Kauli ya Kujenga Uhuru wa Kiuchumi wa Taasisi za Dini na Kupanua Wajibu Wake Katika Maendeleo ya Taifa

Kauli hii ya Rais Samia Suluhu Hassan ilikuwa na ujumbe mpana zaidi kuliko wito wa taasisi za dini kutafuta fedha. Ndani yake kulikuwa na dira ya kuzijenga taasisi za dini kuwa taasisi imara, endelevu na zenye uwezo wa kujitegemea katika kutekeleza majukumu yao ya kiroho, kijamii na maendeleo.

Rais Samia aliweka mbele fikra muhimu ya uongozi: taasisi yenye jukumu kubwa kwa jamii haiwezi kutegemea misaada na michango ya muda wote pekee. Ili iwe na uwezo wa kudumu wa kutoa huduma, kuendesha miradi, kusaidia wananchi na kutekeleza dhamira yake, lazima iwe na msingi wa uchumi unaoipa uwezo wa kujisimamia. Hii ndiyo maana ya kina ya kauli yake ya “kukuza chumi zao na kuongeza mapato”.

Kwa Tanzania, taasisi za dini si maeneo ya ibada pekee. Kwa muda mrefu zimekuwa sehemu ya miundombinu ya jamii kupitia shule, vyuo, hospitali, vituo vya afya, huduma za kijamii, malezi ya vijana, misaada kwa makundi yenye uhitaji na shughuli mbalimbali za maendeleo. Utafiti wa taasisi za kitaaluma unaonyesha wazi kwamba mashirika ya kidini nchini Tanzania ni miongoni mwa wadau muhimu wa utoaji wa huduma za elimu, afya na maendeleo ya jamii. Hivyo, kuzihimiza kujenga uchumi wake ni sawa na kuimarisha uwezo wa taifa wenyewe wa kuhudumia wananchi.

Dira iliyobebwa na nukuu hii ilikuwa ya kuondoa fikra ya kutenganisha dini na maendeleo ya kiuchumi kwa namna inayopunguza uwezo wa taasisi. Badala yake, Rais Samia alielekeza kwenye mtazamo wa taasisi za dini kuwa na vyanzo halali vya mapato, uwekezaji, mali zinazozalisha na miradi ya kiuchumi inayoweza kuziwezesha kugharamia shughuli zao kwa ufanisi na kwa mwendelezo.

Uzito wa kauli hii unaongezeka zaidi kwa sababu Rais hakutoa wito wa upande mmoja wa dini. Ingawa hotuba ilitolewa kwenye Baraza la Eid El-Fitr, matumizi yake ya maneno “Taasisi nyingine za dini nazo” yaliweka msimamo wa kitaifa unaotambua umuhimu wa taasisi za imani mbalimbali katika kujenga jamii. Huu ulikuwa mtazamo wa uongozi unaounganisha dini na maendeleo bila kubagua madhehebu, bali kwa kuangalia uwezo wa kila taasisi kuchangia ustawi wa wananchi na Taifa.

Taasisi za Dini Zenye Uchumi Imara Ni Rasilimali ya Ziada Katika Ujenzi wa Taifa

Kwa mtazamo wa maendeleo ya Taifa, kauli hii inaunganisha maeneo mawili ambayo mara nyingi hujadiliwa kwa kutengana: imani na uchumi. Rais Samia anaonyesha kwamba taasisi ya dini inaweza kubaki imara katika utambulisho na dhamira yake ya kiroho huku pia ikiwa na uwezo wa kiuchumi wa kuendesha shughuli zake kwa uwajibikaji na ufanisi.

Hii ni falsafa muhimu kwa Tanzania yenye mahitaji makubwa ya maendeleo. Serikali haiwezi kubeba peke yake mzigo wote wa elimu, afya, malezi, ustawi wa jamii na huduma za wananchi. Taasisi za dini zenye uwezo wa kifedha na kiutendaji zinaongeza nguvu ya Taifa katika kufikia wananchi, hususan katika maeneo ambayo taasisi hizi tayari zina mizizi ya kijamii na uaminifu mkubwa.

