Gundua mkusanyiko wa nukuu za Rais Samia Suluhu Hassan kuhusu utawala bora. Hapa utapata hekima yake katika masuala ya uongozi, uwajibikaji na maendeleo ya nchi.
NUKUU ZA SAMIA
27 / ARCHIVE
Nukuu ya Rais Samia
“Tunaingia mwaka 2026, na tunaanza utekelezaji wa
Dira ya Taifa ya Mwaka 2050, ambapo Serikali itaendelea
kutekeleza Mkakati wa Muda wa Kati wa miaka mitatu wa
Kuongeza Mapato ya Serikali kwa kuimarisha matumizi ya
mifumo ya kielektroniki katika kukusanya mapato,
katika kufanya malipo, na kuongeza umakini katika
usimamizi wa fedha na rasilimali za umma.”
— Mheshimiwa Dkt. Samia Suluhu Hassan,
Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania
Hotuba ya Kuuaga Mwaka 2025 na Kuukaribisha
Mwaka Mpya 2026 · 31 Desemba 2025 · Tunguú, Zanzibar
Uchambuzi
Kauli Iliyoweka Fedha za Umma na Teknolojia
Katikati ya Safari ya Tanzania kuelekea Dira 2050
Nukuu hii ni zaidi ya tamko la kuanza mwaka mpya.
Ni uwekaji wa msingi wa kifedha na kiutawala
wa utekelezaji wa Dira ya Taifa ya Maendeleo 2050.
Rais Samia aliunganisha katika mstari mmoja mambo matatu
ambayo yanaamua uwezo wa Taifa kujitegemea katika
maendeleo: kuongeza mapato ya ndani, kutumia teknolojia
kusimamia fedha, na kulinda rasilimali za umma kwa
uwajibikaji mkubwa zaidi.
Dira iliyobebwa na kauli hii ilikuwa wazi: Tanzania
haiwezi kutekeleza malengo makubwa ya miaka 25 ijayo
kwa kutegemea tu ongezeko la matumizi ya Serikali.
Lazima ijenge uwezo endelevu wa kugharamia
maendeleo kwa mapato yake yenyewe, huku
mifumo ya kidijitali ikipunguza mianya ya upotevu,
kuongeza uwazi wa miamala na kuimarisha nidhamu ya
fedha za umma.
Kauli hiyo pia iliweka teknolojia katika nafasi ya
chombo cha utawala wa maendeleo. Matumizi ya mifumo ya
kielektroniki hayakuonekana kama suala la kisasa pekee,
bali kama miundombinu ya kuongeza ufanisi wa
Serikali: mapato yakusanywe kwa uwazi, malipo
yafanyike kwa mifumo inayofuatilika, na rasilimali za
wananchi zisimamiwe kwa taarifa zinazoweza kuhakikiwa.
Ndani ya kipindi cha mwaka 2026, mwelekeo huo uliendelea
kugeuzwa kuwa utekelezaji rasmi wa Serikali. Wizara ya
Fedha iliendelea na Mkakati wa Muda wa Kati wa Kuongeza
Mapato ya Serikali wa mwaka wa fedha 2025/26–2027/28,
ambao umejengwa kuimarisha ukusanyaji wa mapato ya ndani,
kupanua wigo wa walipa kodi na mapato yasiyo ya kodi,
kuongeza utiifu wa hiari, kuboresha utawala wa taasisi
na kupunguza utegemezi wa Serikali kwenye mikopo.
Wazo Kuu
Kauli ya Rais Samia inaweka kanuni kwamba Dira kubwa
ya Taifa haiwezi kutekelezwa kwa matamanio pekee;
inahitaji Serikali yenye uwezo wa kukusanya mapato,
kutumia teknolojia kwa uwazi na kusimamia kila
rasilimali kwa nidhamu na uwajibikaji.
Kutoka Kauli Hadi Matokeo
17 JULAI 2025
Dira ya Taifa ya Maendeleo 2050 Yazinduliwa
Rais Samia Suluhu Hassan alizindua rasmi Dira ya
Taifa ya Maendeleo 2050, ikiweka mwelekeo wa Tanzania
katika miaka 25 ijayo kuelekea Taifa lenye ustawi,
ujumuishi, ushindani na uwezo mkubwa wa kujitegemea.
2025/26–2027/28
Mkakati wa Miaka Mitatu wa Kuongeza Mapato
Serikali iliweka katika utekelezaji Medium-Term Revenue
Strategy (MTRS), mfumo wa miaka mitatu unaolenga
kuongeza mapato ya ndani kupitia mageuzi ya sera,
utawala wa kodi, sheria na matumizi bora ya teknolojia.
31 DESEMBA 2025
Rais Aweka Mwelekeo wa Mwaka 2026
Katika hotuba ya kuukaribisha mwaka 2026, Rais Samia
aliunganisha utekelezaji wa Dira 2050 na kuimarishwa
kwa mapato, malipo ya kielektroniki, usimamizi wa
fedha za umma na matumizi yenye tija ya rasilimali.
