Ukusanyaji rasmi na uhakiki wa kauli, maagizo na dira ya Rais Samia Suluhu Hassan katika kuboresha huduma za afya ya msingi, uzazi salama na huduma za kibingwa nchini kote.
NUKUU ZA SAMIA
AFYA / ARCHIVE
Nukuu ya Rais Samia
“Jengo la huduma ya afya ya mama na mtoto limegharimu
jumla ya shilingi bilioni 101, ikiwemo ununuzi wa vifaa
tiba vya kisasa na vifaa vingine vya hospitali.”
— Mheshimiwa Dkt. Samia Suluhu Hassan, Rais wa
Jamhuri ya Muungano wa Tanzania
Hafla ya Ufunguzi wa Jengo la Huduma ya Mama na Mtoto,
CCBRT, Dar es Salaam · 5 Julai 2022
Uchambuzi
Uwekezaji Katika Afya ya Mama na Mtoto:
Kauli Inayoonyesha Thamani ya Uhai Katika Dira ya Taifa
Kauli hii inaonekana kwa mtazamo wa kwanza kama taarifa
ya gharama za mradi, lakini ndani yake kuna msimamo mkubwa
wa kiuongozi kuhusu mahali ambapo Taifa linaweka
thamani yake. Kutaja uwekezaji wa shilingi bilioni
101 hakukuwa hesabu ya fedha pekee; kulikuwa ni uthibitisho
kwamba huduma za afya ya mama na mtoto zinahitaji
miundombinu ya kiwango cha juu, vifaa vya kisasa na uwezo
wa kitaalamu unaolingana na uzito wa jukumu la kuokoa maisha.
Maneno haya yalitolewa katika mazingira ambayo Tanzania
ilikuwa imeweka kupunguza vifo vitokanavyo na uzazi kuwa
moja ya malengo muhimu ya maendeleo. Serikali ililenga
kushusha kiwango cha vifo vya uzazi kutoka vifo 321 kwa
kila vizazi hai 100,000 hadi 220 katika kipindi cha Mpango
wa Taifa wa Maendeleo wa 2021/22–2025/26. Hivyo, uwekezaji
katika CCBRT ulikuwa sehemu ya mtazamo mpana wa kuifanya
afya ya mama na mtoto kuwa ajenda ya maendeleo ya
taifa, si huduma ya pembeni.
Dira iliyobebwa na kauli ya Rais ilikuwa wazi: Tanzania
ihame kutoka kutegemea huduma zinazoshughulikia madhara
baada ya matatizo kutokea na kuelekea mfumo wenye uwezo wa
kutoa huduma bora tangu kipindi cha ujauzito, wakati wa
kujifungua na katika uangalizi wa mtoto mchanga. Jengo la
CCBRT, lenye uwezo wa kuhudumia wanawake hadi 300 kwa siku,
vitanda 140 na vyumba 8 vya kujifungulia, lilikuwa mfano wa
jinsi uwekezaji mkubwa wa miundombinu unavyoweza kutafsiri
dira ya afya kuwa huduma halisi kwa wananchi.
Uzito wa kauli hiyo unaongezeka zaidi kwa kuangalia hatua
zilizofuata katika sekta ya afya. Serikali iliendelea
kuimarisha kipaumbele cha huduma za uzazi, mama na mtoto
kupitia mipango ya Wizara ya Afya, uwekezaji katika
miundombinu, vifaa tiba, wataalamu na uboreshaji wa huduma
za dharura. Siku hiyo hiyo ya uzinduzi, Wizara ya Afya
ilitangaza mwelekeo wa kuunda Idara ya Huduma za Uzazi,
Mama na Mtoto, hatua iliyolenga kuipa agenda hiyo
msingi mahsusi wa kiutawala na kisera.
Wazo Kuu
Ujumbe wa Rais Samia unaweka afya ya mama na mtoto
katikati ya maendeleo ya Taifa: uwekezaji katika
miundombinu, teknolojia na huduma bora ni uwekezaji
wa moja kwa moja katika kulinda uhai na kujenga
kizazi salama cha Tanzania.
Kutoka Kauli Hadi Matokeo
2021–2025
Afya ya Mama na Mtoto Yawekwa Katika Dira ya Sekta
Health Sector Strategic Plan V na One Plan III
ziliweka huduma za uzazi, mama, mtoto na mtoto mchanga
katika kiini cha utekelezaji wa malengo ya afya na
maendeleo ya Tanzania.
5 JULAI 2022
Rais Samia Afungua Jengo la CCBRT
Jengo la huduma ya afya ya mama na mtoto lililojengwa
kwa gharama ya takriban TSh bilioni 101 lilizinduliwa
Dar es Salaam, likiwa na vifaa tiba vya kisasa na uwezo
wa kuhudumia hadi wanawake 300 kwa siku.
5 JULAI 2022
Mwelekeo wa Kuimarisha Mfumo wa Huduma
Wizara ya Afya ilitangaza hatua za kuimarisha uratibu
wa huduma za uzazi, mama na mtoto kwa kuanzisha mwelekeo
wa kuwa na Idara mahsusi ya huduma hizo ndani ya Wizara.
