Nukuu za Rais Samia kuhusu maji na usafi wa mazingira
Uchambuzi na kumbukumbu rasmi ya kauli, ahadi za kisera na utekelezaji wa miradi ya maji safi na usafi wa mazingira nchini Tanzania kuanzia mwaka 2021.
NUKUU ZA SAMIA
25 / ARCHIVE
Nukuu ya Rais Samia
“Lengo letu ni kufikia azma ya kufikisha maji kwa
wananchi kwa asilimia 95 mijini na asilimia 85
vijijini ifikapo mwaka 2025.”
— Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania,
Mheshimiwa Samia Suluhu Hassan
Akilihutubia Bunge la 12 la Jamhuri ya Muungano wa Tanzania
· Dodoma · 22 Aprili 2021
Uchambuzi
Kauli Iliyoweka Maji Katika Kiini cha Utu,
Maendeleo na Heshima ya Mwananchi
Kauli hii ilikuwa zaidi ya kutaja asilimia za utekelezaji wa
huduma ya maji. Ilikuwa tamko la dira ya uongozi
lililoweka wazi kwamba upatikanaji wa maji safi na salama
ni suala la msingi la ustawi wa wananchi na maendeleo ya Taifa.
Kwa kuweka malengo ya asilimia 95 mijini na asilimia 85 vijijini,
Rais Samia aliipa Serikali kipimo kinachoeleweka cha kupima
mafanikio ya sekta ya maji.
Ndani ya mtazamo huo kuna falsafa ambayo ilijitokeza kwa nguvu
katika uongozi wa Rais Samia kipindi cha mwanzo kabisa: “Kumtua Mwanamke Ndoo
Kichwani.” Hii si taswira ya maji pekee. Ni mtazamo wa
maendeleo unaotambua kwamba safari ndefu ya kutafuta maji imekuwa
mzigo mkubwa kwa wanawake na watoto katika maeneo mengi nchini.
Kumtua mwanamke ndoo kichwani kulimaanisha kusogeza huduma karibu
na wananchi, kurejesha muda wa uzalishaji, kulinda afya na kuipa
familia nafasi kubwa zaidi ya kushiriki katika maendeleo.
Maneno haya yalikuja katika kipindi ambacho Tanzania ilikuwa na
msingi wa sera na malengo ya kitaifa ya maji, lakini changamoto
ilikuwa kuhakikisha malengo hayo yanageuzwa kuwa miundombinu na
huduma halisi. Serikali ya Awamu ya Sita ikaendelea kusukuma
utekelezaji kupitia uwekezaji wa miradi mikubwa,
upanuzi wa huduma vijijini na mijini, uchimbaji wa visima,
ujenzi wa mabwawa na uimarishaji wa taasisi za maji.
Matokeo ya mwelekeo huo yanaonekana katika takwimu za kitaifa.
Takwimu za Serikali zinaonyesha upatikanaji wa maji vijijini
uliongezeka kutoka asilimia 74.5 mwaka 2021 hadi asilimia 83
mwaka 2024, wakati upatikanaji mijini uliongezeka kutoka asilimia
71 mwaka 2021 hadi asilimia 91.6 mwaka 2024. Hivyo, ndani ya
kipindi cha utekelezaji wa Awamu ya Sita, sekta ya maji ilisogea
kwa kasi kuelekea malengo yaliyosisitizwa na Rais.
Wazo Kuu
Ujumbe wa Rais Samia uliweka maji kama kipimo cha maendeleo
yenye utu: Serikali yenye maono haisubiri wananchi watafute
huduma muhimu, bali hupeleka huduma karibu nao na kuondoa
mizigo inayochelewesha maisha na maendeleo.
Kutoka Kauli Hadi Matokeo
22 APRILI 2021
Dira ya Taifa ya Maji Yawekwa Wazi
Rais Samia alilihutubia Bunge la 12 na kusisitiza azma ya
kufikisha huduma ya maji kwa asilimia 95 ya wananchi mijini
na asilimia 85 vijijini ifikapo mwaka 2025.
2021–2024
Uwekezaji na Utekelezaji wa Miradi Waongezeka
Serikali iliendelea kuongeza uwekezaji katika sekta ya maji.
Bajeti ya sekta hiyo iliongezeka kutoka takriban TSh bilioni
680 mwaka wa fedha 2021/2022 hadi wastani wa takriban
TSh bilioni 756 mwaka 2024/2025, sambamba na utekelezaji
wa miradi ya maji mijini na vijijini.
2024
Huduma ya Maji Yapiga Hatua Kubwa
Upatikanaji wa maji safi na salama ulifikia asilimia 83
vijijini na asilimia 91.6 mijini. Takwimu hizo zilionyesha
ongezeko kubwa ikilinganishwa na viwango vya mwaka 2021.
