Fuatilia maono ya Rais Samia kuhusu uwekezaji na biashara, yakisisitiza mazingira rafiki, ushirikiano na uchumi wenye fursa kwa wote.
NUKUU ZA SAMIA
UWEKEZAJI NA BIASHARA / ARCHIVE
Nukuu ya Rais Samia
“Serikali itachukua hatua za kimkakati kuweka
mazingira rafiki ya kisera, kisheria na kiutendaji
yatakayoongeza fursa za biashara, uwekezaji na
fursa nyingine za kiuchumi, kijamii na kisiasa
kwa Watanzania wote.”
— Mheshimiwa Dkt. Samia Suluhu Hassan,
Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania
Hotuba ya Kuuaga Mwaka 2025 na Kuukaribisha
Mwaka Mpya 2026 · Tunguú, Zanzibar ·
31 Desemba 2025
Uchambuzi
Dira ya Mazingira Wezeshi:
Kutoka Sera na Sheria Hadi Uwekezaji,
Biashara na Fursa kwa Watanzania
Kauli hii inaweka mazingira ya uwekezaji na biashara
katikati ya mkakati wa maendeleo ya Taifa. Haizungumzi
mazingira rafiki kama jambo la kiutawala pekee; inataja kwa
pamoja nguzo tatu zinazobeba uwezo wa uchumi kufanya kazi kwa
ufanisi: mazingira ya kisera, mazingira ya kisheria na mazingira
ya kiutendaji.
Kwa mtazamo wa uchumi, maana yake ni pana. Mwekezaji anahitaji
sera zinazoeleweka, sheria zinazotabirika na taasisi zinazotekeleza
maamuzi kwa ufanisi. Mfanyabiashara wa ndani anahitaji mazingira
yanayopunguza vikwazo visivyo vya lazima, yanayowezesha upatikanaji
wa mitaji na yanayompa nafasi ya kupanua uzalishaji. Serikali nayo
inahitaji sekta binafsi yenye nguvu ili uwekezaji ubadilike kuwa
uzalishaji, ajira, mapato na ukuaji wa uchumi.
Dhamira inayojitokeza katika maneno ya Rais wa Jamhuri ya Muungano
wa Tanzania, Mhe. Dkt. Samia Suluhu Hassan, ni kwamba
uwekezaji haupaswi kutazamwa kama mtaji unaoingia nchini
pekee, bali kama mfumo wa kuzalisha fursa pana kwa Watanzania.
Ndiyo maana kauli inataja biashara, uwekezaji na fursa za kiuchumi,
kijamii na kisiasa kwa pamoja.
Mwelekeo huo unaendana na hatua za kitaifa za kuimarisha
ushiriki wa sekta binafsi katika utekelezaji wa Dira ya Maendeleo
ya Taifa 2050. Tume ya Taifa ya Mipango imeweka mkazo katika
uratibu wa sekta binafsi, sera zinazotabirika na ushiriki wa
wawekezaji katika mzunguko mzima wa maendeleo, kuanzia utambuzi
wa miradi hadi utekelezaji, ufuatiliaji na tathmini.
Hivyo, nguvu ya ujumbe huu iko katika kuunganisha
sera → mazingira ya biashara → uwekezaji → uzalishaji →
ajira → mapato → ustawi wa wananchi. Huu ni mtazamo wa
uchumi unaotaka matokeo ya uwekezaji yaonekane katika shughuli
halisi za uzalishaji na maisha ya Watanzania.
Wazo Kuu
Dira ya Rais Samia inaweka mazingira wezeshi kama daraja
kati ya sera na ustawi: sheria zinazotabirika, taasisi zenye
ufanisi na nafasi pana kwa sekta binafsi vinaweza kubadilisha
mtaji kuwa biashara, ajira, uzalishaji na fursa kwa wananchi.
Kutoka Kauli Hadi Matokeo
31 DESEMBA 2025
Mazingira Wezeshi Yawe Ajenda ya Kimkakati
Mhe. Dkt. Samia Suluhu Hassan aliweka wazi mwelekeo wa
Serikali wa kuchukua hatua za kisera, kisheria na kiutendaji
ili kuongeza fursa za biashara, uwekezaji na fursa nyingine
kwa Watanzania.