JANUARI–JUNI 2026
Serikali Yaendeleza MTRS na Mageuzi ya Kidijitali
Mapitio ya utekelezaji wa bajeti ya Serikali yaliweka
wazi kuendelea kwa MTRS 2025/26–2027/28 pamoja na
kuimarisha matumizi ya mifumo ya kielektroniki katika
malipo, utoaji wa huduma, ukusanyaji wa mapato na
usimamizi wa fedha za umma.
2026/27–2030/31
Dira 2050 Yaingia Katika Mfumo wa Mipango
Serikali iliweka Dira 2050 katika hatua ya utekelezaji
kupitia Mpango wa Nne wa Taifa wa Maendeleo wa Miaka
Mitano, ukiweka mipango, bajeti na utekelezaji wa
maendeleo katika mwelekeo wa pamoja wa muda mrefu.
Matokeo na Mafanikio ya Utekelezaji
Ushahidi wa utekelezaji unaonyesha kwamba kauli ya Rais
haikubaki katika kiwango cha dhamira ya kisiasa. Mwaka
2026 ulianza kwa kuunganisha Dira 2050, Mkakati wa
Kuongeza Mapato ya Serikali, mipango ya maendeleo na
mageuzi ya mifumo ya kidijitali katika ajenda moja ya
kuimarisha uwezo wa Serikali kugharamia na kusimamia
maendeleo ya Taifa.
01 · DIRA 2050
Dira Ya Miaka 25 Yaingia Katika Utekelezaji
Dira ya Taifa ya Maendeleo 2050 haikuishia kwenye
uzinduzi wake wa mwaka 2025. Mwaka 2026 Serikali
ilianza kuiingiza katika mfumo wa mipango na bajeti,
hatua inayogeuza dira ya muda mrefu kuwa msingi wa
maamuzi ya maendeleo ya Taifa.
02 · MIAKA 3
Mkakati Maalum wa Kuongeza Mapato Ya Ndani
MTRS 2025/26–2027/28 imeweka mfumo wa pamoja wa
mageuzi ya sera, sheria na utawala wa mapato kwa
lengo la kupanua wigo wa mapato, kuongeza utiifu
wa hiari na kujenga mfumo endelevu wa kugharamia
maendeleo.
03 · MIFUMO YA KIDIJITALI
Teknolojia Yawekwa Katikati ya Usimamizi
Serikali iliendelea kuimarisha matumizi ya mifumo
ya kielektroniki katika ukusanyaji wa mapato,
malipo, utoaji wa huduma na usimamizi wa fedha za
umma, ikiifanya teknolojia kuwa sehemu ya msingi
wa utawala wa kisasa wa kifedha.
04 · GePG
Ufuatiliaji Mkubwa wa Miamala ya Serikali
Government Electronic Payment Gateway inaendelea
kuwa miundombinu muhimu ya Serikali ya kukusanya
na kusimamia malipo ya kielektroniki, kwa lengo la
kuongeza mwonekano wa miamala na kuimarisha
uwajibikaji katika fedha za umma.
05 · BAJETI NA MPANGO
Dira Yaunganishwa na Uamuzi wa Kifedha
Utekelezaji wa Dira 2050 umeunganishwa na mfumo wa
Mpango na Bajeti, hatua inayosaidia kuhakikisha
malengo ya muda mrefu hayabaki kwenye nyaraka bali
yanaingia katika vipaumbele vya kila mwaka vya
Serikali.
06 · UWAZI
Msisitizo Mkubwa wa Uwajibikaji
Kauli ya Rais iliweka wazi kwamba ongezeko la mapato
linapaswa kwenda sambamba na umakini mkubwa katika
matumizi yake. Hii inaunganisha ukusanyaji wa fedha
na wajibu wa kuzisimamia kwa ufanisi na manufaa kwa
wananchi.
07 · MALIPO YA KIDIJITALI
Uchumi wa Kidijitali Waendelea Kuimarishwa
Mageuzi ya malipo ya kidijitali na miundombinu ya
mifumo ya fedha yanaendelea kuimarisha kasi,
usalama na uwezo wa kufuatilia miamala, sambamba
na mkakati mpana wa Tanzania kuelekea uchumi wa
kisasa unaotumia teknolojia.
08 · UWEZO WA TAIFA
Kujenga Msingi wa Kujitegemea Kifedha
Kiini cha MTRS ni kujenga uwezo mkubwa wa Taifa
wa kugharamia ajenda zake za maendeleo kwa mapato
ya ndani, kupunguza utegemezi na kuimarisha
uthabiti wa fedha za Serikali katika muda wa kati
na muda mrefu.
Uzito wa Kitaifa
Kutoka Serikali ya Kukusanya Fedha Kwenda Serikali
ya Kusimamia Rasilimali kwa Akili ya Kidijitali
Uzito wa kauli hii unaonekana katika namna Rais Samia
anavyounganisha mapato na matumizi.
