maridhiano, kurekebisha na kuzuia kizazi kupotea.
06 · VIJANA WETU
Serikali Ikazungumza Lugha ya Malezi
Matumizi ya neno “wetu” yalipewa maana ya vitendo:
vijana waliokosea hawakuondolewa kwenye wigo wa Taifa,
bali waliinuliwa kwenye mtazamo wa kurekebishwa na
kurejeshwa katika maisha ya kawaida pale ilipostahili.
07 · AMANI NA UMOJA
Ulinzi wa Taifa Ukakwenda Sambamba na Uponyaji
Kauli ya Rais iliunganisha mambo mawili ambayo mara
nyingi huonekana kutengana: kulinda usalama wa Taifa na
kuhifadhi utu wa wananchi. Hivyo, amani ilieleweka kama
jambo la usalama na pia la kurejesha imani ndani ya jamii.
08 · MUSTAKABALI
Kosa Lisigeuke Hukumu ya Maisha Yote
Ujumbe wa msingi ulikuwa kwamba pale sheria inapotoa
nafasi ya kufanya mapitio, Taifa linaweza kushughulikia
kosa bila kuharibu maisha ya kijana ambaye bado anaweza
kurekebishwa na kuwa sehemu ya maendeleo ya nchi.
Uzito wa Kitaifa
Kutoka Uongozi wa Mamlaka Pekee Kwenda
Uongozi Unaolinda Sheria na Mustakabali wa Taifa
Kwa mtazamo wa kitaifa, nukuu hii ilikuwa muhimu kwa sababu
ilikuja wakati ambapo Tanzania ilihitaji zaidi ya kurejesha
utulivu wa kawaida. Taifa lilihitaji njia ya kutoka
kwenye majeraha ya tukio kuelekea kwenye urejeshaji wa
mshikamano. Rais Samia alitumia mamlaka yake ya
kisiasa kuweka mwelekeo wa maamuzi unaotaka sheria ifanye
kazi kwa usahihi wa kiwango cha kosa.
Hii ni tofauti kubwa kati ya kuongoza tukio na kuongoza
Taifa. Kuongoza tukio kunatafuta kumaliza tatizo la leo.
Kuongoza Taifa kunajiuliza pia athari za maamuzi ya leo kwa
miaka ijayo. Vijana waliokamatwa katika mazingira ya machafuko
hawakuwa suala la kesi pekee; walikuwa sehemu ya kizazi cha
Tanzania ambacho bado kinabeba uwezo wa kufanya kazi,
kuanzisha biashara, kuongoza taasisi na kujenga uchumi.
Ndiyo maana kauli hii inaingia moja kwa moja katika falsafa
pana ya uongozi wa Rais Samia ya maridhiano,
ustahimilivu na ujenzi mpya. Baada ya Taifa kupitia
kipindi cha msukosuko, uongozi wake haukuishia katika
kusisitiza mamlaka ya dola; uliweka pia nafasi ya kuponya,
kurekebisha na kurejesha wananchi katika mzunguko wa Taifa.
Athari yake pana ni kujenga ujumbe kwamba nguvu ya Serikali
haipimwi tu kwa uwezo wa kuadhibu. Nguvu ya Serikali yenye
ukomavu hupimwa pia kwa uwezo wa kujua ni lini kusimamia
sheria kwa ukali, ni lini kutenganisha viwango vya makosa,
na ni lini kuangalia thamani ya maisha ambayo bado yanaweza
kujengwa upya.
Falsafa ya Rais Samia
Uongozi wenye mamlaka ya kweli hulinda sheria kwa haki,
lakini hauachi kosa moja kuharibu maisha ya kizazi kinachoweza
kurekebishwa, kuunganishwa na kulijenga Taifa upya.
Taarifa za Nukuu
Mtoa Kauli
Mheshimiwa Dkt. Samia Suluhu Hassan,
Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania
Tarehe
14 Novemba 2025
Mahali
Dodoma, Tanzania
Tukio
Hotuba ya Kufungua Rasmi Bunge la 13 la
Jamhuri ya Muungano wa Tanzania
Kategoria
Haki · Vijana · Amani · Maridhiano ·
Uongozi wa Kibinadamu
Dira Kuu
Kusimamia uwajibikaji wa kisheria kwa kuzingatia
kiwango cha kosa, mazingira ya mhusika na
mustakabali wa Taifa
Hatua ya Utekelezaji
Mapitio ya kesi na mashitaka dhidi ya baadhi ya
vijana waliokamatwa kufuatia matukio ya
tarehe 29 Oktoba 2025
Matokeo Muhimu
Mamia ya vijana walianza kuachiwa baada ya
mashitaka kufutwa kufuatia mapitio ya kesi
yaliyofanywa mwishoni mwa Novemba 2025
Mada Zinazohusiana
Haki
Vijana
Amani
Maridhiano
Umoja wa Kitaifa
Uongozi wa Kibinadamu
Mama wa Taifa
Utawala wa Sheria
Mustakabali wa Vijana
Ujenzi Mpya
Chanzo na Uthibitisho
Chanzo cha nukuu:
Hotuba rasmi ya Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania,
Mheshimiwa Dkt. Samia Suluhu Hassan, wakati wa Kufungua
Rasmi Bunge la 13 la Jamhuri ya Muungano wa Tanzania,
Dodoma, tarehe 14 Novemba 2025.
Chanzo rasmi cha Serikali:
Tovuti ya Ikulu ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania na
taarifa za Serikali kupitia MAELEZO kuhusu maelekezo ya
Rais ya kupitia kiwango cha makosa yaliyofanywa na vijana
waliokamatwa kufuatia matukio ya tarehe 29 Oktoba 2025.
Utekelezaji:
Taarifa zilizofuata katika mwezi Novemba 2025 zilionyesha
kuanza kwa mapitio ya mashitaka na kufutwa kwa kesi dhidi
ya makundi ya vijana, hatua iliyosababisha kuachiliwa kwa
mamia ya wahusika baada ya Ofisi ya Mkurugenzi wa Mashtaka
kupitia mazingira ya kesi zao.
Vyanzo vya kumbukumbu:
Ikulu ya Tanzania · MAELEZO · Ofisi ya Mkurugenzi wa
Mashtaka · taarifa za utekelezaji zilizoripotiwa na
vyombo vya habari vya Tanzania mwezi Novemba 2025.
Nukuu · Haki · Vijana · Amani · Maridhiano · Uongozi wa Kibinadamu