JANUARI–MACHI 2025
Uwekezaji wa TIC Waonyesha Kuongezeka kwa Mtaji
Katika robo ya tatu ya mwaka wa fedha 2024/25, TIC ilisajili
miradi 199 yenye thamani ya US$2.1647 bilioni, ikitarajiwa
kuzalisha ajira 24,444. Mtaji uliovutia ulikuwa juu kwa
asilimia 46.72 ikilinganishwa na kipindi kama hicho cha mwaka
uliotangulia.
28 JUNI 2025
Miradi Tayari kwa Uwekezaji Iliendelezwa
Tanzania Investment Centre iliendelea kuweka hadharani
fursa na miradi iliyoandaliwa kwa uwekezaji na ubia,
ikiimarisha nafasi ya TIC kama kituo cha kurahisisha
upatikanaji wa taarifa na huduma kwa wawekezaji.
01 JULAI 2026
FYDP IV na Dira 2050 Zaanza Kutekelezwa
Utekelezaji wa Mpango wa Nne wa Maendeleo wa Miaka Mitano
2026/27–2030/31 ulianza kama hatua ya kwanza ya utekelezaji
wa Dira ya Taifa ya Maendeleo 2050, ukiweka ukuaji jumuishi
na ushiriki wa sekta binafsi katika msingi wa safari ya
maendeleo ya muda mrefu.
AGOSTI 2026
Ushirikishwaji wa Sekta Binafsi Wapewa Mfumo
Tume ya Taifa ya Mipango iliandaa Mwongozo na Mkakati wa
Kitaifa wa ushirikishwaji wa sekta binafsi katika utekelezaji
wa mipango ya maendeleo, ukiweka mkazo kwenye uratibu,
sera zinazotabirika, uvumbuzi na uwekezaji.
2025
Uchumi Waendelea Kukua
Tanzania ilirekodi ukuaji halisi wa Pato la Taifa wa asilimia
5.9 mwaka 2025. IMF ilithibitisha ukuaji huo na kueleza kuwa
mtazamo wa muda wa kati unategemea kuendelea kwa mageuzi,
kuimarisha mazingira ya biashara na kukuza sekta binafsi.
10 JULAI 2026
IMF Yathibitisha Mwelekeo wa Mageuzi
IMF ilikamilisha mapitio ya mwisho ya programu zake kwa
Tanzania na kuruhusu kutolewa kwa takriban US$443.9 milioni.
Taasisi hiyo ilitaja ukuaji imara, utulivu wa uchumi na
maendeleo ya mageuzi ya sera na taasisi.
JULAI 2026 NA KUENDELEA
Mageuzi ya Mazingira ya Biashara Yaingizwa Katika Mkakati Mpana
Mpango wa mageuzi uliendelea kuelekeza nguvu katika kurahisisha
kanuni, kupunguza vikwazo vya urasimu, kuvutia uwekezaji binafsi,
kuongeza upatikanaji wa fedha na kuwezesha biashara ndogo na
za kati kukua na kuzalisha ajira.
Matokeo na Mafanikio Yanayopimika
Safari ya utekelezaji inaonyesha kwamba ajenda ya mazingira
wezeshi imeambatana na ongezeko la shughuli za uwekezaji,
upanuzi wa fursa za mitaji, mipango ya kushirikisha sekta binafsi
na kuimarika kwa mfumo mpana wa uchumi.
01 · 199 MIRADI
Miradi 199 ya Uwekezaji
Katika Januari–Machi 2025, TIC ilisajili miradi 199 ya
uwekezaji yenye thamani ya US$2.1647 bilioni. Miradi hiyo
ilitarajiwa kuzalisha ajira 24,444 baada ya kuanza kufanya
kazi kikamilifu.
02 · US$2.1647B
Mtaji wa Uwekezaji Wenye Thamani Kubwa
Kiasi cha mtaji kilichohusishwa na miradi ya robo hiyo
kilifikia US$2.1647 bilioni, ongezeko la asilimia 46.72
ikilinganishwa na kipindi kama hicho cha mwaka uliotangulia.
