Nukuu za Samia: Afya na ustawi wa jamii

Kutoka Agizo la Rais Hadi Kusogeza Huduma za Kibingwa Karibu na Mwananchi

Nukuu hii ina uzito mkubwa kwa sababu Rais Samia hakutoa kauli ya jumla kuhusu kuboresha afya za wazee. Alitoa agizo mahsusi lenye wahusika wawili, Wizara ya TAMISEMI na Wizara ya Afya, pamoja na maeneo mawili ya utekelezaji: dawa na wataalam wabobezi. Zaidi ya hapo, Rais aliweka wazi mahali pa kuanzia: Hospitali za ngazi ya Halmashauri.

Hii ilikuwa dira ya kupeleka huduma maalumu chini zaidi katika mfumo wa afya. Kwa kundi la wazee, ambalo mara nyingi huhitaji ufuatiliaji wa magonjwa sugu na changamano, upatikanaji wa huduma karibu na maeneo wanayoishi una maana ya kupunguza safari, muda, gharama na ucheleweshaji wa matibabu.

Utekelezaji ulianza kuonekana ndani ya mwezi huo huo. Tarehe 23 Mei 2021, Wizara ya Afya ilitangaza kuanza kufuatilia maboresho ya huduma za wazee katika vituo vya afya nchini. Katika Hospitali ya Rufaa ya Mkoa Dodoma, iliwekwa utaratibu maalumu wa kumpokea na kumwelekeza mzee, huku wizara ikielekeza uwepo wa nesi, afisa ustawi wa jamii na daktari wa zamu kwa huduma za wazee. Mpango huo ulielezwa kuwa utaenezwa nchini kote.

Hatua hii ni muhimu katika kutafsiri kauli ya Rais: agizo lilianza kubadilisha namna mfumo wa afya unavyomtazama mzee — si kama mgonjwa anayesubiri huduma za kawaida pekee, bali kama kundi linalohitaji utaratibu maalumu wa huduma, uelekezaji, ufuatiliaji na wataalam wenye ujuzi unaolingana na mahitaji yao.

Miaka iliyofuata, ajenda hii iliunganishwa na upanuzi mpana wa huduma za kibingwa. Programu ya Madaktari Bingwa wa Dkt. Samia imepeleka wataalam katika Hospitali za Halmashauri, huku wataalam hao wakitoa huduma pamoja na kuwajengea uwezo watumishi waliopo. Hivyo, utekelezaji haukuishia kwenye kumleta daktari bingwa kwa muda; ulihusisha pia kujenga uwezo wa mfumo wa afya uliopo katika ngazi za chini.

Agizo Lililopanua Maana ya Huduma za Afya kwa Wazee

Umuhimu wa kauli hii unaonekana katika mabadiliko ya falsafa ya utoaji huduma. Rais Samia alielekeza macho ya Serikali kwenye mahali ambapo mwananchi anapata huduma, si hospitali kubwa pekee. Kwa kulenga Hospitali za Halmashauri, agizo liliweka msingi wa kupeleka utaalamu kwenye ngazi ambayo iko karibu zaidi na wananchi.

Hii imeonekana wazi kupitia programu ya Madaktari Bingwa wa Dkt. Samia. Mwaka 2025, timu za wataalam zilifika katika Hospitali za Halmashauri na kutoa huduma za magonjwa ya ndani, upasuaji, magonjwa ya wanawake, watoto, meno, mifupa, mfumo wa mkojo, macho, masikio-pua-koo na huduma nyingine za ubingwa.

Kwa wazee, athari yake ni kubwa kwa sababu magonjwa yasiyoambukiza na matatizo yanayohitaji ufuatiliaji wa muda mrefu yanaongezeka kadiri umri unavyoongezeka. Mfumo unaoweza kuwafikisha wataalam karibu na eneo wanaloishi unapunguza mzigo wa kutafuta huduma mbali na kuboresha nafasi ya kupata matibabu kwa wakati.

Zaidi ya matibabu yenyewe, mpango umejenga uwezo wa wataalam waliopo. Mwaka 2025/26, wataalam 5,585 walijengewa uwezo kupitia mpango wa Madaktari Bingwa wa Dkt. Samia. Hii ni hatua muhimu kwa uendelevu: utaalamu hauishii kwenye ziara ya bingwa, bali unaingia katika maarifa ya watumishi wanaobaki kwenye vituo vya huduma.

Kwa mtazamo wa uchumi wa Taifa, huduma hizi pia zina thamani zaidi ya tiba. Mwananchi anapopata matibabu karibu, anaokoa gharama za usafiri, malazi na muda wa kuandamana na mgonjwa. Kwa mgonjwa mwenye shughuli za uzalishaji, kupona au kupata matibabu mapema kunaweza kumrudisha kwenye familia na shughuli zake za kiuchumi kwa muda mfupi.

Kwa Tanzania kwa ujumla, upanuzi wa vituo hadi 13,683, kufikisha huduma ndani ya kilomita tano kwa asilimia 85 ya wananchi, pamoja na kuwafikia wagonjwa kupitia Halmashauri 184, unaonyesha mwelekeo mmoja wa kimkakati: kuifanya huduma ya afya iwe karibu, yenye utaalamu zaidi na yenye uwezo mkubwa wa kushughulikia mahitaji ya wananchi katika maeneo yao.