Kwa wananchi, athari yake ni kupanuka kwa uwezekano wa kupata huduma kutoka katika taasisi mbalimbali za jamii. Kwa vijana, uwekezaji wa taasisi unaweza kuongeza nafasi za mafunzo na ajira. Kwa jamii, taasisi imara zina uwezo mkubwa wa kuendesha programu za malezi, kusaidia wenye uhitaji na kushiriki katika kutatua changamoto za maisha.

Kwa uchumi wa Taifa, taasisi za dini zinapoingia kwa nguvu katika uwekezaji halali na uzalishaji, zinakuwa sehemu ya kuongeza mtaji, shughuli za biashara na matumizi ya rasilimali ndani ya nchi. Hii inafungua wigo wa maendeleo kutoka kutegemea Serikali pekee kuelekea mfumo mpana wa uwajibikaji wa pamoja katika ujenzi wa Taifa.

Kwa hiyo, kauli ya Rais Samia ya Mei 2021 inaweza kutazamwa kama msukumo wa fikra ya kitaifa inayotaka taasisi za dini ziwe na uwezo wa kiroho, kijamii na kiuchumi kwa wakati mmoja. Hapo ndipo ujumbe wake unapata uzito wa kimkakati: kujitegemea kwa taasisi si kujiondoa katika wajibu wa jamii, bali ni kuongeza uwezo wa kuitumikia jamii kwa ufanisi zaidi.

Wafanyakazi Kama Msingi wa Maendeleo ya Taifa

Nukuu hii inabeba mtazamo wa msingi kuhusu nafasi ya mtu katika ujenzi wa uchumi na maendeleo ya Taifa. Rais Samia anaweka wazi kwamba nyuma ya miundombinu, taasisi, teknolojia, huduma za jamii na shughuli za uzalishaji kuna nguvu kazi ya watu inayowezesha mipango ya maendeleo kubadilishwa kutoka kwenye sera na mipango kuwa matokeo yanayoonekana.

Uzito wa kauli hii unatokana na ukweli kwamba inamtoa mfanyakazi katika nafasi ya kuwa mshiriki wa kawaida wa shughuli za uchumi na kumweka katika nafasi ya nguzo ya maendeleo ya Taifa. Serikali inaweza kuweka sera, kujenga mazingira ya uwekezaji na kuanzisha miradi, lakini utekelezaji wa shughuli hizo unahitaji watu wenye ujuzi, taaluma, nidhamu, ubunifu na dhamira ya kufanya kazi.

Kauli ya Rais Samia pia ina maana pana kwa uchumi wa Tanzania kwa sababu maendeleo hayapimwi kwa miradi inayojengwa pekee. Yanategemea uwezo wa wananchi na wafanyakazi katika kuzalisha bidhaa, kutoa huduma, kuendesha taasisi, kuongeza tija, kutumia teknolojia na kuendeleza shughuli zinazozalisha thamani katika uchumi.

Katika mtazamo huo, mfanyakazi ni sehemu ya mtaji wa Taifa. Maarifa, ujuzi, uzoefu na ubunifu wa wafanyakazi huamua kwa kiasi kikubwa namna rasilimali za nchi zinavyoweza kubadilishwa kuwa bidhaa, huduma, mapato na maendeleo. Hii ndiyo sababu uwekezaji katika elimu, mafunzo ya ufundi, ujuzi wa kisasa, mazingira bora ya kazi na tija una umuhimu mkubwa katika safari ya maendeleo.

Kauli hii pia inaweka wajibu kwa upande wa Serikali na waajiri. Ikiwa maendeleo hayawezi kupiga hatua bila wafanyakazi, basi thamani ya nguvu kazi inapaswa kuonekana katika namna Taifa linavyowekeza katika watu wake, kulinda utu wao kazini, kuongeza ujuzi wao na kujenga mazingira yanayowezesha kufanya kazi kwa tija.

