Fuatilia maono ya Rais Samia kuhusu uwekezaji na biashara, yakisisitiza mazingira rafiki, ushirikiano na uchumi wenye fursa kwa wote.
NUKUU ZA SAMIA
24 / ARCHIVE
Nukuu ya Rais Samia
“Uwekezaji unaoendelea kufanywa na Serikali
utafungua fursa mpya za ajira katika reli,
bandari, maghala, usafirishaji, hoteli na
huduma nyingine za ugavi.”
— Mhe. Dkt. Samia Suluhu Hassan,
Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania
Akizungumza katika hafla ya uzinduzi wa meli nne
mpya za mizigo na uwekaji wa jiwe la msingi la
ujenzi wa SGR Tabora–Kigoma · Kigoma ·
20 Julai 2026
Uchambuzi
Uwekezaji Kama Injini ya Biashara, Ajira
na Mnyororo Mpana wa Uchumi
Kauli hii inaweka wazi mtazamo mpana wa uwekezaji:
Serikali haioni miundombinu kama ujenzi wa reli,
bandari au meli kwa kutengwa, bali kama mfumo unaoweza
kuzalisha shughuli nyingi za kiuchumi kuanzia usafirishaji
wa mizigo hadi huduma za hoteli, maghala, biashara na
ugavi.
Uzito wake unatokana na namna inavyounganisha
uwekezaji na ajira kupitia mnyororo wa thamani.
Reli inapopanuliwa, mahitaji ya usafirishaji huongezeka;
mizigo inapofika bandarini huhitaji kupokelewa, kuhifadhiwa,
kupakiwa, kusafirishwa na kusambazwa. Kila hatua inaweza
kuunda mahitaji ya wafanyakazi, wakandarasi, watoa huduma,
wafanyabiashara na wawekezaji binafsi.
Kwa muktadha wa Kigoma, maono hayo yanaonekana katika
kuunganisha SGR Tabora–Kigoma, Bandari ya Kigoma,
meli za mizigo za Ziwa Tanganyika na masoko ya nchi jirani.
Serikali imeeleza kuwa Kigoma ni lango la biashara kuelekea
Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo, Burundi na Zambia,
jambo linaloongeza umuhimu wa ukanda huu katika Ushoroba
wa Kati. 3
Kwa hiyo, ujumbe wa Rais hauishii kwenye ajira zinazotokana
na ujenzi wenyewe. Unalenga ajira na biashara zinazoweza
kujitokeza baada ya miundombinu kuanza kufanya kazi:
madereva, mafundi, wahudumu wa maghala, mawakala wa mizigo,
kampuni za usafirishaji, hoteli, huduma za chakula, biashara
ndogo na za kati, pamoja na shughuli zinazohusiana na
uzalishaji na usafirishaji wa bidhaa.
Wazo Kuu
Dira inayojitokeza ni kuifanya miundombinu ya kimkakati
iwe jukwaa la kuzalisha biashara na ajira: reli, bandari,
meli, maghala na huduma za ugavi zifanye kazi kama
mfumo mmoja unaopanua masoko na thamani ya uwekezaji.
Kutoka Kauli Hadi Utekelezaji
DESEMBA 2022
Msingi wa SGR Tabora–Kigoma
Serikali ilisaini mkataba wa ujenzi wa SGR
Tabora–Kigoma wenye urefu wa kilomita 506.
Mradi unahusisha kilomita 411 za njia kuu,
kilomita 95 za njia za kupishania, stesheni 10
za abiria na vituo viwili vikubwa vya mizigo
Uvinza na Katosho. 4
APRILI 2025
Ujenzi wa Meli Nne za Mizigo
Ujenzi wa meli nne kubwa za mizigo katika
Bandari ya Karema ulianza Aprili 2025.
Mradi huo ulilenga kuongeza uwezo wa usafirishaji
katika Ziwa Tanganyika na kuimarisha biashara
ya kikanda. 5
16 MACHI 2026
Mradi wa Meli Wafikia Zaidi ya 95%
Mamlaka ya Usimamizi wa Bandari Tanzania ilieleza
kuwa ujenzi wa meli hizo ulikuwa umefikia zaidi ya
asilimia 95, huku meli zote zikiwa majini kwa hatua
za mwisho za uhakiki. 6
20 JULAI 2026
Meli Nne Nazinduliwa na Jiwe la Msingi la SGR
Siku ambayo kauli hii ilitolewa, Serikali iliweka
pamoja hatua mbili za kimkakati: uzinduzi wa meli
nne za mizigo na uwekaji wa jiwe la msingi la SGR
Tabora–Kigoma. Taarifa rasmi ya Ikulu inathibitisha
tukio hilo la tarehe 20 Julai 2026. 7
21 JULAI 2026
SGR Yaanza Kuchukuliwa Kama Mhimili wa Biashara
TRC ilieleza kuwa SGR Tabora–Kigoma, yenye kilomita
506 na thamani ya takriban dola bilioni 2.74 kwa
taarifa ya mradi ya Julai 2026, inalenga kufungua
fursa za biashara, ajira na uwekezaji na kuunganisha
Kigoma na mtandao wa biashara wa ndani na kikanda.