03 · AJIRA 24,444
Fursa za Ajira Kutokana na Miradi
Miradi iliyosajiliwa katika robo hiyo ilitarajiwa kutoa
ajira 24,444. Hii inaonyesha kwa nini mazingira ya uwekezaji
yana umuhimu wa moja kwa moja kwa upanuzi wa nafasi za
uzalishaji na ajira.
04 · 901 MIRADI
Uwekezaji Umeenea Katika Sekta na Mikoa
TIC iliripoti miradi 901 ya uwekezaji mwaka 2024 yenye
thamani ya US$9.31269 bilioni na matarajio ya ajira 212,293.
Takwimu hizi zinaonyesha ukubwa wa mfumo wa uwekezaji
unaohitaji mazingira wezeshi na uratibu wa kitaasisi.
05 · 5.9%
Ukuaji wa Uchumi Mwaka 2025
IMF ilithibitisha kuwa uchumi halisi wa Tanzania ulikua
kwa asilimia 5.9 mwaka 2025. Ukuaji huo ulihusishwa na
mwelekeo mzuri katika sekta kama madini, kilimo na utalii,
huku mageuzi ya mazingira ya biashara yakiwa sehemu ya
ajenda ya ukuaji wa muda wa kati.
06 · SEKTA BINAFSI
Ushiriki wa Sekta Binafsi Wapewa Nafasi ya Kimkakati
Tume ya Taifa ya Mipango imeweka mkakati wa kuongeza
ushiriki wa sekta binafsi katika utekelezaji wa Dira 2050,
kutoka utambuzi wa miradi hadi utekelezaji, ufuatiliaji
na tathmini.
07 · REFORMS
Kupunguza Vikwazo vya Kikanuni
IMF ilieleza kuwa Blueprint II ya mageuzi ya kanuni
inalenga kurahisisha taratibu, kupunguza vikwazo vya
urasimu na kukuza uwekezaji binafsi katika mazingira
ya ushindani, ubunifu na ushirikiano wa kikanda.
08 · US$443.9M
Uthibitisho wa Kimataifa wa Mwelekeo wa Mageuzi
Tarehe 10 Julai 2026, IMF ilikamilisha mapitio ya mwisho
ya programu zake kwa Tanzania na kuruhusu disbursement
ya takriban US$443.9 milioni, huku ikitambua ukuaji imara
na utulivu wa uchumi.
Uzito wa Kitaifa
Mazingira ya Uwekezaji Kama Injini ya
Biashara, Ajira na Ukuaji wa Uchumi
Kwa mtazamo wa sera za maendeleo, kauli ya Rais Samia inaweka
jambo moja wazi: uwekezaji unahitaji mazingira, na
mazingira hayo yanahitaji taasisi zinazofanya kazi kwa
ufanisi. Sera nzuri peke yake haiwezi kutosha kama
taratibu ni ndefu, sheria hazitabiriki au huduma za Serikali
hazitoshelezi mahitaji ya biashara.
Ndiyo maana mwelekeo wa Serikali wa kuhusisha sekta binafsi
katika utekelezaji wa Dira 2050 una umuhimu mkubwa. Tume ya
Taifa ya Mipango imeeleza kuwa mkakati huo unalenga kuimarisha
uratibu, kukuza uvumbuzi na kujenga sera zinazotabirika zaidi,
huku sekta binafsi ikishiriki katika mzunguko mzima wa miradi.
Kwa wananchi, athari ya mazingira haya huonekana kupitia
ajira, biashara mpya, masoko, huduma, uzalishaji na
upatikanaji wa fursa za kiuchumi. Kwa Serikali,
uwekezaji wenye tija huongeza shughuli za kiuchumi, hupanua
msingi wa mapato na kuimarisha uwezo wa Taifa kugharamia
huduma na miradi ya maendeleo.
Takwimu za TIC za 2025 zinaonyesha ukubwa wa mnyororo huo:
miradi 199 ya robo moja ilikuwa na thamani ya US$2.1647 bilioni
na matarajio ya ajira 24,444. Hii inaonyesha kwa vitendo kwa
nini mazingira ya biashara na uwekezaji ni sehemu ya sera ya
ukuaji wa Taifa, si jambo linalohusu wawekezaji pekee.
