Nukuu za Rais Samia: Demokrasia na Ushiriki wa Wananchi

Demokrasia na Ushiriki wa Wananchi ni eneo linalokusanya nukuu za Mheshimiwa Rais Dkt. Samia Suluhu Hassan kuhusu sauti ya wananchi, mazungumzo, ushirikishwaji, haki za kisiasa, uwajibikaji na utawala wa kidemokrasia. Ni kumbukumbu ya kauli zinazogusa msingi wa kujenga taifa linalosikiliza, kushirikisha na kuheshimu nafasi ya wananchi.

NUKUU ZA SAMIA

24 / ARCHIVE

Nukuu ya Rais Samia

“Tutajitahidi sana kuheshimu haki za binadamu na kulinda uhuru wa watu na pia vyombo vya habari.”

— Mheshimiwa Samia Suluhu Hassan, Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania

Mkutano na Wazee wa Dar es Salaam · Mlimani City · 7 Mei 2021

Muktadha wa Tukio

Kauli ya Mwanzo wa Mwelekeo Mpya Katika Mazingira ya Haki, Uhuru na Ushiriki

Kauli hii ilitolewa tarehe 7 Mei 2021 wakati Rais Samia Suluhu Hassan alipokutana na kuzungumza na Wazee wa Mkoa wa Dar es Salaam katika Ukumbi wa Mlimani City. Mazungumzo hayo yalihusu masuala mbalimbali ya kitaifa na changamoto zilizowasilishwa na wazee, katika kipindi cha mwanzo cha Uongozi wa Awamu ya Sita.

Ndani ya mazingira hayo, maneno aliyosisitiza kuhusu haki za binadamu, uhuru wa watu na vyombo vya habari yalikuwa na uzito wa kiutawala kwa sababu yaliweka wazi mtazamo kwamba maendeleo ya Taifa hayawezi kutenganishwa na heshima kwa utu, nafasi ya wananchi kushiriki katika maisha ya nchi, na mazingira ambayo taarifa na mawazo yanaweza kujadiliwa.

Uzito wa kauli hauishii katika ahadi ya kisiasa. Safari iliyofuata ilihusisha hatua katika eneo la demokrasia ya vyama vingi, uhuru wa vyombo vya habari, ushirikishwaji wa wadau na marekebisho ya baadhi ya mifumo ya kisheria. Kwa hiyo, kauli hii inaweza kusomwa kama sehemu ya msingi wa mwelekeo wa kufungua nafasi ya mazungumzo, ushiriki na mageuzi ya taasisi katika kipindi kipya cha uongozi.

Wazo Kuu

Uongozi unaolinda utu na uhuru wa wananchi hujenga mazingira ya demokrasia yenye ushiriki, uwajibikaji na mazungumzo; ndipo tofauti za mawazo zinapoweza kutumika kujenga Taifa badala ya kuligawa.

Kutoka Kauli Hadi Matokeo

07 MEI 2021

KAULI — Haki na Uhuru Kama Msingi wa Uongozi

Katika Mkutano na Wazee wa Dar es Salaam, Mlimani City, Rais Samia alisisitiza dhamira ya kuheshimu haki za binadamu, kulinda uhuru wa watu na kulinda pia uhuru wa vyombo vya habari.

28 JUNI 2021

HATUA — Mazungumzo ya Moja kwa Moja na Wahariri

Katika siku 100 za mwanzo za uongozi wake, Rais Samia alikutana na wahariri wa vyombo vya habari Ikulu jijini Dar es Salaam. Ikulu ilieleza kuwa mikutano hiyo ilikuwa sehemu ya utaratibu wa kukutana na makundi mbalimbali na kubadilishana mawazo kuhusu mustakabali wa Taifa.

15 SEPTEMBA 2021

DIRA — Demokrasia na Ushiriki wa Wananchi

Tanzania iliadhimisha Siku ya Kimataifa ya Demokrasia kwa ushiriki wa Rais Samia katika tukio lililofanyika Diamond Jubilee, Dar es Salaam. Hii iliweka demokrasia ndani ya mjadala mpana wa kitaifa kuhusu ushiriki na utawala.