Kwa upande mwingine, ujumbe huu unampa mfanyakazi heshima ya kiuchumi na kijamii. Kazi yake haipaswi kuonekana kama shughuli ya kumwezesha mtu mmoja kupata kipato pekee; inapaswa kueleweka pia kama mchango katika uzalishaji wa Taifa. Kila mwalimu anayefundisha, daktari anayehudumia wagonjwa, mkulima anayezalisha chakula, mhandisi anayejenga, mfanyakazi wa kiwandani anayezalisha bidhaa au mtumishi anayetoa huduma anashiriki katika mnyororo mpana wa maendeleo.

Kauli hii ina uzito wa kipekee kwa sababu ilitolewa mapema katika uongozi wa Rais Samia, katika mazingira ambayo Serikali ilikuwa ikiweka msisitizo katika kuendeleza shughuli za kiuchumi na kuongeza kasi ya maendeleo. Ujumbe wake ulikuwa wazi: Taifa haliwezi kutenganisha maendeleo na watu wanaoyatekeleza.

Kwa mtazamo wa kitaifa, nukuu hii inaweza pia kusomwa kama wito wa kujenga uchumi unaothamini tija, maarifa, ujuzi na nguvu kazi. Nchi inayotaka kupiga hatua lazima iweke mazingira ambayo wafanyakazi wanaweza kutumia uwezo wao kikamilifu na kuona kazi yao kama sehemu ya kujenga mustakabali wa Taifa.

Kwa hiyo, kauli hii inabeba falsafa rahisi lakini yenye uzito mkubwa: maendeleo yanajengwa na watu. Miradi, mitaji, teknolojia na sera vina umuhimu mkubwa, lakini mafanikio yake hatimaye hutegemea uwezo wa wafanyakazi kuyatekeleza na kuyageuza kuwa matokeo halisi kwa wananchi.

Maana na Uzito wa Nukuu

Kauli hii inaangalia historia ya Muungano kwa mtazamo wa matokeo ya maendeleo. Badala ya kuuzungumzia Muungano kama dhana ya kisiasa pekee, Rais Samia anauelekeza mjadala kwenye kile ambacho miaka 60 ya jitihada imezalisha katika maisha na uchumi wa Taifa.

Kutajwa kwa ongezeko la Pato la Taifa hadi Shilingi trilioni 170.3 kunafanya kauli hii kuwa na uzito wa kiuchumi. Takwimu iliyotajwa na Rais inaweka katika mtazamo mmoja ukubwa wa uchumi wa Tanzania na safari ndefu iliyopitiwa tangu kuundwa kwa Muungano.

Vilevile, kutajwa kwa pato la mtu mmoja mmoja kufikia wastani wa shilingi milioni 2.8 kwa mwaka kunaongeza kipengele cha mwananchi katika tathmini ya maendeleo. Maana yake ni kwamba mjadala wa mafanikio ya Taifa hauishii kwenye ukubwa wa uchumi pekee, bali pia unaangalia nafasi ya mwananchi mmoja mmoja katika uchumi huo.

Kauli hii pia inaweka wazi kwamba mafanikio ya kiuchumi ni matokeo ya jitihada zilizokusanywa kwa muda mrefu. Rais Samia anapotaja miaka 60, anatoa taswira ya maendeleo kama mchakato unaojengwa hatua kwa hatua kupitia sera, taasisi, uwekezaji, kazi ya wananchi na uthabiti wa Taifa.

Kwa upande mwingine, nukuu hii inaweza kusomwa kama ukumbusho kwamba thamani ya Muungano inapimwa pia kwa uwezo wake wa kuwezesha Taifa kujenga uchumi, kuongeza uzalishaji na kuboresha hali ya maisha. Hivyo, Muungano unaonekana katika kauli hii si kama historia iliyohifadhiwa, bali kama mfumo unaoendelea kuzalisha matokeo kwa Taifa.

Nguvu ya kauli hii iko katika kuunganisha historia, uchumi na maendeleo ya mwananchi ndani ya hoja moja. Ni mtazamo unaosisitiza kwamba miaka ya Taifa haipaswi kuhesabiwa kwa kalenda pekee; inapaswa pia kutathminiwa kwa maendeleo yaliyopatikana, uwezo wa uchumi uliojengwa na mabadiliko yaliyofikiwa katika maisha ya watu.