Kwa kiwango cha kimataifa, IMF mwaka 2026 iliendelea kutambua
Tanzania kuwa na ukuaji imara na utulivu wa uchumi, huku
ikisisitiza umuhimu wa kuendelea kuimarisha mazingira ya
biashara na sekta binafsi. Hivyo, mwelekeo unaobebwa na
kauli hii unaingia moja kwa moja katika ajenda ya Tanzania
ya kujenga uchumi unaovutia mtaji, unaochochea uzalishaji
na unaopanua fursa.
Falsafa ya Rais Samia
Mazingira wezeshi hujengwa kwa sera thabiti, sheria rafiki na
utendaji madhubuti, ili uwekezaji na biashara ziongeze fursa,
uzalishaji, ajira, ustawi na manufaa kwa Watanzania wote kwa usawa.
Taarifa za Nukuu
Mtoa Kauli
Mheshimiwa Dkt. Samia Suluhu Hassan,
Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania
Tarehe
31 Desemba 2025
Mahali
Tunguú, Zanzibar
Tukio
Hotuba ya Kuuaga Mwaka 2025 na
Kuukaribisha Mwaka Mpya 2026
Kategoria
Uwekezaji · Biashara · Mazingira Wezeshi ·
Uchumi · Fursa za Kiuchumi
Dira
Kujenga mazingira ya kisera, kisheria na kiutendaji
yanayowezesha biashara, uwekezaji na fursa kwa Watanzania
Utekelezaji
TIC · Dira 2050 · FYDP IV · Blueprint II ·
Ushirikishwaji wa Sekta Binafsi
Takwimu Muhimu
Miradi 199 · US$2.1647B · Ajira 24,444 ·
Ukuaji wa GDP 5.9% mwaka 2025
Mada Zinazohusiana
Uwekezaji
Biashara
Mazingira Wezeshi
Sekta Binafsi
Ajira
Uchumi
Dira 2050
FYDP IV
Mageuzi ya Sera
Fursa za Kiuchumi
Chanzo na Uthibitisho
Chanzo cha nukuu:
Hotuba ya Mheshimiwa Dkt. Samia Suluhu Hassan,
Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, ya
Kuuaga Mwaka 2025 na Kuukaribisha Mwaka Mpya 2026,
Tunguú, Zanzibar, 31 Desemba 2025.
Tanzania Investment Centre:
Katika Januari–Machi 2025, TIC ilisajili miradi
199 yenye thamani ya US$2.1647 bilioni na matarajio
ya ajira 24,444. Thamani ya mtaji ilikuwa imeongezeka
kwa asilimia 46.72 ikilinganishwa na kipindi kama
hicho cha mwaka uliotangulia.
TIC Investment Factsheet 2024:
TIC iliripoti miradi 901 yenye thamani ya
US$9.31269 bilioni na matarajio ya ajira 212,293
katika mwaka 2024.
Dira 2050 na FYDP IV:
Tume ya Taifa ya Mipango imeeleza kuwa FYDP IV
2026/27–2030/31 ni hatua ya kwanza ya utekelezaji
wa Dira ya Taifa ya Maendeleo 2050, pamoja na
kuimarisha ushiriki wa sekta binafsi katika
utekelezaji wa mipango ya Taifa.
Mageuzi ya mazingira ya biashara:
IMF imeeleza kuwa Tanzania inaendeleza mageuzi
yanayolenga kuboresha mazingira ya biashara,
kupunguza vikwazo vya kikanuni, kukuza uwekezaji
binafsi na kuongeza upatikanaji wa fedha kwa
wajasiriamali na biashara ndogo na za kati.
Matokeo ya uchumi:
IMF ilithibitisha ukuaji halisi wa Pato la Taifa
wa asilimia 5.9 mwaka 2025 na ikaeleza kuwa Tanzania
imeendelea kuwa na ukuaji imara na utulivu wa
uchumi. Tarehe 10 Julai 2026, IMF ilikamilisha
mapitio ya mwisho ya programu zake kwa Tanzania
na kuruhusu kutolewa kwa takriban US$443.9 milioni.
Nukuu · Uwekezaji · Biashara · Mazingira Wezeshi · Uchumi
