Kumbukumbu rasmi ya kauli, maono na uwekezaji wa Mheshimiwa Rais Samia Suluhu Hassan katika kuendeleza elimu ya juu, ujuzi, na fursa za sayansi nchini Tanzania.
NUKUU ZA SAMIA
ELIMU / ARCHIVE
Nukuu ya Rais Samia
“Ninafarijika kwamba, miaka 60 baada ya Muungano
tunavyo vyuo vikuu 49 vikiwemo 19 vya umma na
30 vya binafsi.”
— Mheshimiwa Samia Suluhu Hassan, Rais wa Jamhuri
ya Muungano wa Tanzania
Hotuba ya Kuadhimisha Miaka 60 ya Muungano wa Tanzania
· 25 Aprili 2024 · Dodoma, Tanzania
Uchambuzi
Kauli Inayoonyesha Elimu ya Juu Kama Nguzo ya
Umoja, Fursa na Maandalizi ya Vijana kwa Tanzania
ya Kisasa
Kauli hii ilikuwa zaidi ya kutaja idadi ya vyuo vikuu.
Rais Samia alikuwa akiweka mbele ya Taifa hadithi
ya safari ya Tanzania kutoka uhaba mkubwa wa fursa za
elimu ya juu hadi mfumo mpana unaowafikia vijana kutoka
pande zote za Muungano. Ndani ya maneno hayo
kuna tathmini ya mafanikio ya kihistoria, lakini pia kuna
msimamo wa wazi kwamba maendeleo ya Taifa hayawezi
kutenganishwa na uwekezaji katika maarifa, ujuzi na uwezo
wa kizazi cha vijana.
Uzito wa ujumbe huu unaonekana zaidi katika muktadha
alioueleza mwenyewe Rais: wakati Tanzania Bara na Zanzibar
zinaungana mwaka 1964, kulikuwa na wanafunzi 14 pekee wa
elimu ya juu; kufikia mwaka wa masomo 2023/24, idadi ya
wanafunzi wa elimu ya juu ilikuwa imefikia
240,523. Hivyo, takwimu ya vyuo 49
haikuwa namba ya taasisi pekee, bali ishara ya kupanuka kwa
uwezo wa Taifa wa kuzalisha wataalamu, watafiti, viongozi,
wabunifu na nguvu kazi yenye maarifa.
Dira inayojitokeza hapa ni ya Tanzania inayoweka
vijana katikati ya maendeleo. Chini ya uongozi wa
Rais Samia, msisitizo haukuishia kwenye upatikanaji wa nafasi
za kusoma pekee. Serikali iliunganisha elimu ya juu na
mikopo, ufadhili wa wanafunzi wenye vipaji, sayansi,
teknolojia, uhandisi, afya, ubunifu, ujuzi na maandalizi ya
vijana kuingia katika uchumi wa kisasa.
Hapa ndipo heshima ya kauli hii inapopata msingi wa matokeo:
Rais Samia hakutazama vijana kama watazamaji wa
maendeleo ya kesho; Serikali yake imeendelea kujenga mifumo
inayowawezesha kupata elimu, maarifa, ujuzi, mtaji wa
kiakili na fursa za kushiriki katika uchumi wa Taifa leo.
Kuongezeka kwa uwekezaji wa Serikali katika mikopo ya elimu
ya juu na kuanzishwa kwa Samia Scholarship kunaonyesha
tafsiri ya vitendo ya mtazamo huo.
Wazo Kuu
Maendeleo ya Taifa hupata uimara wake pale vijana
wanapopewa elimu, maarifa na fursa; uongozi wa Rais
Samia umeendelea kupanua msingi huo ili kizazi cha
Watanzania kiwe mshiriki mkuu wa uchumi wa kisasa.
Kutoka Kauli Hadi Matokeo
25 APRILI 2024
Elimu ya Juu Yatajwa Kama Urithi wa Muungano
Rais Samia alieleza kwamba Tanzania ilikuwa imefikia
vyuo vikuu 49, vikiwemo 19 vya umma na 30 vya binafsi,
huku wanafunzi wa elimu ya juu kwa mwaka 2023/24
wakifikia 240,523 kutoka wanafunzi 14 waliokuwepo
wakati wa Muungano mwaka 1964.
2021/22 – 2024/25
Mikopo ya Elimu ya Juu Yaongezwa Kwa Kiwango Kikubwa
Serikali iliongeza fedha za mikopo ya elimu ya juu.
Mwaka 2021/22, takriban TSh bilioni 570 ziliwanufaisha
wanafunzi 177,925; mwaka 2024/25, kiasi kilifikia
TSh bilioni 787.4 kwa wanafunzi 248,331.
2022/23 – 2025/26
Samia Scholarship Yaweka Mkazo Kwenye Vipaji na Sayansi
Programu ya Samia Scholarship iliwekwa kama njia ya
kuwawezesha vijana wenye ufaulu wa juu kuendelea na
elimu katika fani za kimkakati, zikiwemo sayansi,
teknolojia, uhandisi, hisabati na tiba.
