Nukuu za Samia: ukuaji wa uchumi na maendeleo

Kauli za Rais Samia Suluhu Hassan kuhusu ukuaji wa uchumi, zikifafanuliwa kwa uchambuzi unaoeleza dira, sera, uwekezaji na maendeleo endelevu.

Mheshimiwa Dkt. Samia Suluhu Hassan, Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania

NUKUU ZA SAMIA

24 / ARCHIVE

Nukuu ya Rais Samia

“Jitihada zilizofanywa ndani ya miaka hii 60 zimesaidia kukuza Pato la Taifa, kufikia Shilingi Trilioni 170.3 kwa takwimu za mwaka 2022, na pato la mtu mmoja mmoja kufikia wastani wa shilingi milioni 2.8 kwa mwaka 2022.”

— Mheshimiwa Samia Suluhu Hassan, Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania

Hotuba ya Kuadhimisha Miaka 60 ya Muungano wa Tanzania · Dodoma · 25 Aprili 2024

Uchambuzi

Ukuaji wa Uchumi Kama Matokeo ya Safari ya Taifa na Msingi wa Hatua Mpya ya Maendeleo

Kauli hii inaweka ukuaji wa uchumi katika mtazamo wa muda mrefu wa Taifa. Badala ya kuutazama uchumi kama takwimu iliyotokea katika mwaka mmoja, Rais anaunganisha matokeo ya Pato la Taifa na jitihada zilizofanyika katika kipindi cha miaka 60 tangu Muungano. Kwa mtazamo huo, takwimu ya Shilingi trilioni 170.3 ya mwaka 2022 inakuwa alama ya safari ya kujenga uchumi unaozalisha thamani kubwa zaidi.

Takwimu ya msingi iliyotajwa na Rais inathibitishwa na Ofisi ya Taifa ya Takwimu: mwaka 2022, Pato la Taifa kwa bei za sasa lilikuwa Shilingi milioni 170,255,623, sawa na takribani Shilingi trilioni 170.3. GDP per capita ilifikia Shilingi 2,844,641, ambayo ndiyo msingi wa takribani Shilingi milioni 2.8 kwa mtu mmoja uliotajwa katika hotuba. 1

Uzito wa ujumbe unatokana pia na tofauti kati ya ongezeko la thamani ya uchumi kwa bei za sasa na ukuaji halisi wa uzalishaji. Pato la Taifa la sasa linaweza kuongezeka kutokana na uzalishaji pamoja na mabadiliko ya bei; ndiyo maana kipimo cha ukuaji halisi ni muhimu katika kutathmini kama uchumi umeendelea kupanuka kiuzalishaji. Hivyo, hoja ya maendeleo haiishii kwenye ukubwa wa GDP pekee, bali inahusu uwezo wa uchumi kuzalisha zaidi, kuwekeza, kuongeza tija na kupanua fursa za wananchi.

Chini ya uongozi wa Mheshimiwa Dkt. Samia Suluhu Hassan, mwelekeo huo umeendelea kuonekana katika kusisitiza uwekezaji wa kimkakati, miundombinu, mazingira ya biashara, nishati, usafirishaji, kilimo, utalii na sekta binafsi. Mwaka 2024, NBS ilirekodi ukuaji halisi wa Pato la Taifa wa asilimia 5.5, ukilinganisha na asilimia 5.1 mwaka 2023; NBS ilihusisha ukuaji huo na utekelezaji wa miradi ya kimkakati katika nishati na usafirishaji, pamoja na mikopo kwa sekta binafsi, kilimo na uwekezaji wa Serikali katika huduma za jamii. 2

Hapo ndipo kauli hii inapotoka katika kumbukumbu ya mafanikio ya nyuma na kuwa msimamo wa kimkakati kuhusu mwelekeo wa uchumi: maendeleo ya Taifa yanahitaji kuendeleza msingi uliokwisha jengwa, kuongeza kasi ya uwekezaji na kuhakikisha ukubwa wa uchumi unaendelea kuambatana na uwezo mkubwa zaidi wa uzalishaji.