2024
Visima na Miundombinu Yaongezeka
Jumla ya visima 2,034 vilichimbwa nchini mwaka 2024,
vikiwemo 816 vilivyochimbwa na Serikali. Pia, Serikali
iliendelea kujenga mabwawa na miundombinu ya uvunaji
wa maji ya mvua katika maeneo mbalimbali.
22 MACHI 2025
Mageuzi ya Sera na Mtazamo wa Uhakika wa Maji
Rais Samia alizindua Sera ya Taifa ya Maji ya 2002,
Toleo la 2025, na kuelekeza kuanzishwa kwa Gridi ya Maji
ya Taifa kama mkakati wa kuimarisha upatikanaji wa maji
katika maeneo mbalimbali nchini.
Matokeo ya Kauli
Ushahidi wa utekelezaji unaonyesha kwamba msisitizo wa Rais
kuhusu maji uliendelea kutafsiriwa katika uwekezaji, miradi,
miundombinu na mageuzi ya sera. Matokeo yake yanaonekana katika
ongezeko la huduma na kupungua kwa umbali wa Tanzania kuelekea
malengo ya kitaifa ya mwaka 2025.
01 · 83%
Upatikanaji wa Maji Vijijini Waongezeka
Takwimu za mwaka 2024 zinaonyesha huduma ya maji vijijini
ilifikia asilimia 83, kutoka asilimia 74.5 mwaka 2021.
Hii inaonyesha ongezeko la zaidi ya asilimia nane ndani
ya kipindi cha utekelezaji wa Awamu ya Sita.
02 · 91.6%
Huduma Mijini Yakaribia Lengo la Taifa
Upatikanaji wa maji mijini ulifikia asilimia 91.6 mwaka
2024, kutoka asilimia 71 mwaka 2021 kwa mujibu wa takwimu
za Serikali. Hii ilisogeza sekta karibu zaidi na lengo
la asilimia 95.
03 · TSH BILIONI 756
Uwekezaji wa Sekta Yaongezeka
Bajeti ya sekta ya maji iliongezeka kutoka takriban
TSh bilioni 680 mwaka wa fedha 2021/2022 hadi wastani
wa takriban TSh bilioni 756 mwaka 2024/2025, kuwezesha
utekelezaji wa miradi na upanuzi wa huduma.
04 · VISIMA 2,034
Vyanzo Vipya vya Maji Vikaongezwa
Mwaka 2024, jumla ya visima 2,034 vilichimbwa nchini.
Kati ya hivyo, visima 816 vilichimbwa na Serikali,
hatua iliyoongeza uwezekano wa kufikisha maji katika
maeneo yenye changamoto ya vyanzo vya uhakika.
05 · VIJIJI 10,779
Huduma Yasogezwa Karibu na Vijiji
Kufikia mwaka 2025, Wizara ya Maji ilieleza kuwa kati ya
vijiji 12,318 vilivyokuwepo nchini, vijiji 10,779
vilikuwa vimefikiwa na huduma ya maji, huku miradi
ikiendelea kuelekea maeneo yaliyobaki.
06 · KUMTUA MWANAMKE NDOO
Maji Yageuzwa Kuwa Suala la Utu
Kuongezeka kwa huduma vijijini kulibeba maana pana zaidi
ya miundombinu: kupunguza muda na nguvu zinazotumika
kutafuta maji, hasa kwa wanawake na watoto ambao kwa
muda mrefu wamebeba sehemu kubwa ya jukumu hilo.
07 · MIRADI MIKUBWA
Utekelezaji Wafika Katika Maeneo Mengi
Serikali iliendelea na miradi ya kimkakati ya maji katika
maeneo mbalimbali, ikijumuisha miradi ya Ziwa Victoria,
Simiyu, Same-Mwanga-Korogwe, Lamadi na miradi mingine ya
kuongeza uzalishaji na usambazaji wa maji.
08 · 2025
Sera Yapelekwa Katika Enzi Mpya
Uzinduzi wa Sera ya Taifa ya Maji, Toleo la 2025, na
msisitizo wa Gridi ya Maji ya Taifa ulionyesha kwamba
safari ya huduma ya maji haikuishia kwenye kufikia
malengo ya muda mfupi, bali ilielekezwa kwenye uendelevu.
Uzito wa Kitaifa
Kutoka Ndoo Kichwani Hadi Miundombinu ya
Maendeleo ya Taifa
Ujumbe unaojitokeza hapa unaunganisha huduma ya maji
na heshima ya binadamu. Mwananchi anayepata maji karibu
na makazi yake hupata zaidi ya huduma ya kunywa; hupata muda,
afya, usalama na nafasi ya kushiriki katika shughuli nyingine za
kijamii na kiuchumi. Ndiyo maana falsafa ya kumtua mwanamke ndoo
kichwani ina uzito mkubwa katika kuelewa mtazamo wa Rais Samia
kuhusu maendeleo jumuishi.