15–17 DISEMBA 2021

UTEKELEZAJI — Mkutano wa Wadau wa Demokrasia

Mkutano wa Wadau wa Demokrasia ya Vyama Vingi ulifanyika Dodoma na kujadili mafanikio na changamoto za demokrasia. Washiriki walitoa mapendekezo 98, na tarehe 23 Desemba 2021 Kikosi Kazi chenye wajumbe 24 kiliundwa kuyachambua na kuandaa mapendekezo kwa Serikali.

2022

MATOKEO — Nafasi ya Vyombo vya Habari Ikafunguka

Taarifa ya Tanzania Human Rights Report ilirekodi hatua ya Serikali ya kuondoa zuio dhidi ya magazeti manne yaliyokuwa yamefungiwa: Tanzania Daima, Mawio, Mwanahalisi na Mseto. Hatua hiyo ilitajwa na wadau wa habari kama maendeleo katika mazingira ya uhuru wa vyombo vya habari.

03 JANUARI 2023

HATUA — Zuio la Mikutano ya Hadhara Laondolewa

Rais Samia alitangaza kuondoa zuio la vyama vya siasa kufanya mikutano ya hadhara wakati akizungumza na viongozi wa kitaifa wa vyama vya siasa 19 Ikulu. Pia aliagiza mjadala kuhusu marekebisho ya sheria za uchaguzi na vyama vya siasa, akisisitiza maridhiano na kujenga Taifa lenye umoja.

2023

UTEKELEZAJI — Marekebisho ya Sheria ya Huduma za Habari

Mchakato wa mapitio ya Sheria ya Huduma za Habari ulifikia hatua ya marekebisho ya sheria mwaka 2023. Muswada wa Written Laws (Miscellaneous Amendments) ulijumuisha marekebisho ya vipengele vya Media Services Act, na Bunge likapitisha The Written Laws (Miscellaneous Amendments) Act, 2023.

2025

MWENDELEZO — Uhuru wa Habari Kama Ajenda ya Kitaifa

Ikulu ilieleza kuwa tangu mwaka 2021 Serikali imechukua hatua mbalimbali kuimarisha uhuru wa vyombo vya habari na kuondoa vikwazo vilivyokuwa vikikwamisha tasnia ya habari, huku ikisisitiza uwajibikaji wa wanahabari katika kulinda amani na mshikamano wa Taifa.

MATOKEO YA KAULI

Safari ya utekelezaji inaonyesha kuwa msisitizo wa kuheshimu haki na uhuru uliambatana na hatua zinazoonekana katika demokrasia ya vyama vingi, ushirikishwaji wa wadau na mazingira ya habari. Matokeo haya yanaweza kufuatiliwa kupitia maamuzi rasmi, michakato ya kisheria na takwimu za taasisi zinazofuatilia haki na uhuru wa vyombo vya habari.

01 · USHIRIKI WA WADAU

Mapendekezo 98 Katika Mkutano wa Demokrasia

Mkutano wa wadau wa demokrasia uliofanyika 15–17 Desemba 2021 ulikusanya maoni na mapendekezo 98 kutoka kwa washiriki. Hatua iliyofuata ilikuwa kuundwa kwa Kikosi Kazi cha wajumbe 24 tarehe 23 Desemba 2021.

02 · KIKOSI KAZI CHA WADAU

Wajumbe 24 Kutoka Tanzania Bara na Zanzibar

Kikosi Kazi kilikuwa na wajumbe 24: 16 kutoka Tanzania Bara na 8 kutoka Zanzibar. Muundo wake ulihusisha wasomi, wanasiasa, vyama vya siasa, asasi za kiraia, taasisi za dini, Serikali na vyama vya kitaaluma.

03 · VYAMA VYA SIASA

Nafasi ya Mikutano ya Hadhara Ikafunguliwa

Tarehe 3 Januari 2023 Serikali iliondoa zuio la vyama vya siasa kufanya mikutano ya hadhara. Uamuzi huo ulitangazwa mbele ya viongozi wa kitaifa wa vyama 19 na uliambatana na wito wa kutumia nafasi hiyo kwa mujibu wa sheria.