Wazo Kuu

Ujumbe wa Rais unaweka ukuaji wa Pato la Taifa kama matokeo ya safari ya muda mrefu, huku ukiibeba Tanzania kuelekea hatua ya uchumi mkubwa zaidi unaotegemea uzalishaji, uwekezaji, miundombinu, tija na fursa pana zaidi kwa wananchi.

Kutoka Kauli Hadi Matokeo

25 APRILI 2024

Kauli ya Kutathmini Safari ya Uchumi

Katika hotuba ya kuadhimisha miaka 60 ya Muungano, Rais Samia aliweka wazi ukubwa wa Pato la Taifa uliofikiwa mwaka 2022 na kuhusisha matokeo hayo na jitihada zilizofanyika katika kipindi cha miaka 60 ya Muungano.

2024

Ukuaji Halisi wa Uchumi Waendelea

NBS ilirekodi ukuaji halisi wa Pato la Taifa wa asilimia 5.5 mwaka 2024, kutoka asilimia 5.1 mwaka 2023. Ukuaji huo ulihusishwa na miradi ya kimkakati katika nishati na usafirishaji, mikopo kwa sekta binafsi, kilimo na uwekezaji wa Serikali. 3

2024 · MIUNDOMBINU

Nishati na Usafirishaji Vinaingia Hatua Mpya

Mwaka 2024 ulihusisha uzalishaji wa umeme katika Bwawa la Julius Nyerere na kuanza kwa usafirishaji wa abiria kupitia SGR kwenye kipande cha Dar es Salaam hadi Dodoma. NBS ilivitaja miongoni mwa vichocheo vya ukuaji wa uchumi. 4

2024–2025

Ukuaji Unaendelea Kwa Msingi Mpana

World Bank ilikadiria ukuaji wa uchumi wa Tanzania wa asilimia 5.4 mwaka 2024, ukizidi wastani wa Afrika Kusini mwa Jangwa la Sahara wa asilimia 3.2. IMF baadaye iliripoti ukuaji wa kalenda wa asilimia 5.5 mwaka 2024 na makadirio ya asilimia 6.0 mwaka 2025. 5

Matokeo na Mafanikio ya Utekelezaji

Maendeleo ya uchumi yanapimwa kwa mfululizo wa viashiria, si kwa takwimu moja pekee. Takwimu rasmi na tathmini za taasisi za kimataifa zinaonyesha kuwa baada ya msingi uliotajwa katika hotuba, uchumi wa Tanzania uliendelea kukua huku uwekezaji wa kimkakati na miundombinu ikiwa sehemu muhimu ya mwelekeo huo.

01 · 2022

Pato la Taifa Lafikia TSh Trilioni 170.3

Kwa mujibu wa NBS, GDP kwa bei za sasa ilifikia Shilingi trilioni 170.2556 mwaka 2022, kutoka trilioni 156.3753 mwaka 2021. Hii ndiyo takwimu kuu iliyorejelewa katika hotuba ya Rais. 6

02 · GDP PER CAPITA

Pato kwa Mtu Lafikia TSh 2.84 Milioni

NBS ilirekodi GDP per capita ya Shilingi 2,844,641 mwaka 2022, kutoka Shilingi 2,708,999 mwaka 2021. Hii inaendana na takribani Shilingi milioni 2.8 iliyotajwa na Rais. 7

03 · 2024

Ukuaji Halisi Wafikia Asilimia 5.5

NBS ilirekodi ukuaji halisi wa Pato la Taifa wa asilimia 5.5 mwaka 2024, kutoka asilimia 5.1 mwaka 2023. Hii inaonyesha kuendelea kwa upanuzi wa shughuli za kiuchumi baada ya mwaka wa msingi uliotajwa katika hotuba. 8

