Nukuu za Samia: Afya na ustawi wa jamii

Dira ya Tanzania Kuwa Kitovu cha Tiba za Kibingwa Afrika

Kauli hii ina uzito wa kipekee kwa sababu Rais Samia hakuzungumzia tu kuboresha huduma za afya kwa Watanzania, bali aliunganisha uwekezaji katika huduma za kibingwa na nafasi ya Tanzania katika ramani ya afya ya Afrika. Dira hiyo iliweka mbele wazo la kujenga uwezo wa ndani wa kutoa huduma ambazo hapo awali wagonjwa walilazimika kuzitafuta nje ya nchi.

Utekelezaji wa Serikali katika kipindi kilichofuata umeonyesha kuongezeka kwa huduma za kibingwa na ubingwa bobezi, kupitia uwekezaji katika miundombinu, vifaa tiba vya kisasa na wataalamu. Wizara ya Afya iliripoti kuwa katika kipindi cha Julai 2023 hadi Machi 2024, huduma mpya 16 za ubingwa bobezi zilianzishwa nchini, zikiwemo TAVI na huduma za endovascular procedures.

Moja ya alama kubwa ya maendeleo hayo ilikuwa kufanyika kwa matibabu ya TAVI katika JKCI mwaka 2023. Huduma hiyo ya kubadilisha valvu ya moyo bila kufungua kifua ilifanyika kwa wagonjwa watatu katika hatua iliyotangazwa na Wizara ya Afya kuwa ya kihistoria. Wizara ilieleza kuwa uwekezaji katika majengo, wataalamu na vifaa tiba vya kisasa ndio uliowezesha huduma hiyo kufanyika nchini.

Maendeleo hayo yana umuhimu mkubwa kwa mgonjwa Mtanzania kwa sababu yanapanua wigo wa huduma zinazopatikana ndani ya nchi na kupunguza utegemezi wa matibabu ya kibingwa nje ya Tanzania. Kwa mfano, Wizara ya Afya ilieleza kuwa gharama ya TAVI kwa mgonjwa mmoja nchini ilikuwa takriban Sh milioni 80.4, ikilinganishwa na takriban Sh milioni 220 kwa matibabu nje ya nchi.

Dira hiyo pia imeanza kuonekana kupitia ongezeko la wagonjwa kutoka nje ya Tanzania. Wizara ya Afya iliripoti kuwa idadi ya wagonjwa kutoka nje waliokuja nchini kwa matibabu iliongezeka kutoka 5,705 mwaka 2022 hadi 7,843 mwaka 2024. Wagonjwa hao walitoka katika nchi mbalimbali zikiwemo Comoro, Malawi, Burundi, Zambia, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, Uganda, Zimbabwe na Kenya.

JKCI imekuwa sehemu muhimu ya mwelekeo huu. Mwaka 2023, uongozi wa taasisi hiyo ulieleza kuwa wagonjwa kutoka nchi 20 za Afrika walikuwa wakifika kupata matibabu. Aidha, mwaka 2024 ilielezwa kuwa zaidi ya wagonjwa 800 walikuwa wamefanyiwa upasuaji mkubwa wa moyo na zaidi ya 2,000 walifanyiwa matibabu kwa kutumia cathlab katika kipindi cha miaka miwili.

Jambo muhimu zaidi ni kwamba Tanzania haijaishia kuwavutia wagonjwa kuja nchini. Wataalamu wa Tanzania pia wameanza kwenda nje kutoa huduma. Januari 2024, Serikali ilituma madaktari bingwa 12 wa JKCI kwenda Zambia kutoa huduma za moyo kwa watoto na kusaidia kujenga uwezo wa huduma hizo nchini humo. Hii inaonyesha mabadiliko kutoka kuwa mtumiaji wa huduma za nje kuelekea kuwa mtoa utaalamu katika ukanda.

Kwa mtazamo mpana, hii ndiyo maana ya kimkakati ya nukuu ya Rais Samia: afya imeanza kuhusishwa na uwekezaji, utaalamu, teknolojia, uhifadhi wa fedha ndani ya nchi, ushirikiano wa kikanda na tiba utalii. Hivyo, kauli ya Juni 2021 inaweza kusomwa kama dira iliyoweka mwelekeo ambao baadaye ulianza kuonekana katika upanuzi wa huduma bobezi na ongezeko la wagonjwa wa kimataifa.