04 · VYOMBO VYA HABARI

Magazeti Manne Yaliondolewa Kwenye Zuio

Taarifa ya Tanzania Human Rights Report ya 2022 ilirekodi kuondolewa kwa zuio dhidi ya Tanzania Daima, Mawio, Mwanahalisi na Mseto, hatua ambayo wadau wa habari waliitaja kama maendeleo katika mazingira ya uhuru wa vyombo vya habari.

05 · SHERIA YA HUDUMA ZA HABARI

Mapitio Yakafika Kwenye Mabadiliko ya Kisheria

Mchakato wa mapitio ya Media Services Act ulioanzishwa chini ya uongozi wa Rais Samia uliendelea hadi marekebisho ya mwaka 2023. Bunge lilipitisha Written Laws (Miscellaneous Amendments) Act, 2023 iliyojumuisha marekebisho ya Sheria ya Huduma za Habari.

06 · PRESS FREEDOM

Matukio ya Ukiukwaji Yakashuka 119 Hadi 18

Ripoti ya Media Council of Tanzania ilieleza kuwa matukio ya ukiukwaji wa uhuru wa vyombo vya habari yaliyorekodiwa yalipungua kutoka 119 mwaka 2018/19 hadi 18 mwaka 2022. MCT ilihusisha kupungua huko na mazingira yaliyoboreshwa tangu mwaka 2021, huku ikiendelea kutambua changamoto zilizobaki.

07 · MAZUNGUMZO YA KITAIFA

Mazungumzo Yakawa Chombo cha Kusimamia Tofauti

Mchakato wa Desemba 2021 uliweka mfano wa kuwakutanisha wadau wenye mitazamo tofauti katika meza moja. Kwa mtazamo wa demokrasia, hatua hii iliimarisha matumizi ya mashauriano kama njia ya kutafuta suluhu za masuala ya kisiasa na kitaifa.

08 · WANANCHI NA DEMOKRASIA

Uhuru Ukaunganishwa na Wajibu wa Kitaifa

Mwelekeo wa Serikali umeendelea kuunganisha uhuru wa kujieleza na wajibu wa kulinda amani, umoja na heshima ya mtu mwingine. Hii inaweka demokrasia ndani ya mfumo wa uwajibikaji, badala ya kuichukulia kama uhuru usio na mipaka.

Athari kwa Taifa

Demokrasia Inapowekwa Katika Huduma ya Utu, Ushiriki na Maendeleo ya Taifa

Kwa mtazamo wa utawala wa kidemokrasia, uhuru wa watu na uhuru wa vyombo vya habari si masuala ya pembeni. Ni sehemu ya mfumo unaowezesha wananchi kupata taarifa, kutoa maoni, kuuliza maswali, kuwakosoa viongozi na kushiriki katika mijadala inayohusu mustakabali wa nchi. Ndiyo maana kauli iliyotolewa tarehe 7 Mei 2021 ina uzito unaozidi mazingira ya mkutano uliotolewa.

Hatua zilizofuata zinaonyesha mwelekeo wa kuhamisha mjadala kutoka kwenye tamko kwenda kwenye taasisi: mikutano ya wadau, Kikosi Kazi cha demokrasia, kufunguliwa kwa nafasi ya mikutano ya hadhara ya vyama vya siasa, mapitio ya sheria za habari na kuendelea kwa mazungumzo kati ya Serikali, vyama vya siasa, wanahabari na wadau wengine.

Kwa wananchi, mazingira ya ushiriki yana thamani kwa sababu yanapanua nafasi ya sauti zao kufika katika mjadala wa Taifa. Kwa vyombo vya habari, mazingira yenye nafasi ya kufanya kazi yanaongeza uwezo wa jamii kupata taarifa na kufuatilia utendaji wa taasisi. Kwa Serikali yenyewe, mijadala ya wazi huongeza uwezekano wa kupata mrejesho wa moja kwa moja kutoka kwa wananchi na wadau.

Kwa kiwango cha kimataifa, hatua hizi pia zimekuwa sehemu ya mjadala kuhusu taswira ya Tanzania katika eneo la demokrasia, utawala bora na haki za binadamu. Tathmini za kimataifa bado zinaonyesha changamoto zinazoendelea katika uhuru wa kisiasa na habari; hivyo urithi wa kauli hii haupaswi kupimwa kwa hatua moja pekee, bali kwa uwezo wa mageuzi hayo kuendelea kujenga taasisi zinazolinda haki na uhuru kwa uthabiti wa muda mrefu.

