Nukuu za Rais Samia kuhusu maji na usafi wa mazingira

Kutoka Dira ya “Kumtua Mama Ndoo Kichwani” Hadi Mageuzi Yanayopimika katika Huduma ya Maji

Kauli hii ilikuwa zaidi ya ahadi ya kuongeza idadi ya wananchi wanaopata maji. Iliweka mbele lengo linalopimika, muda wa utekelezaji na maana yake kwa maisha ya wananchi: kuhakikisha kwamba huduma ya maji inawafikia watu wengi zaidi, hasa vijijini, ambako wanawake na watoto wamekuwa wakibeba mzigo mkubwa wa kutafuta maji kwa umbali mrefu.

Uzito wa kauli hii unatokana pia na namna ilivyogeuza tatizo la maji kuwa ajenda ya moja kwa moja ya ustawi wa familia. Kauli ya “kumtua Mama ndoo kichwani” iliweka sura ya kibinadamu kwenye sera ya maji: maji si miundombinu pekee, bali ni muda unaookolewa, afya inayolindwa, usalama unaoongezeka na fursa zaidi za wanawake kushiriki katika shughuli za kiuchumi na kijamii.

Katika kipindi kilichofuata, utekelezaji ulionyesha ongezeko kubwa la upatikanaji wa maji. Taarifa rasmi za Wizara ya Maji zinaonyesha kuwa upatikanaji wa maji vijijini uliongezeka kutoka asilimia 70.1 mwaka 2020 hadi asilimia 83 mwezi Desemba 2024, huku maeneo ya mijini yakiongezeka kutoka asilimia 84 hadi asilimia 91.6 katika kipindi hicho. Haya ni mabadiliko makubwa yanayoonyesha kwamba ajenda ya maji iliwekwa katika kiwango cha utekelezaji unaoweza kupimwa.

Serikali pia ilikamilisha maelfu ya miradi ya maji. Taarifa ya Wizara ya Maji ya mwaka 2025 ilieleza kuwa miradi 2,612 ya maji ilikuwa imekamilika, ikiwemo miradi 2,331 vijijini na 281 mijini. Miradi hiyo ilihusisha maeneo mbalimbali nchini na imekuwa sehemu ya upanuzi wa huduma ya maji safi na salama kwa wananchi.

Katika upande wa vijiji, hatua hiyo ilifikisha huduma katika sehemu kubwa ya vijiji vya Tanzania Bara. Taarifa zilizowasilishwa Bungeni mwaka 2025 zilionyesha kuwa kati ya takribani vijiji 12,318, zaidi ya vijiji 10,500 vilikuwa vimefikiwa na huduma ya maji, huku Serikali ikiendelea na mkakati wa kuvifikia vijiji vilivyobaki. Hii inaonyesha kwamba utekelezaji haukuishia kwenye asilimia za kitaifa, bali uliendelea kushushwa hadi ngazi ya kijiji.

Kufikia Machi 2025, Wizara ya Maji iliripoti hali ya upatikanaji wa maji kuwa asilimia 83 vijijini na asilimia 91 mijini, huku malengo yaliyowekwa yakiwa asilimia 85 vijijini na asilimia 95 mijini. Rais Samia mwenyewe, katika maadhimisho ya Wiki ya Maji mwaka 2025, alieleza kiwango cha vijijini kuwa asilimia 83 na mijini asilimia 95. Kwa hiyo, kwa usahihi wa kihistoria, mafanikio yanapaswa kuwasilishwa kwa kuzingatia tarehe na kipimo cha chanzo husika, badala ya kudai kwamba kila eneo lilifikia lengo kwa kiwango kilekile.

Muhimu zaidi, Serikali haikusimama kwenye miradi mipya pekee. Ilichukua pia hatua za kukwamua miradi chechefu iliyokuwa imejengwa lakini haikutoa huduma kikamilifu. Taarifa ya Wizara ya Maji ilieleza kukwamuliwa kwa miradi iliyokuwa imechukua muda mrefu kujengwa pamoja na miradi 177 ya vijijini iliyokuwa katika kundi la miradi chechefu. Hatua hii ina uzito kwa sababu inaonyesha mkazo katika kuhakikisha uwekezaji uliokwisha fanyika unazalisha huduma halisi kwa wananchi.

Kwa mtazamo wa kitaifa, kauli ya mwaka 2021 inaweza kutazamwa kama moja ya kauli zilizoelekeza ajenda ya maji kutoka kwenye malengo ya jumla kwenda kwenye matokeo yanayopimika kwa asilimia, miradi na vijiji vilivyofikiwa. Ongezeko kutoka asilimia 70.1 hadi 83 vijijini ndani ya kipindi hicho ni ushahidi wa maendeleo makubwa, ingawa pia linaonyesha kwamba kazi ya kufikia huduma kwa wote bado haijaisha.