2022
Matokeo ya Kitaifa Yathibitisha Mwelekeo
Tanzania Demographic and Health Survey 2022 ilionesha
kiwango cha vifo vya uzazi kikifikia 104 kwa kila
vizazi hai 100,000, huku vifo vya watoto chini ya miaka
mitano vikishuka hadi 43 kwa kila watoto 1,000.
2021/22–2024/25
Bajeti ya Afya Yaendelea Kuongezeka
Bajeti ya sekta ya afya iliongezeka kutoka takriban
TSh trilioni 2.019 mwaka 2021/22 hadi TSh trilioni
2.540 mwaka 2024/25, ikiimarisha uwezo wa Serikali
kuwekeza katika huduma na miundombinu ya afya.
5 FEBRUARI 2025
Tanzania Yapata Utambuzi wa Kimataifa
Rais Samia Suluhu Hassan alitunukiwa Global Goalkeeper
Award kwa kutambua uongozi na mchango wa Tanzania katika
maendeleo ya afya ya mama, mtoto mchanga, watoto na lishe.
Matokeo na Mafanikio ya Utekelezaji
Ushahidi unaonyesha kwamba msisitizo wa kuwekeza katika
afya ya mama na mtoto uliunganishwa na hatua za miundombinu,
sera, ufadhili na huduma. Matokeo yake yameonekana katika
uwezo wa vituo vya huduma, takwimu za afya na hata
kutambuliwa kwa maendeleo ya Tanzania kimataifa.
01 · TSH BILIONI 101
Uwekezaji Mkubwa Katika Huduma Maalum
Jengo la huduma ya mama na mtoto CCBRT liligharimu
takriban TSh bilioni 101, ikijumuisha ujenzi na
ununuzi wa vifaa tiba vya kisasa. Huu ulikuwa
uwekezaji mkubwa katika uwezo wa kutoa huduma za
uzazi na dharura kwa kiwango cha juu.
02 · WANAWAKE 300 KWA SIKU
Uwezo wa Huduma Uliongezeka
Kwa mujibu wa taarifa ya Wizara ya Afya, kituo hicho
kina uwezo wa kuhudumia hadi wanawake 300 kwa siku,
hivyo kuongeza nafasi ya upatikanaji wa huduma za
kibingwa na dharura kwa wanawake na watoto.
03 · VITANDA 140
Miundombinu ya Kulaza na Kutibu
Jengo lina vitanda 140 na vyumba 8 vya kujifungulia,
hatua iliyopanua uwezo wa kupokea wagonjwa,
kushughulikia uzazi na kutoa uangalizi wa karibu
kwa mama na watoto wachanga.
04 · VIFO 104 / 100,000
Kupungua kwa Vifo vya Uzazi
Takwimu za TDHS-MIS 2022 zinaonyesha kiwango cha
vifo vya uzazi kushuka hadi 104 kwa kila vizazi hai
100,000, ikilinganishwa na 556 katika utafiti wa
2015/16, mafanikio makubwa katika safari ya taifa
ya kulinda maisha ya akina mama.
05 · VIFO 43 / 1,000
Maendeleo Katika Uhai wa Watoto
Vifo vya watoto chini ya miaka mitano vilifikia
43 kwa kila watoto 1,000 mwaka 2022, kutoka 67
katika 2015/16. Haya ni matokeo yanayoonyesha
maendeleo ya mfumo mpana wa huduma za mama,
mtoto mchanga na watoto.
06 · TSH TRILIONI 2.540
Kuongezeka kwa Uwekezaji wa Afya
Bajeti ya sekta ya afya iliongezeka kutoka TSh
trilioni 2.019 mwaka 2021/22 hadi TSh trilioni
2.540 mwaka 2024/25, ikionyesha mwendelezo wa
kuweka afya katika vipaumbele vya matumizi ya umma.
07 · MFUMO MAHSUSI
Huduma Za Mama na Mtoto Zapelekwa Katika Uratibu Rasmi
Mwelekeo wa Wizara ya Afya wa kuimarisha muundo
mahsusi wa huduma za uzazi, mama na mtoto uliashiria
kwamba eneo hili halikuachwa kama jukumu la kawaida,
bali lilipewa uzito wa kiutawala na kisera.
08 · GLOBAL GOALKEEPER 2025
Mafanikio Yatambuliwa Kimataifa
Mwaka 2025, Gates Foundation ilimtunuku Rais Samia
Global Goalkeeper Award kwa kutambua uongozi na
maendeleo ya Tanzania katika afya ya mama, watoto,
watoto wachanga na lishe.
