Kauli, maagizo na dira ya Rais Samia Suluhu Hassan kuhusu kuimarisha huduma za afya ya msingi, uzazi salama, tiba bora na huduma za kibingwa nchini kote.
NUKUU ZA SAMIA
AFYA / ARCHIVE
Nukuu ya Rais Samia
“Kuhusu suala la gharama za kujifungua, nataka
nirudie maelekezo ya Serikali kuwa huduma hii
itolewe bure; na katika hilo nakuagiza Waziri wa
Afya usimamie suala hilo.”
— Mheshimiwa Samia Suluhu Hassan, Rais wa Jamhuri
ya Muungano wa Tanzania
Hotuba kwenye Mkutano na Wanawake · Dodoma ·
8 Juni 2021
Uchambuzi
Kauli ya Uongozi Iliyoweka Uhai wa Mama
na Haki ya Huduma Mbele ya Uwezo wa Kulipa
Kauli hii inaingia moja kwa moja kwenye moja ya
maeneo yenye uzito mkubwa katika uongozi wa taifa:
usalama wa maisha ya mama wakati wa
kujifungua. Rais Samia hakuzungumza kuhusu
huduma ya afya kama suala la kawaida la kiutawala;
aliweka msimamo kwamba gharama za kujifungua
zisigeuke kuwa kikwazo kinachomnyima mwanamke
huduma ambayo Serikali imeelekeza itolewe bure.
Uzito wa maneno hayo unatokana pia na mazingira
aliyoyakuta. Malalamiko kuhusu baadhi ya wananchi
kutozwa gharama za huduma za uzazi yalikuwepo,
wakati sera na miongozo ya Serikali ilikuwa tayari
imeweka msingi wa huduma muhimu za afya ya uzazi,
mama na mtoto kutolewa bila malipo katika huduma
za umma. Hivyo, Rais hakutangaza wazo jipya tu;
alirudisha uwajibikaji kwenye utekelezaji
wa maelekezo yaliyokuwepo.
Hapa ndipo falsafa ya uongozi wa Rais Samia
inajidhihirisha: sera inaposhindwa kufika kwa
mwananchi kama ilivyokusudiwa, jukumu la kiongozi
siyo kuishia kutambua tatizo, bali ni kuelekeza
taasisi kuwajibika. Kumwagiza moja kwa moja Waziri
wa Afya, Mhe. Dkt. Dorothy Onesphoro Gwajima,
kulifanya suala hilo kuwa agizo la
kiutendaji lenye mwenye dhamana ya kulisimamia.
Dira iliyobebwa na kauli hiyo ilikuwa pana zaidi
ya malipo ya kujifungua. Ililenga Tanzania ambako
mwanamke haogopi kufika kituo cha afya kwa sababu
ya gharama, ambako huduma za uzazi zinaboreshwa
sambamba na upatikanaji wake, na ambako maisha ya
mama pamoja na mtoto yanawekwa katika kitovu cha
sera za afya. Ndiyo maana miaka iliyofuata ilisimamiwa
na uwekezaji mkubwa katika miundombinu, vifaa tiba,
huduma za dharura, rufaa na ujenzi wa uwezo wa
watoa huduma.
Wazo Kuu
Uhai wa mama ni wajibu wa taifa; huduma za uzazi
zinapowekwa karibu, nafuu na salama, Serikali
hubadilisha haki ya kupata matibabu kuwa matokeo
halisi ya maendeleo ya wananchi.
Kutoka Kauli Hadi Matokeo
8 JUNI 2021
Rais Aweka Msimamo wa Utekelezaji
Rais Samia alisisitiza kwamba huduma ya kujifungua
itolewe bure kwa mujibu wa maelekezo ya Serikali
na akamwagiza Waziri wa Afya, Mhe. Dkt. Dorothy
Gwajima, kusimamia utekelezaji wa suala hilo.
2021–2022
Kipaumbele Chaongezwa Katika Afya ya Mama na Mtoto
Serikali iliendelea kuelekeza nguvu katika
kuboresha huduma za afya ya uzazi, ikijumuisha
miundombinu ya huduma za dharura, dawa, vifaa
tiba, rufaa na uwajibikaji katika kupunguza
vifo vya mama na watoto.
2022–2027
Uwekezaji wa Dola Milioni 275
Tanzania ilizindua Mpango wa Uwekezaji katika
Afya ya Mama na Mtoto wenye thamani ya dola za
Marekani milioni 275, ukiweka fedha katika
ajira za watumishi, ukarabati wa vituo vya afya,
vifaa tiba, huduma za dharura na mifumo ya rufaa.
2024
Huduma Zaidi Zinasogezwa Karibu na Wananchi
Serikali ilipanua maboresho ya afya ya mama na
mtoto kupitia vifaa vya uzazi, vituo vya huduma
za dharura, mfumo wa rufaa kwa wajawazito na
Kampeni ya Madaktari Bingwa wa Rais Samia katika
Hospitali za Halmashauri nchini Tanzania Bara.