Katika muktadha wa kuadhimisha miaka 60 ya Muungano, kauli hii kwa hiyo inatoa picha ya Tanzania kama Taifa lililopitia safari ndefu ya kujenga uchumi wake na kuendeleza uwezo wake wa kitaifa. Ni hoja inayoweka matokeo ya maendeleo kama sehemu muhimu ya kumbukumbu ya miaka 60 ya Muungano.

Maana na Uzito wa Nukuu

Kauli hii, ingawa ni fupi, inagusa moja kwa moja eneo nyeti katika uendeshaji wa Taifa: usimamizi wa fedha za umma na uendelevu wa deni la Taifa. Neno “himilivu” linabeba ujumbe muhimu wa kisera, kwamba suala la deni linapaswa kutazamwa si kwa ukubwa wake pekee, bali pia kwa uwezo wa Taifa kuendelea kulisimamia ndani ya mazingira yake ya kiuchumi na kifedha.

Uzito wa kauli hii unatokana na kuweka mbele dhana ya uwajibikaji wa kifedha. Deni la Taifa linaweza kuwa chombo cha kugharamia shughuli na miradi ya maendeleo, lakini thamani yake kwa Taifa inategemea namna linavyopangwa, linavyotumika na linavyosimamiwa. Kwa hiyo, kauli ya Rais inaweka mkazo kwenye uwezo wa Serikali kudhibiti mzigo wa deni wakati ikiendelea kutekeleza vipaumbele vya Taifa.

Katika mtazamo mpana wa uchumi, uimara wa usimamizi wa deni ni sehemu ya kujenga mazingira yenye utulivu kwa mipango ya Serikali. Serikali inapokuwa na uwezo wa kupanga matumizi, kukusanya mapato na kusimamia madeni yake kwa nidhamu, huwa na nafasi nzuri zaidi ya kulinda utekelezaji wa vipaumbele vya maendeleo bila kuacha nyuma wajibu wa kifedha wa Taifa.

Kauli hii pia inaweza kusomwa kama msisitizo wa umuhimu wa kuangalia deni kwa mtazamo wa muda mrefu. Uendelevu wa fedha za umma haujengwi kwa hatua za muda mfupi pekee; unahitaji uwiano kati ya mahitaji ya maendeleo ya sasa na uwezo wa Taifa kutimiza majukumu yake ya kifedha katika miaka inayofuata. Hapo ndipo dhana ya “himilivu” inapopata uzito wake katika uongozi wa uchumi.

Kwa mtazamo wa uongozi, kauli hii inasisitiza picha ya Serikali inayotambua kwamba maendeleo yanahitaji rasilimali, lakini matumizi ya rasilimali hizo lazima yaambatane na usimamizi makini wa fedha za umma. Ni falsafa inayounganisha maendeleo, uwajibikaji na nidhamu ya kifedha badala ya kuvitazama kama malengo yanayopingana.

Hivyo, uzito wa nukuu hii hauko katika urefu wake, bali katika dhana kubwa inayobebwa na neno moja: “himilivu.” Ni dhana inayogusa uendelevu wa uchumi, uwezo wa Serikali kutimiza majukumu yake na umuhimu wa kuhakikisha kwamba maamuzi ya kifedha ya leo hayawekewi Taifa mzigo usioweza kusimamiwa kesho.

Maana na Uzito wa Nukuu

Kauli hii inaweka mbele picha pana ya uchumi wa Tanzania kwa kuunganisha uwekezaji wa Serikali, miundombinu ya kimkakati na shughuli za sekta zinazozalisha thamani. Kwa mtazamo wa Rais Samia, ukuaji wa uchumi haupaswi kutazamwa kama matokeo ya sekta moja pekee, bali kama zao la mifumo mbalimbali inayoshirikiana katika kuendesha shughuli za kiuchumi nchini.