Uzito wa Kitaifa
Wakati Taifa Linapowekeza Kwa Mama,
Linawekeza Katika Mustakabali Wake
Kwa mtazamo wa maendeleo ya taifa, afya ya mama na mtoto
ni zaidi ya huduma ya hospitali. Ni eneo linalogusa
usalama wa familia, nguvu kazi ya baadaye,
maendeleo ya watoto, ustawi wa jamii na uwezo wa Taifa
kujenga kizazi chenye afya. Ndiyo maana kauli
ya Rais kuhusu uwekezaji wa CCBRT inapaswa kutazamwa
katika sura pana ya ujenzi wa mtaji wa watu wa Tanzania.
Uongozi wa Rais Samia umeonyesha mtazamo unaounganisha
miundombinu na matokeo ya kibinadamu. Jengo pekee
halitoshi; thamani yake hutokana na uwezo wa kubeba
huduma, wataalamu, vifaa, mifumo ya dharura na uangalizi
wa wagonjwa. Ndiyo maana uwekezaji wa TSh bilioni 101
ulijumuisha pia vifaa tiba vya kisasa, ukionyesha
kwamba miundombinu ya afya lazima iende sambamba
na uwezo wa kutoa huduma.
Kwa wananchi, athari yake ni kusogeza karibu huduma
zenye uwezo mkubwa wa kushughulikia ujauzito wa hatari,
dharura za uzazi na uangalizi wa watoto wachanga. Kwa
mfumo wa afya, uwekezaji wa aina hii huongeza uwezo wa
rufaa, huimarisha huduma za kibingwa na kupunguza mzigo
unaoweza kusababisha wagonjwa kutafuta huduma nje ya nchi.
Katika kiwango cha kimataifa, maendeleo ya Tanzania
katika afya ya mama na mtoto yameifanya nchi kuwa sehemu
ya mjadala mpana kuhusu utekelezaji wa Malengo ya
Maendeleo Endelevu. Utambuzi wa Global Goalkeeper Award
mwaka 2025 uliweka wazi kwamba matokeo ya sera,
uwekezaji na uongozi wa afya nchini Tanzania yalikuwa
yanaonekana pia nje ya mipaka ya nchi.
Falsafa ya Rais Samia
Maendeleo yenye utu huanza pale Taifa linapowekeza
kwa makusudi katika kulinda uhai wa mama, mtoto
na kizazi kinachofuata kwa huduma bora.
Taarifa za Nukuu
Mtoa Kauli
Mheshimiwa Dkt. Samia Suluhu Hassan,
Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania
Tarehe
5 Julai 2022
Mahali
CCBRT, Dar es Salaam, Tanzania
Tukio
Hafla ya Ufunguzi wa Jengo la Huduma ya
Afya ya Mama na Mtoto
Kategoria
Afya · Mama na Mtoto · Huduma za Uzazi ·
Miundombinu ya Afya
Uwekezaji
Takriban TSh bilioni 101, ikijumuisha
vifaa tiba vya kisasa
Uwezo wa Kituo
Wanawake hadi 300 kwa siku · Vitanda 140 ·
Vyumba 8 vya kujifungulia
Takwimu Muhimu
Vifo vya uzazi: 104 kwa vizazi hai 100,000 ·
Vifo vya watoto chini ya miaka 5: 43 kwa 1,000
Mada Zinazohusiana
Afya ya Mama na Mtoto
Huduma za Uzazi
CCBRT
Miundombinu ya Afya
Vifaa Tiba
Watoto Wachanga
Maternal Health
Child Health
Uwekezaji wa Serikali
Maendeleo ya Watu
Chanzo na Uthibitisho
Chanzo cha nukuu:
Taarifa rasmi ya Wizara ya Afya kuhusu hafla ya Rais
Samia Suluhu Hassan kufungua Jengo la Huduma ya Afya
ya Mama na Mtoto katika Hospitali ya CCBRT,
Dar es Salaam, tarehe 5 Julai 2022.
Uwezo wa jengo:
Wizara ya Afya ilieleza kuwa jengo hilo lina uwezo wa
kuhudumia wanawake hadi 300 kwa siku, lina vitanda 140
na vyumba 8 vya kujifungulia.
Mwelekeo wa kisera:
Tanzania Health Sector Strategic Plan V (2021–2025)
na One Plan III (2021–2026) ziliweka afya ya uzazi,
mama, mtoto mchanga na watoto katika maeneo muhimu
ya utekelezaji wa sera za afya.
Takwimu za afya:
Tanzania Demographic and Malaria Indicator Survey
2022 ilionesha kiwango cha vifo vya uzazi cha 104 kwa
kila vizazi hai 100,000 na vifo vya watoto chini ya
miaka mitano vya 43 kwa kila watoto 1,000.
Utambuzi wa kimataifa:
Gates Foundation ilimtunuku Rais Samia Suluhu Hassan
Global Goalkeeper Award tarehe 5 Februari 2025 kwa
kutambua maendeleo ya Tanzania katika afya ya mama,
watoto wachanga, watoto na lishe.
Vyanzo vikuu:
Wizara ya Afya Tanzania · Tanzania National Health
Portal · TDHS-MIS 2022 · Health Sector Strategic Plan V ·
Gates Foundation.
Nukuu · Afya · Mama na Mtoto · Uwekezaji · Maendeleo ya Taifa
