Nukuu za Samia: Afya na ustawi wa jamii

Agizo la Rais: Huduma ya Kujifungua Kama Huduma ya Msingi kwa Mwanamke

Nukuu hii ina uzito wa kiutawala kwa sababu haikuwa kauli ya jumla kuhusu afya ya uzazi; ilikuwa maelekezo ya moja kwa moja ya Rais kwa Serikali kuhusu gharama za huduma ya kujifungua. Rais Samia alisisitiza kwamba huduma hiyo itolewe bure na akaelekeza Waziri wa Afya kusimamia utekelezaji wake. Hivyo, kauli hii inaonyesha namna alivyoweka afya ya mama katika eneo la uwajibikaji wa moja kwa moja wa Serikali.

Wakati kauli hiyo ikitolewa tarehe 8 Juni 2021, Waziri wa Afya aliyekuwa akipewa agizo hilo alikuwa Mhe. Dkt. Dorothy Onesphoro Gwajima, ambaye alikuwa Waziri wa Afya katika Serikali ya Awamu ya Sita. Wizara ya Afya baadaye iliendelea kuwa moja ya mihimili muhimu katika utekelezaji wa ajenda ya kuboresha huduma za afya ya mama na mtoto.

Uzito wa agizo hili unaonekana zaidi unapoliangalia pamoja na uwekezaji uliofuata katika miundombinu ya afya ya mama na mtoto. Tarehe 5 Julai 2022, Rais Samia alifungua jengo la huduma ya afya ya mama na mtoto katika Hospitali ya CCBRT. Kwa mujibu wa Wizara ya Afya, uwekezaji huo ulikuwa na thamani ya takribani Sh bilioni 101, ukiwemo ununuzi wa vifaa tiba vya kisasa.

Jengo hilo lilikuwa na uwezo wa kuhudumia wanawake 300 kwa siku, likiwa na vitanda 140 na vyumba 8 vya kujifungulia. Hii ilikuwa hatua ya kuongeza uwezo wa mfumo wa afya kutoa huduma kwa wanawake wakati wa ujauzito, kujifungua na baada ya kujifungua, pamoja na kuboresha uwezo wa kukabiliana na changamoto zinazohusiana na afya ya mama na mtoto.

Muhimu zaidi, Serikali iliunganisha uwekezaji huo na lengo la kitaifa la kupunguza vifo vitokanavyo na uzazi. Wizara ya Afya ilieleza kuwa Mpango wa Taifa wa Maendeleo wa 2021/22–2025/26 ulikuwa na lengo la kupunguza vifo vitokanavyo na uzazi kutoka vifo 321 kwa kila vizazi hai 100,000 hadi 220. Kwa hiyo, uwekezaji katika huduma za mama na mtoto haukuwa wa ujenzi pekee, bali ulikuwa sehemu ya ajenda pana ya kuboresha matokeo ya afya ya Taifa.

Kwa mtazamo wa uongozi, nukuu hii inaonyesha jambo muhimu katika falsafa ya Rais Samia: agizo la kisera liliambatana na msisitizo wa uwajibikaji na uwekezaji katika uwezo wa huduma. Kauli ya “huduma itolewe bure” ililenga kuondoa au kupunguza kikwazo cha gharama kwa mwanamke wakati wa kujifungua, wakati uwekezaji wa CCBRT ukaongeza uwezo wa kitaalamu na miundombinu ya kuhudumia mama na mtoto.

Kwa historia ya uongozi wa Awamu ya Sita, nukuu hii inaweza hivyo kuhifadhiwa kama mfano wa kauli iliyoweka wazi kipaumbele cha afya ya mama na baadaye ikaonekana ikiambatana na hatua za kuimarisha huduma za uzazi. Heshima yake iko katika msisitizo wa kuona mwanamke hapaswi kukabili kikwazo cha gharama wakati wa kupata huduma ya msingi inayohusisha usalama wake na wa mtoto.