04 · NISHATI

Uwekezaji wa Nishati Waanza Kuzalisha Matokeo

NBS ilitaja uzalishaji wa umeme kutoka Bwawa la Julius Nyerere Hydro Power Project miongoni mwa sababu zilizochangia ukuaji wa mwaka 2024. Nishati ya uhakika ni msingi muhimu wa uzalishaji, biashara na uwekezaji. 9

05 · USAFIRISHAJI

SGR Yaingia Katika Uchumi Unaotenda

Mwaka 2024, NBS ilitaja kuanza kwa usafirishaji wa abiria kwenye kipande cha SGR kutoka Dar es Salaam hadi Dodoma kama moja ya shughuli zilizosaidia ukuaji wa uchumi. Miundombinu hiyo inaongeza uwezo wa kuunganisha masoko na vituo vya uzalishaji. 10

06 · UWEKEZAJI

Mazingira ya Uwekezaji Yaendelea Kupewa Msukumo

World Bank ilibainisha kuwa ukuaji wa 2024 uliungwa mkono na uwekezaji wa umma na binafsi, ukuaji wa mauzo ya nje, utalii, kilimo pamoja na miradi mikubwa ya miundombinu. Hii inaonyesha uchumi unaochochewa na vyanzo vingi badala ya sekta moja pekee. 11

07 · UTHABITI

Ukuaji Ukiambatana na Utulivu wa Uchumi

World Bank iliripoti kuwa Tanzania iliendelea kuwa na ukuaji thabiti na mazingira ya jumla ya uchumi yaliyotulia; mwaka 2024 mfumuko wa bei ulikuwa asilimia 3.1 kwa mujibu wa data ya World Bank. 12

08 · 2025–2026

Uchumi Waendelea Kupanuka

IMF iliripoti ukuaji wa kalenda wa asilimia 5.9 kwa 2025 na kukadiria asilimia 6.0 kwa 2026. Haya ni makadirio ya taasisi hiyo, si takwimu iliyotajwa katika hotuba ya 2024, lakini yanaonyesha mwendelezo wa mwelekeo wa ukuaji. 13

Uzito wa Kitaifa

Kutoka Ukuaji wa Pato la Taifa Hadi Kujenga Uwezo Mpya wa Uchumi wa Tanzania

Maana kubwa ya kauli hii ni kwamba maendeleo ya Taifa yanahitaji kutazamwa kama mchakato wa kujenga uwezo wa kiuchumi kwa muda mrefu. Pato la Taifa linapoongezeka, Serikali na sekta binafsi hupata msingi mpana zaidi wa kuwekeza katika miundombinu, huduma, uzalishaji na shughuli zinazoongeza tija.

Utekelezaji wa miradi ya nishati na usafirishaji unaipa hoja hii sura ya vitendo. NBS ilihusisha ukuaji wa 2024 na Bwawa la Julius Nyerere, SGR, kuongezeka kwa mikopo kwa sekta binafsi, hali nzuri ya kilimo na uwekezaji katika elimu, afya, maji na hifadhi ya jamii. 14

Kwa upande wa uwekezaji na biashara, World Bank imeendelea kuonyesha kwamba Tanzania inaendelea kufaidika na uwekezaji mkubwa wa miundombinu, mazingira ya biashara yanayoboreshwa na kuongezeka kwa nafasi ya sekta binafsi. Pia mwaka 2024 Tanzania iliendelea kukua kwa kasi kuliko wastani wa Afrika Kusini mwa Jangwa la Sahara katika tathmini ya World Bank. 15

Athari yake pana ni kujenga mazingira ambayo uchumi unaweza kuzalisha thamani zaidi, kusafirisha bidhaa kwa ufanisi, kuongeza uzalishaji, kuvutia mitaji na kupanua shughuli za biashara. Hata hivyo, thamani ya mwisho ya ukuaji hupimwa zaidi pale unapogeuka kuwa tija, ajira, kipato, huduma bora na fursa pana kwa wananchi.

