Nukuu za Samia: Afya na ustawi wa jamii

Dira ya Tanzania Kuwa Kitovu cha Tiba za Kibingwa Afrika

Kauli hii ina uzito wa kipekee kwa sababu haikuelekeza nguvu za Serikali kwenye kuongeza tu idadi ya huduma za afya, bali iliweka mbele dira ya kimkakati ya kuifanya Tanzania kuwa mtoa huduma za kibingwa na ubingwa bobezi kwa wananchi wa Tanzania na kwa wagonjwa kutoka Afrika. Kwa mtazamo huu, afya inaonekana pia kama eneo la kujenga utaalamu, teknolojia, uwekezaji na nafasi ya Tanzania katika uchumi wa kikanda.

Utekelezaji uliofuata umeonyesha hatua zinazoendana na mwelekeo huo. Wizara ya Afya iliripoti kuwa katika kipindi cha Julai 2023 hadi Machi 2024, Serikali ilianzisha huduma mpya 16 za ubingwa na ubingwa bobezi, zikiwemo TAVI, huduma za endovascular procedures na huduma nyingine za kisasa. Hatua hii inaonyesha kwamba kauli ya mwaka 2021 iliendelea kutafsiriwa katika upanuzi wa uwezo wa ndani wa kutoa matibabu ambayo hapo awali wagonjwa wengi walilazimika kuyatafuta nje ya nchi.

Mfano mkubwa ni Taasisi ya Moyo ya Jakaya Kikwete. Mwaka 2023 JKCI ilifanya kwa mara ya kwanza nchini Tanzania matibabu ya TAVI, yaani kubadilisha valvu ya moyo bila kufungua kifua. Wagonjwa watatu walipatiwa huduma hiyo katika kambi maalumu ya matibabu. Wizara ya Afya ilieleza kuwa uwekezaji katika majengo ya kisasa, wataalamu na vifaa tiba ndio uliowezesha hatua hiyo kufanyika nchini.

Umuhimu wake kwa Taifa hauishii kwenye mafanikio ya kitabibu. Taarifa ya Serikali ilionyesha kuwa gharama ya TAVI kwa mgonjwa mmoja nchini ilikuwa takriban TSh milioni 80.4, wakati gharama ya matibabu hayo nje ya nchi ilikadiriwa kufikia takriban TSh milioni 220. Hivyo, kujenga uwezo wa kutoa huduma hiyo nchini kunasaidia kupunguza gharama za matibabu nje ya nchi na wakati huo huo kuhifadhi fedha ndani ya uchumi wa Tanzania.

Dira ya tiba utalii nayo imeanza kuonekana kwa takwimu. Wizara ya Afya iliripoti kuwa idadi ya wagonjwa kutoka nje ya nchi waliokuja Tanzania kwa matibabu iliongezeka kutoka 5,705 mwaka 2022 hadi 7,843 mwaka 2024. Wagonjwa hao walitoka katika nchi mbalimbali za Afrika, zikiwemo Comoro, Malawi, Burundi, Zambia, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, Uganda, Zimbabwe na Kenya.

Kwa upande wa JKCI, taarifa za taasisi hiyo zilionyesha mwaka 2023 kuwa wagonjwa kutoka nchi 20 za Afrika walikuwa wakifika kupata huduma za matibabu. Hili ni jambo lenye uzito wa kimataifa kwa sababu linaonyesha kwamba taasisi ya Tanzania haikujikita tena katika kuhudumia soko la ndani pekee, bali ilikuwa inaanza kuvuka mipaka na kujenga nafasi ya Tanzania katika huduma za afya za kikanda.

Mwelekeo huo umeendelea kuambatana na juhudi za kupeleka utaalamu wa Tanzania nje ya mipaka. JKCI imekuwa ikishiriki katika kambi za huduma za moyo katika nchi nyingine za Afrika, jambo linaloonyesha kwamba uwekezaji katika wataalamu na teknolojia unaweza kuifanya Tanzania kuwa mtoa utaalamu wa afya katika ukanda, badala ya kuwa nchi inayotegemea wataalamu na huduma kutoka nje.

Kwa hiyo, thamani ya nukuu hii katika Hifadhi ya Nukuu za Rais Samia iko katika uhusiano wake kati ya kauli ya dira ya mwaka 2021 na matokeo yaliyofuata. Tanzania imeendelea kuongeza huduma za ubingwa bobezi, kuanzisha matibabu ya kisasa kama TAVI, kuvutia wagonjwa kutoka nje na kujenga taasisi zinazotambulika katika huduma za moyo. Hivyo, kauli hiyo inaweza kutazamwa kama sehemu ya maono ya kuhamisha Tanzania kutoka kuwa mtumiaji wa huduma za kibingwa za nje kuelekea kuwa mtoa huduma za kibingwa kwa Afrika.