2024 NA KUENDELEA
Mfumo wa Ufuatiliaji na Huduma Unaimarishwa
Wizara ya Afya imeendelea kuimarisha mifumo ya
rufaa, matumizi ya takwimu na ufuatiliaji wa
wajawazito, sambamba na mafunzo ya watoa huduma
na upanuzi wa huduma za dharura za uzazi na
watoto wachanga.
Matokeo ya Kauli na Utekelezaji
Kilichofuata baada ya msisitizo wa Rais hakikuwa
hatua moja pekee. Sekta ya afya iliendelea kujenga
mfumo mpana unaogusa upatikanaji wa huduma, ubora
wa matibabu, miundombinu, wataalamu, rufaa na
ulinzi wa maisha ya mama pamoja na mtoto.
01 · UWAJIBIKAJI WA WIZARA
Maelekezo Yakawekwa Chini ya Usimamizi wa Moja kwa Moja
Kwa kumwagiza Waziri wa Afya kusimamia suala
hilo, Rais aliweka wazi kwamba utoaji wa huduma
bure haupaswi kubaki kwenye maandishi ya sera,
bali unahitaji ufuatiliaji wa kiutendaji katika
taasisi zinazowahudumia wananchi.
02 · DOLA MILIONI 275
Uwekezaji Mkubwa Katika Afya ya Mama na Mtoto
Mpango wa Uwekezaji katika Afya ya Mama na
Mtoto wa miaka mitano uliweka uwekezaji wa
dola za Marekani milioni 275 kwa Tanzania,
ukiwa na maeneo ya ajira, ukarabati wa vituo,
vifaa tiba na kuimarisha rufaa za dharura.
03 · VITUO 159
Miundombinu ya Huduma Yalengwa Kuboresha
Kwa Tanzania Bara, mpango wa uwekezaji ulijumuisha
ukarabati wa vituo 159 vya kutolea huduma za afya,
hatua iliyolenga kuongeza uwezo wa mfumo katika
kutoa huduma bora za afya ya mama na mtoto.
04 · WATUMISHI 1,000
Kuongeza Nguvu ya Watoa Huduma
Mpango huo pia ulilenga kuajiri watumishi 1,000
wa kada mbalimbali za afya Tanzania Bara,
jambo muhimu katika kubadilisha uwekezaji wa
majengo na vifaa kuwa huduma inayoweza kutolewa
na wataalamu kwa wananchi.
05 · TSH BILIONI 14.9
Vifaa vya Afya ya Uzazi Vikaongezwa
Mwaka 2023 Serikali ilitoa fedha za nyongeza
za takriban TSh bilioni 14.9 kwa ununuzi wa
vifaa tiba vilivyolenga kuboresha huduma,
vikiwemo vitanda vya wagonjwa na vitanda vya
kujifungulia kwa ajili ya vituo nchini.
06 · M-MAMA NA RUFAA
Huduma za Dharura Zikaunganishwa na Mfumo wa Rufaa
Serikali iliendelea kuimarisha mfumo wa rufaa
kwa wajawazito, huku huduma za dharura kama
M-Mama zikisaidia kushughulikia changamoto ya
kufika haraka kwenye kituo kinachoweza kutoa
huduma inayohitajika wakati wa dharura.
07 · 104 / 100,000
Kupungua kwa Vifo Vitokanavyo na Uzazi
Matokeo ya Tanzania DHS-MIS 2022 yalionesha
maternal mortality ratio ya vifo 104 kwa kila
vizazi hai 100,000 katika kipindi cha miaka
saba kilichotangulia utafiti. Hii inaonyesha
hatua kubwa katika safari ya taifa ya kupunguza
vifo vya akina mama.
08 · HUDUMA KARIBU ZAIDI
Huduma za Kibingwa Zikafika Ngazi za Halmashauri
Kampeni ya Madaktari Bingwa wa Rais Samia
ilifikia Hospitali za Halmashauri nchini Tanzania
Bara, ikisaidia kusogeza utaalamu, huduma na
mafunzo ya vitendo karibu zaidi na wananchi
na watoa huduma wa maeneo husika.
Uzito wa Kitaifa
Kutoka Haki ya Huduma Hadi Uwekezaji
Katika Uhai na Maendeleo ya Taifa
Maneno haya yana umuhimu mkubwa kwa sababu afya ya
mama siyo suala la hospitali pekee. Ni suala la
utu, usawa wa kijamii, nguvu kazi na
maendeleo ya kizazi. Mwanamke anapopata
huduma salama wakati wa ujauzito na kujifungua,
taifa linalinda maisha yake, ustawi wa mtoto na
uwezo wa familia kuendelea kushiriki kikamilifu
katika uchumi na jamii.