Kwa Taifa, uwekezaji katika maji una athari zinazovuka sekta moja.
Unagusa afya ya umma, elimu, uzalishaji wa wanawake, biashara,
viwanda, kilimo na ukuaji wa makazi ya mijini. Maji yanapokuwa
ya uhakika, familia hupunguza gharama na muda wa kuyatafuta,
wakati shughuli za kiuchumi zinapata mazingira bora ya kufanya kazi.
Uongozi wa Rais Samia umeipa sekta ya maji mwelekeo wa
kupima maendeleo kwa matokeo yanayomfikia mwananchi.
Hapa ndipo uzito wa kauli ya Aprili 2021 unapojidhihirisha:
asilimia zilizotajwa zilikuwa dira, lakini utekelezaji wake
ulihitaji bajeti, taasisi, miradi, wataalamu, vyanzo vya maji
na uamuzi wa kisera.
Kuanzia ongezeko la upatikanaji wa maji vijijini na mijini,
uchimbaji wa visima, ujenzi wa mabwawa na miradi mikubwa hadi
maboresho ya Sera ya Taifa ya Maji mwaka 2025, safari hii
inaonyesha namna kauli ya uongozi inavyoweza kuunganisha
dira ya kitaifa na maisha ya kila siku ya wananchi.
Falsafa ya Rais Samia
Maendeleo yenye utu huanza pale Serikali inapomwondolea
mwananchi mizigo ya maisha, hususan ile inayobebwa kimya kimya
na wanawake, kwa kusogeza huduma muhimu karibu na watu.
Taarifa za Nukuu
Mtoa Kauli
Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania,
Mheshimiwa Samia Suluhu Hassan
Tarehe
22 Aprili 2021
Mahali
Dodoma, Tanzania
Tukio
Hotuba kwa Bunge la 12 la Jamhuri ya Muungano
wa Tanzania
Kategoria
Maji · Maendeleo ya Jamii · Miundombinu ·
Wanawake · Huduma za Msingi
Dira Kuu
Asilimia 95 ya upatikanaji wa maji mijini na
asilimia 85 vijijini ifikapo mwaka 2025
Matokeo Muhimu
Vijijini: 74.5% mwaka 2021 hadi 83% mwaka 2024 ·
Mijini: 71% mwaka 2021 hadi 91.6% mwaka 2024
Falsafa Inayohusiana
Kumtua Mwanamke Ndoo Kichwani kwa kusogeza
huduma ya maji karibu na wananchi
Mada Zinazohusiana
Maji
Kumtua Mwanamke Ndoo Kichwani
Wanawake
RUWASA
Maendeleo Vijijini
Miundombinu
Huduma za Msingi
Sera ya Maji
Maendeleo Endelevu
Uongozi wa Rais Samia
Chanzo na Uthibitisho
Chanzo cha nukuu:
Hotuba ya Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania,
Mheshimiwa Samia Suluhu Hassan, wakati wa kulihutubia
Bunge la 12 la Jamhuri ya Muungano wa Tanzania,
Dodoma, 22 Aprili 2021.
Takwimu za upatikanaji wa maji:
Economic Survey 2024 ya Serikali ya Tanzania inaonyesha
upatikanaji wa maji ulifikia asilimia 83 vijijini na
asilimia 91.6 mijini mwaka 2024, ikilinganishwa na
asilimia 74.5 vijijini na asilimia 71 mijini mwaka 2021.
Uwekezaji wa sekta:
Taarifa za Water Week 2025 za Wizara ya Maji zinaonyesha
bajeti ya sekta ya maji iliongezeka kutoka takriban
TSh bilioni 680 mwaka wa fedha 2021/2022 hadi wastani
wa takriban TSh bilioni 756 mwaka 2024/2025.
Miundombinu:
Economic Survey 2024 inaonyesha visima 2,034 vilichimbwa
nchini mwaka 2024, vikiwemo 816 vilivyochimbwa na Serikali,
sambamba na ujenzi wa mabwawa na miundombinu ya uvunaji wa
maji ya mvua.
Mageuzi ya sera:
Rais Samia alizindua Sera ya Taifa ya Maji ya 2002,
Toleo la 2025, tarehe 22 Machi 2025, na kuelekeza
kuanzishwa kwa Gridi ya Maji ya Taifa.
Vyanzo vikuu:
Wizara ya Maji Tanzania · Economic Survey 2024 ·
Water Sector Status Reports · National Water Policy 2025 ·
RUWASA na taarifa rasmi za Serikali.
Nukuu · Maji · Wanawake · Maendeleo · Miundombinu · Kumtua Mwanamke Ndoo Kichwani