Serikali bora haitambuliki kwa uwezo wa kukusanya fedha
pekee; inapimwa pia kwa uwezo wa kujua fedha zimekusanywa
wapi, zimeelekezwa wapi, zimetumika kwa madhumuni gani na
zimezalisha matokeo gani kwa wananchi.
Hapa ndipo matumizi ya mifumo ya kielektroniki yanakuwa
sehemu ya falsafa pana ya mageuzi ya utawala. Mifumo ya
kidijitali inapunguza utegemezi wa taratibu zisizofuatilika,
huongeza uwezo wa taasisi kuona miamala kwa wakati na
kuweka msingi mkubwa wa uwajibikaji. Kwa Serikali,
hii ni njia ya kuimarisha usimamizi; kwa wananchi, ni
hatua kuelekea matumizi yenye uwazi zaidi ya fedha
zinazotokana na uchumi wao.
Kwa kiwango cha kimkakati, Rais Samia aliunganisha suala
la mapato na Dira 2050 kwa sababu dira
yoyote ya maendeleo huhitaji uwezo wa kifedha wa kuitekeleza.
Viwanda, elimu, afya, miundombinu, ajira, teknolojia na
huduma za jamii haviwezi kuendelea kwa uthabiti bila
Serikali yenye msingi mpana wa mapato na nidhamu ya
kusimamia fedha za umma.
Matokeo yake ni mabadiliko ya namna maendeleo
yanavyotazamwa: kutoka kwenye kupanga miradi pekee
kuelekea kujenga mfumo wa Taifa unaoweza
kugharamia, kufuatilia na kupima maendeleo yake.
Hii ndiyo sababu kauli hii ina uzito mkubwa katika
kipindi cha mwanzo cha utekelezaji wa Dira 2050.
Falsafa ya Rais Samia
Uongozi wenye maono ya muda mrefu huanza kwa kujenga
uwezo wa Taifa kujitegemea, kutumia teknolojia kwa
uwajibikaji na kuelekeza kila rasilimali kwenye
matokeo yanayowainua wananchi.
Taarifa za Nukuu
Mtoa Kauli
Mheshimiwa Dkt. Samia Suluhu Hassan,
Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania
Tarehe
31 Desemba 2025
Mahali
Tunguú, Zanzibar, Tanzania
Tukio
Hotuba ya Kuuaga Mwaka 2025 na
Kuukaribisha Mwaka Mpya 2026
Kategoria
Uchumi · Fedha za Umma · Mapato ·
Teknolojia · Dira 2050
Dira Kuu
Utekelezaji wa Dira ya Taifa ya
Maendeleo 2050
Mkakati Muhimu
Medium-Term Revenue Strategy
2025/26–2027/28
Mwelekeo wa Utekelezaji
Mapato ya ndani · Mifumo ya kielektroniki ·
Malipo · Uwajibikaji · Usimamizi wa rasilimali
Mada Zinazohusiana
Dira 2050
Mapato ya Serikali
MTRS
Fedha za Umma
Mifumo ya Kielektroniki
GePG
Uchumi wa Kidijitali
Uwajibikaji
Rasilimali za Umma
Maendeleo Endelevu
Chanzo na Uthibitisho
Chanzo cha nukuu:
Hotuba ya Mheshimiwa Dkt. Samia Suluhu Hassan,
Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, ya
kuuaga Mwaka 2025 na kuukaribisha Mwaka Mpya 2026,
Tunguú, Zanzibar, 31 Desemba 2025.
Dira ya Taifa ya Maendeleo 2050:
Ilizinduliwa rasmi tarehe 17 Julai 2025 na kuweka
mwelekeo wa maendeleo ya Tanzania katika kipindi cha
miaka 25 ijayo.
Medium-Term Revenue Strategy:
Mkakati wa Serikali wa kipindi cha 2025/26–2027/28
unaolenga kuimarisha ukusanyaji wa mapato ya ndani,
kupanua wigo wa mapato, kuongeza utiifu wa hiari na
kuboresha ufanisi wa utawala wa mapato.
Utekelezaji wa mwaka 2026:
Mapitio ya utekelezaji wa bajeti ya Serikali yaliendelea
kusisitiza utekelezaji wa MTRS pamoja na matumizi ya
mifumo ya kielektroniki katika malipo, utoaji wa huduma,
ukusanyaji wa mapato na usimamizi wa fedha za umma.
Mifumo ya malipo ya Serikali:
Government Electronic Payment Gateway (GePG) ni mfumo
wa Serikali unaounganisha njia za malipo ya kielektroniki
kwa ajili ya ukusanyaji na usimamizi wa mapato na miamala
ya Serikali.
Vyanzo vikuu:
Ikulu Tanzania · Wizara ya Fedha Tanzania · Tanzania
Development Vision 2050 · Medium-Term Revenue Strategy
2025/26–2027/28 · Government Electronic Payment Gateway
· Benki Kuu ya Tanzania · IMF Country Report on Tanzania.
Nukuu · Dira 2050 · Mapato · Fedha za Umma · Teknolojia