8
SEPTEMBA 2026
Ujenzi wa Mtandao wa Logistics Unaendelea
TRC imeendelea kuripoti hatua za kuongeza uwezo wa
usafirishaji wa mizigo kuelekea Bandari Kavu ya Isaka
na kuendelea na miradi ya SGR, ikiashiria kwamba
uwekezaji wa reli unaendelezwa kama mtandao wa
usafirishaji badala ya mradi mmoja uliotengwa.
9
Matokeo ya Kauli na Utekelezaji
Kwa kuwa kauli ilitolewa tarehe 20 Julai 2026, baadhi
ya matokeo yake ya ajira na biashara bado yako katika
hatua ya kujengwa. Hata hivyo, hatua za mradi zilizokwisha
kufanyika zinaonyesha kwa ushahidi mwelekeo wa uwekezaji
unaobebwa na ujumbe huo.
01 · KM 506
SGR Inaunganisha Ndani na Kanda
Kipande cha Tabora–Kigoma kina kilomita 506,
kikiwa na stesheni 10 za abiria na vituo viwili
vikubwa vya mizigo Uvinza na Katosho. Muundo huu
unaweka miundombinu ya mizigo ndani ya mradi,
si reli ya abiria pekee. 10
02 · MIZIGO
Vituo vya Mizigo Vinaweka Msingi wa Logistics
Uvinza na Katosho vimepangwa kuwa vituo vikubwa
vya mizigo. Hii ni muhimu kwa biashara kwa sababu
vituo hivyo vinaweza kuunganisha reli na shughuli
za kuhifadhi, kupakia, kupakua na kusambaza mizigo.
11
03 · MELI 4
Uwezo Mpya wa Usafirishaji wa Ziwa
Meli nne za mizigo zilijengwa Karema na kufikia
zaidi ya asilimia 95 ya utekelezaji kufikia Machi
2026. Zinalenga kuongeza uwezo wa biashara katika
Ziwa Tanganyika na masoko ya Tanzania na nchi jirani.
12
04 · BIASHARA YA KIKANDA
Tanzania Kama Lango la Maziwa Makuu
Mamlaka ya Bandari imeeleza kuwa Kigoma ina nafasi
ya kuhudumia masoko ya DRC, Burundi na Zambia.
Uwekezaji wa bandari na meli kwa pamoja unaongeza
uwezo wa Tanzania kutumia nafasi yake ya kijiografia
katika Ushoroba wa Kati. 13
05 · AJIRA
Mnyororo wa Ajira Zaidi ya Ujenzi
Kauli inataja moja kwa moja reli, bandari, maghala,
usafirishaji, hoteli na huduma za ugavi. Hivyo,
matokeo yanayolengwa ni ajira za moja kwa moja
pamoja na zile zinazotokana na shughuli za biashara
zinazochochewa na miundombinu.
06 · UWEKEZAJI BINAFSI
Miundombinu Kama Kivutio cha Mitaji
Reli, bandari na vituo vya mizigo vinapoongeza
uhakika wa usafirishaji, hujenga mazingira ya
shughuli za kampuni za logistics, maghala,
usafirishaji na huduma za biashara. Hapo ndipo
uwekezaji wa umma unapotengeneza nafasi kwa sekta
binafsi kushiriki katika uchumi.
07 · UCHUMI
Miundombinu Kama Kichocheo cha Ukuaji
World Bank imeendelea kuhusisha ukuaji wa Tanzania
na uwekezaji wa miundombinu pamoja na shughuli za
sekta binafsi. Ukuaji wa uchumi wa 2026 ulikadiriwa
kufikia asilimia 6.1, ukichochewa pia na miundombinu,
uchimbaji na mazingira ya biashara. 14
08 · USHINDANI WA TANZANIA
Kutoka Miundombinu Hadi Production & Trade Hub
Mwelekeo wa kuunganisha reli, bandari, maghala na
usafirishaji unaendana na hitaji la Afrika la
kuunganisha masoko na kujenga production hubs.
Hivyo Tanzania inaweza kutumia miundombinu yake
kuongeza nafasi katika biashara ya kikanda.
15
Athari kwa Taifa
Miundombinu Inapogeuka Kuwa Mfumo wa
Uchumi, Ajira na Biashara
Maana kubwa ya utekelezaji huu iko katika
kuunganisha vipande vya uchumi ambavyo mara nyingi
huonekana tofauti. Reli huleta uwezo wa
kusafirisha mizigo kwa ufanisi; bandari huunganisha
bidhaa na masoko; meli huongeza uwezo wa usafiri wa
majini; maghala huwezesha uhifadhi; na kampuni za
logistics huunganisha hatua zote hizo.