Uzito wa kauli hii unaonekana katika kutajwa kwa miradi ya kimkakati ya miundombinu. Miundombinu huweka msingi unaowezesha uchumi kufanya kazi kwa ufanisi zaidi: kurahisisha usafirishaji, kuunganisha maeneo ya uzalishaji na masoko, kuwezesha biashara na kuongeza mazingira ya shughuli za uwekezaji. Hivyo, uwekezaji wa Serikali unaelezwa kama sehemu ya kujenga mazingira ambayo sekta nyingine zinaweza kukua ndani yake.

Kauli hiyo pia inaonyesha umuhimu wa uchumi wenye vyanzo mbalimbali vya shughuli. Madini, kilimo, ujenzi, fedha, huduma na utalii vinatajwa pamoja, jambo linaloonyesha nafasi ya sekta tofauti katika kuchangia mzunguko wa uchumi. Utofauti huu wa shughuli za kiuchumi ni muhimu kwa sababu unapanua misingi ya uzalishaji, ajira, biashara na mapato yanayotokana na shughuli mbalimbali za wananchi na taasisi.

Kwa upande mwingine, nukuu hii inaweka wazi kwamba maendeleo ya uchumi yanahitaji uhusiano kati ya uwekezaji wa umma na nguvu ya sekta binafsi na shughuli nyingine za uzalishaji. Miundombinu inapoboreshwa na mazingira ya biashara yanapokuwa bora, sekta zinazozalisha na kutoa huduma hupata nafasi kubwa zaidi ya kushiriki katika uchumi wa Taifa.

Kwa mtazamo wa uongozi, kauli hii inajenga hoja kwamba ukuaji wa uchumi unatakiwa kuungwa mkono na uwekezaji wa muda mrefu katika misingi ya maendeleo. Ni mtazamo unaoweka miundombinu, uzalishaji na huduma katika mnyororo mmoja wa maendeleo: Serikali inaweka misingi, sekta mbalimbali zinashiriki katika uzalishaji na huduma, na shughuli hizo kwa pamoja zinachangia nguvu ya uchumi.

Hivyo, nukuu hii ina uzito wa kitaifa kwa sababu inaeleza uchumi wa Tanzania kwa mtazamo mpana, unaotambua kwamba maendeleo endelevu yanahitaji uwekezaji wa kimkakati pamoja na sekta zinazogusa moja kwa moja maisha ya wananchi na shughuli za biashara. Ni kauli inayowasilisha uchumi kama mfumo unaohitaji misingi imara, uzalishaji mpana na ushiriki wa sekta mbalimbali.

Maana na Uzito wa Nukuu

Kauli hii inaweka wazi falsafa ya uchumi inayolenga kuhakikisha kwamba ukuaji wa Taifa hauishii kwenye takwimu za uchumi jumla pekee, bali unatafsirika katika maisha halisi ya wananchi. Huu ni mtazamo unaounganisha mafanikio ya uchumi wa Taifa na ustawi wa mtu mmoja mmoja.

Uzito wa kauli hii unatokana na dhana ya “kukua kwa pamoja”. Inaashiria uchumi ambao mafanikio yake yanapaswa kuonekana katika biashara, ajira, kipato, uzalishaji na uwezo wa wananchi kuboresha maisha yao, sambamba na kuimarika kwa uchumi jumla wa nchi.

Kwa mtazamo wa uongozi, kauli hii inaweka kipimo muhimu cha maendeleo: uchumi haupaswi kutazamwa kwa ukubwa wake pekee, bali pia kwa namna unavyogusa maisha ya wananchi. Hivyo, micro economy na macro economy zinaonekana kama pande mbili zinazopaswa kwenda pamoja katika safari ya maendeleo.

Maana na Uzito wa Nukuu

Kauli hii inaweka mwananchi katikati ya utendaji wa Serikali. Rais Samia anaonyesha kwamba maendeleo yanapaswa kuleta mabadiliko chanya yanayoonekana katika maisha ya wananchi, huku watendaji wakiwajibika kuendana na matarajio yao.

Uzito wa kauli hii unaonekana zaidi katika maneno “tutawabadilikia!” ambayo yanaonyesha msimamo wa uwajibikaji na utayari wa kufanya mabadiliko pale utendaji unaposhindwa kuendana na mahitaji ya wananchi.