2023/24 – 2024
Upanuzi wa Uandikishaji na Fursa za Elimu Ya Juu
Takwimu za Serikali zinaonyesha ongezeko la wanafunzi
katika taasisi za elimu ya juu kutoka 314,643 mwaka
2022/23 hadi 334,854 mwaka 2023/24, sawa na ongezeko
la asilimia 6.4.
2025/26
Fursa Zaidi Kwa Wanafunzi na Vijana
Serikali ilipanga kutoa mikopo kwa wanafunzi 252,773,
huku wanafunzi 2,630 wakipangwa kunufaika na Samia
Scholarship. Hii inaonyesha mwendelezo wa kupanua
uwekezaji katika rasilimali watu na vipaji vya vijana.
Matokeo ya Kauli na Utekelezaji
Ushahidi wa takwimu unaonyesha kwamba msisitizo wa
Rais Samia kuhusu thamani ya elimu ya juu umeendana na
hatua pana za Serikali za kuongeza upatikanaji wa elimu,
mikopo, ufadhili wa vipaji na maandalizi ya vijana katika
fani zinazohitajika na uchumi wa Tanzania.
01 · VYUO 49
Msingi Mpana wa Elimu ya Juu
Kufikia Aprili 2024, Tanzania ilikuwa na vyuo vikuu
49, vikiwemo 19 vya umma na 30 vya binafsi. Mfumo huu
uliendelea kutoa fursa za elimu ya juu kwa vijana
kutoka Tanzania Bara na Zanzibar.
02 · WANAFUNZI 240,523
Ukuaji Mkubwa wa Fursa za Kusoma
Rais Samia alieleza kuwa mwaka wa masomo 2023/24
kulikuwa na wanafunzi 240,523 wa elimu ya juu,
ikilinganishwa na wanafunzi 14 waliokuwepo wakati
Tanzania Bara na Zanzibar zilipoungana mwaka 1964.
03 · TSH BILIONI 787.4
Mikopo Yaongezwa Kwa Wanachuo
Mwaka 2024/25, Serikali ilitoa mikopo yenye thamani
ya TSh bilioni 787.4 kwa wanafunzi 248,331,
ikilinganishwa na TSh bilioni 570 kwa wanafunzi
177,925 mwaka 2021/22.
04 · +40%
Ongezeko la Uwekezaji Katika Wanachuo
Ukuaji wa fedha za mikopo kutoka TSh bilioni 570
mwaka 2021/22 hadi TSh bilioni 787.4 mwaka 2024/25
uliwakilisha ongezeko la takribani asilimia 40,
likipanua uwezo wa vijana wengi zaidi kuingia vyuoni.
05 · SAMIA SCHOLARSHIP
Vipaji Vya Vijana Vimepewa Njia ya Kukua
Ufadhili wa Samia Scholarship umeelekezwa kwa vijana
wenye ufaulu wa juu, hasa katika fani za kimkakati
kama sayansi, teknolojia, uhandisi, hisabati na tiba,
ambazo ni muhimu kwa uchumi wa maarifa.
06 · 334,854
Uandikishaji wa Elimu Ya Juu Uliendelea Kuongezeka
Takwimu za Serikali zinaonyesha wanafunzi 334,854
katika taasisi za elimu ya juu mwaka 2023/24,
kutoka 314,643 mwaka 2022/23, sawa na ongezeko la
asilimia 6.4.
07 · 252,773
Upanuzi Zaidi wa Mikopo 2025/26
Kwa mwaka 2025/26, Serikali ilipanga kuwafikia
wanafunzi 252,773 kwa mikopo ya elimu ya juu,
hatua inayoendeleza sera ya kupanua nafasi ya
vijana wenye uwezo wa kitaaluma kufikia elimu.
08 · SAYANSI NA UJUZI
Elimu Yaunganishwa na Uchumi wa Taifa
Mwelekeo wa Serikali umeweka mkazo kwenye fani
zinazozalisha maarifa, teknolojia na utaalamu,
hivyo kuifanya elimu ya juu kuwa sehemu ya moja
kwa moja ya maandalizi ya nguvu kazi ya Tanzania
ya kisasa.
Uzito wa Kitaifa
Uwekezaji kwa Vijana Kama Uwekezaji wa Moja kwa Moja
Katika Mustakabali wa Taifa
Maneno haya yanafungua mtazamo mpana kuhusu nafasi ya
elimu katika falsafa ya maendeleo ya Rais Samia. Serikali
inayopanua vyuo, mikopo na ufadhili haijengi tu madarasa
au kuongeza idadi ya wahitimu; inajenga uwezo wa
Taifa kujitegemea katika maarifa, teknolojia, sayansi,
uongozi na uzalishaji. Vijana wanaopata fursa ya
elimu ya juu leo ndio wanaoingia kesho katika sekta za
afya, uhandisi, TEHAMA, biashara, utafiti, elimu na
utawala wa umma.