Kwa wananchi, mfumo huo unaweza kupanua aina ya
shughuli zinazoweza kuzalisha kipato. Ajira hazibaki
kwenye ujenzi wa reli au bandari pekee. Zinapanuka
kwenda kwenye uendeshaji, matengenezo, usafirishaji,
biashara za pembezoni mwa vituo, huduma za chakula,
malazi, maghala na huduma za kitaalamu.
Kwa wafanyabiashara, jambo la msingi ni kupungua
kwa vikwazo vya kijiografia na kuongezeka kwa uwezo wa
kufikia masoko. SGR Tabora–Kigoma inapounganishwa
na Bandari ya Kigoma na usafirishaji wa Ziwa Tanganyika,
Tanzania inapata fursa ya kuhudumia biashara inayovuka
mipaka kuelekea DRC, Burundi na Zambia. 16
Kwa Taifa, uwekezaji wa aina hii una maana ya kujenga
miundombinu ya uzalishaji na biashara,
si miundombinu ya matumizi pekee. Hii ni tofauti muhimu:
reli au bandari inapofanya kazi kama sehemu ya mnyororo
wa thamani, thamani yake haipimwi kwa kilomita za reli
au idadi ya gati pekee, bali kwa shughuli za kiuchumi
inazowezesha.
Ndiyo maana kauli ya Rais Samia ina uzito wa kimkakati.
Inaweka ajira ndani ya picha pana ya mageuzi ya uchumi:
kuwekeza leo katika miundombinu inayoweza kuzalisha
biashara, huduma, uwekezaji na ajira kwa muda mrefu.
FALSAFA YA RAIS SAMIA
Uongozi unaobadilisha miundombinu kuwa fursa huunganisha
uwekezaji, biashara na ajira, ukijenga mifumo ya usafirishaji
inayopanua masoko, kuongeza tija, kuimarisha ushindani, na
kuleta maendeleo jumuishi yanayogusa wananchi na taifa kwa ujumla.
Taarifa za Nukuu
Mtoa Kauli
Mhe. Dkt. Samia Suluhu Hassan,
Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania
Tarehe
20 Julai 2026
Mahali
Kigoma, Tanzania
Tukio
Uzinduzi wa meli nne mpya za mizigo
na uwekaji wa jiwe la msingi la
SGR Tabora–Kigoma
Stesheni 10 za abiria ·
Vituo vya mizigo Uvinza na Katosho
Meli
Meli nne za mizigo · Ujenzi Karema
ulianza Aprili 2025 · Zaidi ya 95%
kufikia Machi 2026
Mada Zinazohusiana
Uwekezaji
Biashara
Ajira
SGR
Bandari
Logistics
Usafirishaji
Maghala
Uchumi
Ushoroba wa Kati
Afrika Mashariki
Maziwa Makuu
Chanzo na Uthibitisho
Chanzo cha nukuu:
Taarifa ya hafla ya uzinduzi wa meli nne za mizigo
na uwekaji wa jiwe la msingi la SGR Tabora–Kigoma,
Kigoma, 20 Julai 2026. Tukio hilo limethibitishwa
katika taarifa rasmi ya Ikulu.
SGR Tabora–Kigoma:
Shirika la Reli Tanzania linaeleza kuwa kipande hiki
kina urefu wa kilomita 506. Mkataba wa ujenzi ulisainiwa
Desemba 2022 na unahusisha stesheni 10 za abiria pamoja
na vituo viwili vikubwa vya mizigo Uvinza na Katosho.
Meli nne za mizigo:
Mamlaka ya Usimamizi wa Bandari Tanzania inaeleza kuwa
ujenzi ulianza Aprili 2025 na kufikia zaidi ya asilimia
95 kufikia Machi 2026. Meli hizo zinalenga kuimarisha
biashara katika Ziwa Tanganyika na nchi jirani.
Biashara ya kikanda:
Kigoma imeainishwa na Mamlaka ya Bandari kama lango
muhimu la usafirishaji na biashara kati ya Tanzania,
DRC, Burundi na Zambia, pamoja na kuimarisha Ushoroba
wa Kati.
Muktadha wa uchumi:
World Bank imeendelea kuonyesha mchango wa uwekezaji
wa miundombinu katika ukuaji wa uchumi wa Tanzania.
Kwa 2026, ukuaji ulikadiriwa kuwa asilimia 6.1,
ukichochewa na miundombinu, sekta ya uchimbaji,
mazingira ya biashara na utulivu wa uchumi.
Vyanzo vikuu:
Ikulu ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania ·
Shirika la Reli Tanzania (TRC) ·
Mamlaka ya Usimamizi wa Bandari Tanzania (TPA) ·
World Bank.