Hivyo, kwa mtazamo wa uongozi wa Mhe. Dkt. Samia Suluhu Hassan, ukuaji wa Pato la Taifa haupaswi kuwa mwisho wa safari. Ni uwezo wa kifedha na kiuchumi wa kujenga hatua inayofuata ya maendeleo. Hapo ndipo kauli ya 2024 inapoungana na uwekezaji wa kimkakati ulioendelea kuonekana katika nishati, usafirishaji, biashara na uzalishaji.

Falsafa ya Rais Samia

Uongozi wa Rais Samia huona ukuaji wa uchumi kama safari ya kujenga uwezo wa taifa, kuongeza tija, kupanua fursa na kubadili mafanikio ya kitaifa kuwa ustawi wa wananchi kwa usawa.

Taarifa za Nukuu

Mtoa Kauli

Mheshimiwa Samia Suluhu Hassan, Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania

Tarehe

25 Aprili 2024

Mahali

Dodoma, Tanzania

Tukio

Hotuba ya Kuadhimisha Miaka 60 ya Muungano wa Tanzania

Kategoria

Ukuaji wa Uchumi · Pato la Taifa · Maendeleo ya Taifa · Uwekezaji

Kiashiria Kikuu

GDP ya TSh trilioni 170.3 na GDP per capita ya takribani TSh milioni 2.8 mwaka 2022

Matokeo Yaliyofuata

Ukuaji halisi wa GDP wa 5.5% mwaka 2024; miradi ya JNHPP na SGR ilitajwa miongoni mwa vichocheo vya ukuaji

Mwelekeo

Uzalishaji · Miundombinu · Nishati · Usafirishaji · Sekta Binafsi · Tija

Mada Zinazohusiana

Ukuaji wa Uchumi Pato la Taifa GDP Maendeleo ya Taifa Uwekezaji Miundombinu Nishati SGR Sekta Binafsi Tija

Chanzo na Uthibitisho

Chanzo cha nukuu: Hotuba ya Mheshimiwa Samia Suluhu Hassan, Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, katika maadhimisho ya Miaka 60 ya Muungano wa Tanzania, Dodoma, 25 Aprili 2024.

Takwimu za mwaka 2022: Ofisi ya Taifa ya Takwimu (NBS), Economic Survey 2022. GDP kwa bei za sasa ilikuwa TSh 170,255,623 milioni na GDP per capita ilikuwa TSh 2,844,641. 16

Hali ya Uchumi 2024: NBS iliripoti kuwa GDP halisi ilikua kwa asilimia 5.5 mwaka 2024, kutoka asilimia 5.1 mwaka 2023. NBS ilitaja JNHPP, SGR, mikopo kwa sekta binafsi, kilimo na uwekezaji wa Serikali miongoni mwa vichocheo vya ukuaji. 17

Tathmini ya kimataifa: World Bank iliripoti ukuaji wa Tanzania wa takribani 5.4% mwaka 2024 na ikaeleza kuwa ukuaji uliungwa mkono na matumizi, mauzo ya nje, uwekezaji wa umma na binafsi, utalii, kilimo na miradi mikubwa ya miundombinu. 18

IMF: Tathmini ya IMF ya 2025 ilirekodi ukuaji wa kalenda wa 5.5% mwaka 2024 na makadirio ya 6.0% mwaka 2025. Taarifa hizi ni tathmini za IMF na zimetenganishwa na takwimu rasmi za NBS za mwaka husika. 19

Vyanzo vikuu vya uchambuzi: National Bureau of Statistics (NBS) · World Bank · International Monetary Fund (IMF) · taarifa rasmi za Serikali ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania.

Nukuu · Ukuaji wa Uchumi · GDP · Uwekezaji · Maendeleo