Kwa vijana wa Tanzania, hatua hizi zimepanua daraja kati
ya uwezo wa kitaaluma na fursa halisi. Mikopo ya elimu ya
juu imeendelea kuwa nyenzo muhimu ya kuhakikisha mazingira
ya kifedha hayawazuii wanafunzi wengi wenye sifa kuendelea
na masomo. Samia Scholarship, kwa upande wake, imeweka
mkazo maalumu katika kutambua na kukuza vipaji vinavyohitajika
katika uchumi wa maarifa.
Kwa Taifa, athari yake ni kubwa zaidi. Tanzania inayoongeza
idadi ya vijana wenye elimu ya juu na ujuzi wa kisasa
huongeza uwezo wake wa kuvutia uwekezaji, kufanya utafiti,
kutumia teknolojia na kushindana katika uchumi wa kikanda
na kimataifa. Hivyo, sera ya kumwezesha kijana
kupata elimu si sera ya kijamii pekee; ni mkakati wa
kiuchumi, kiusalama na wa maendeleo ya muda mrefu.
Ndani ya uongozi wa Rais Samia, mtazamo huu unaonekana
katika mwelekeo mpana wa kuwaunganisha vijana na fursa:
elimu ya juu, ufadhili wa vipaji, mafunzo ya ujuzi,
sayansi, teknolojia, ubunifu na programu za kuwawezesha
kushiriki katika sekta za uzalishaji. Hii ndiyo maana
kauli yake kuhusu vyuo vikuu inapaswa kusomwa kama sehemu
ya falsafa kubwa zaidi ya kujenga Tanzania kwa
kuwekeza katika uwezo wa watu wake, hasa kizazi cha vijana.
Falsafa ya Rais Samia
Taifa linalowekeza katika elimu, vipaji na ujuzi wa vijana
halisubiri kesho; hujenga leo nguvu ya maarifa, uzalishaji
na ushindani wa maendeleo.
Taarifa za Nukuu
Mtoa Kauli
Mheshimiwa Samia Suluhu Hassan,
Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania
Tarehe
25 Aprili 2024
Mahali
Dodoma, Tanzania
Tukio
Hotuba ya Kuadhimisha Miaka 60
ya Muungano wa Tanzania
Kategoria
Elimu · Vijana · Vyuo Vikuu ·
Ujuzi · Maendeleo ya Rasilimali Watu
Vyuo Vikuu
49 kwa mujibu wa hotuba ya Rais:
19 vya umma na 30 vya binafsi
Mikopo ya Elimu ya Juu
TSh bilioni 787.4 kwa wanafunzi 248,331
mwaka 2024/25
Takwimu Muhimu
Wanafunzi 240,523 mwaka 2023/24 katika
hotuba ya Rais · Uandikishaji 334,854 katika
taasisi za elimu ya juu kwa takwimu za Serikali
Mada Zinazohusiana
Elimu ya Juu
Vijana
Vyuo Vikuu
Samia Scholarship
HESLB
Sayansi na Teknolojia
Ujuzi
Rasilimali Watu
Fursa za Vijana
Muungano wa Tanzania
Chanzo na Uthibitisho
Chanzo cha nukuu:
Hotuba ya Mheshimiwa Samia Suluhu Hassan, Rais wa
Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, katika Maadhimisho ya
Miaka 60 ya Muungano wa Tanzania, Dodoma,
25 Aprili 2024.
Taarifa ya elimu ya juu katika hotuba:
Rais alieleza kuwa Tanzania ilikuwa na vyuo vikuu 49,
vikiwemo 19 vya umma na 30 vya binafsi, huku wanafunzi
wa elimu ya juu kwa mwaka 2023/24 wakitajwa kufikia
240,523.
Mikopo ya elimu ya juu:
Serikali ilitoa takriban TSh bilioni 570 kwa wanafunzi
177,925 mwaka 2021/22, na kiasi hicho kuongezeka hadi
TSh bilioni 787.4 kwa wanafunzi 248,331 mwaka 2024/25.
Samia Scholarship:
Programu ya ufadhili imeelekezwa kwa wanafunzi wenye
ufaulu wa juu katika fani za kimkakati, zikiwemo sayansi,
teknolojia, uhandisi, hisabati na tiba.
Chanzo kikuu cha takwimu:
Ikulu ya Tanzania · Tanzania Commission for Universities
(TCU) · Higher Education Students' Loans Board (HESLB) ·
Wizara ya Elimu, Sayansi na Teknolojia · Serikali ya
Jamhuri ya Muungano wa Tanzania.
Nukuu · Elimu · Vijana · Vyuo Vikuu · Maarifa · Maendeleo