Dira ya Rais Samia ilielekea kwenye mfumo ambao
hauishii kusema huduma zipatikane, bali unawekeza
katika mazingira ya kuzifanya zipatikane kwa
ubora. Ndiyo maana utekelezaji ulipanuka kutoka
msisitizo wa huduma bure kwenda kwenye ukarabati
wa vituo, ununuzi wa vifaa tiba, ajira za watumishi,
huduma za dharura za uzazi, mifumo ya rufaa na
mafunzo ya wataalamu.
Kwa wananchi, athari ya mwelekeo huu ni kubwa:
kupungua kwa vikwazo vya kupata huduma, kuongezeka
kwa uwezo wa vituo kushughulikia dharura na
kusogezwa kwa utaalamu karibu na maeneo ambako
wananchi wanaishi. Kwa Serikali, ni kujenga mfumo
wenye uwezo mkubwa wa kulinda afya ya mama na mtoto.
Kwa Tanzania, ni uwekezaji wa moja kwa moja katika
mtaji wa watu na maendeleo endelevu ya
taifa.
Kwa mtazamo wa uongozi wa umma, uzito mkubwa wa
kauli ya tarehe 8 Juni 2021 uko katika jambo moja:
Rais aliunganisha mamlaka ya kisiasa na maisha ya
kawaida ya mwananchi. Suala la gharama za kujifungua
lilitolewa kutoka kwenye kiwango cha malalamiko ya
mtu mmoja mmoja na kuwekwa kwenye kiwango cha
uwajibikaji wa Serikali. Huo ndio mwelekeo ambao
unaipa kauli hii nafasi muhimu katika kumbukumbu
ya sera za afya chini ya uongozi wa Awamu ya Sita.
Falsafa ya Rais Samia
Uongozi wenye utu huanza pale Serikali inapoweka
uhai na haki za wananchi mbele, kisha kuhakikisha
maamuzi yanageuka kuwa huduma halisi.
Taarifa za Nukuu
Mtoa Kauli
Mheshimiwa Samia Suluhu Hassan,
Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania
Tarehe
8 Juni 2021
Mahali
Dodoma, Tanzania
Tukio
Hotuba kwenye Mkutano na Wanawake
Waziri Aliyeagizwa
Mhe. Dkt. Dorothy Onesphoro Gwajima,
aliyekuwa Waziri mwenye dhamana ya Afya
Kategoria
Afya · Wanawake · Afya ya Uzazi ·
Mama na Mtoto · Huduma za Jamii
Uwekezaji Muhimu
Mpango wa Afya ya Mama na Mtoto:
Dola za Marekani milioni 275
Takwimu Muhimu
Maternal Mortality Ratio:
vifo 104 kwa kila vizazi hai 100,000
kwa mujibu wa TDHS-MIS 2022
Mada Zinazohusiana
Afya ya Mama
Huduma za Uzazi
Wanawake
Huduma Bure
Mama na Mtoto
M-Mama
Afya ya Umma
Utu na Haki
Huduma za Kibingwa
Maendeleo ya Jamii
Chanzo na Uthibitisho
Chanzo cha nukuu:
Hotuba ya Mheshimiwa Samia Suluhu Hassan kwenye
Mkutano na Wanawake uliofanyika Dodoma,
tarehe 8 Juni 2021. Rais alimwagiza aliyekuwa
Waziri wa Afya, Mhe. Dkt. Dorothy Onesphoro
Gwajima, kusimamia utekelezaji wa huduma za uzazi
kwa mujibu wa maelekezo ya Serikali.
Uwekezaji wa Afya ya Mama na Mtoto:
Tanzania Maternal and Child Health Investment
Program ya miaka mitano ilizinduliwa kwa uwekezaji
wa dola za Marekani milioni 275, ikijumuisha
ukarabati wa vituo 159 vya afya, ajira za watumishi
1,000 wa kada mbalimbali na kuimarisha mifumo ya
dharura na rufaa.
Vifaa tiba:
Serikali ilitoa fedha za nyongeza za takriban
TSh bilioni 14.9 mwaka 2023 kwa ununuzi wa vifaa
tiba, vikiwemo vitanda vya wagonjwa na vitanda vya
kujifungulia, katika kuimarisha huduma za afya ya
uzazi, mama na mtoto.
Matokeo ya afya ya mama:
Tanzania Demographic and Health Survey and Malaria
Indicator Survey 2022 iliripoti maternal mortality
ratio ya vifo 104 kwa kila vizazi hai 100,000 kwa
kipindi cha miaka saba kilichotangulia utafiti.
Chanzo kikuu cha uthibitisho:
Wizara ya Afya Tanzania · National Bureau of
Statistics · Tanzania DHS-MIS 2022 · taarifa rasmi
za Serikali kuhusu Afya ya Mama na Mtoto, mifumo ya
rufaa na uwekezaji wa sekta ya afya.
Nukuu · Afya · Wanawake · Huduma za Uzazi · Mama na Mtoto