Falsafa ya Rais Samia

Uongozi wenye heshima hulinda utu, husikiliza sauti za wananchi, hujenga nafasi ya uhuru na uwajibikaji, na hutumia demokrasia kuimarisha umoja, amani, haki na maendeleo ya Taifa.

Taarifa za Nukuu

Mtoa Kauli

Mheshimiwa Samia Suluhu Hassan, Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania

Tarehe

7 Mei 2021

Mahali

Mlimani City, Dar es Salaam

Tukio

Mkutano na Wazee wa Dar es Salaam

Kategoria

Demokrasia na Ushiriki wa Wananchi

Mada

Haki za Binadamu · Uhuru wa Watu · Uhuru wa Vyombo vya Habari

Hatua Muhimu

Mkutano wa Wadau wa Demokrasia 2021 · Kikosi Kazi cha Wadau · Kuondolewa kwa Zuio la Mikutano ya Hadhara 2023 · Marekebisho ya Media Services Act 2023

Takwimu Muhimu

Mapendekezo 98 · Wajumbe 24 wa Kikosi Kazi · Vyama 19 vilivyokutana na Rais Januari 2023 · Matukio ya ukiukwaji wa uhuru wa habari 119 mwaka 2018/19 dhidi ya 18 mwaka 2022

Mada Zinazohusiana

Demokrasia Ushiriki wa Wananchi Haki za Binadamu Uhuru wa Kujieleza Uhuru wa Vyombo vya Habari Utawala Bora Vyama vya Siasa Maridhiano Uwajibikaji Amani na Umoja

Chanzo na Uthibitisho

Chanzo cha nukuu: Taarifa ya Mkutano wa Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Mheshimiwa Samia Suluhu Hassan, na Wazee wa Mkoa wa Dar es Salaam, tarehe 7 Mei 2021, Mlimani City, Dar es Salaam.

Muktadha wa tukio: Tovuti rasmi ya Rais inaonyesha kuwa tarehe 7 Mei 2021 Rais Samia alikutana na kuzungumza na Wazee wa Mkoa wa Dar es Salaam, waliowasilisha risala kuhusu masuala mbalimbali yanayowahusu wazee na Taifa.

Demokrasia na ushiriki: Tovuti rasmi ya Rais inaweka kumbukumbu ya Mkutano wa Wadau wa Demokrasia ya Vyama Vingi uliofanyika Dodoma tarehe 15–17 Desemba 2021. Mkutano huo ulitoa mapendekezo 98 na Kikosi Kazi chenye wajumbe 24 kiliundwa tarehe 23 Desemba 2021 kuyafanyia kazi.

Mikutano ya hadhara: Tarehe 3 Januari 2023 Rais Samia alitangaza kuondolewa kwa zuio la vyama vya siasa kufanya mikutano ya hadhara, wakati akizungumza na viongozi wa kitaifa wa vyama vya siasa 19.

Vyombo vya habari: Tanzania Human Rights Report ya 2022 ilirekodi kuondolewa kwa zuio dhidi ya Tanzania Daima, Mawio, Mwanahalisi na Mseto na ikaeleza kuwa wadau wa habari walitambua hatua hiyo kama maendeleo katika uhuru wa vyombo vya habari.

Marekebisho ya sheria: Bunge lilipitisha The Written Laws (Miscellaneous Amendments) Act, 2023 iliyojumuisha marekebisho ya Sheria ya Huduma za Habari, baada ya mchakato wa mapitio ya sheria hiyo.

Takwimu za ufuatiliaji: Media Council of Tanzania iliripoti kupungua kwa matukio ya ukiukwaji wa uhuru wa vyombo vya habari kutoka 119 mwaka 2018/19 hadi 18 mwaka 2022, huku ikiendelea kutambua changamoto zilizobaki katika mazingira ya habari.

Vyanzo vikuu: Tovuti Rasmi ya Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania (Ikulu) · Bunge la Jamhuri ya Muungano wa Tanzania · Tanzania Human Rights Report · Media Council of Tanzania · Office of the Attorney General.

Nukuu · Demokrasia · Haki · Uhuru · Vyombo vya Habari · Ushiriki wa Wananchi