Mtazamo, falsafa na maono ya Rais Samia Suluhu Hassan kuhusu uwezeshaji wa vijana yanaakisi dhamira ya kujenga kizazi chenye uwezo, maarifa na nafasi ya kushiriki kikamilifu katika maendeleo ya Taifa. Hifadhi hii ya kidijitali inakusanya nukuu zilizothibitishwa, zikiambatana na uchambuzi wa kina unaofafanua fikra, dira na umuhimu wa kauli hizo.
NUKUU ZA SAMIA
24 / ARCHIVE
Nukuu ya Rais Samia
“Matamanio yangu ni kuona ifikapo mwaka 2030,
tuwe tumetengeneza wawekezaji vijana ambao
watatoa ajira kwa vijana wenzao.”
— Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania,
Mheshimiwa Samia Suluhu Hassan
Hotuba ya kufungua rasmi Bunge la 13 ·
Dodoma · 14 Novemba 2025
Uchambuzi
Dira ya Kubadilisha Vijana Kutoka Watafuta Ajira
Kwenda Watengenezaji wa Ajira Tanzania
Nukuu hii inabeba moja ya maono makubwa zaidi ya
kiuchumi katika mtazamo wa Rais Samia kuhusu kizazi
cha vijana. Haizungumzii tu kuongeza idadi ya ajira;
inaelekeza Tanzania kwenye mabadiliko ya
fikra kuhusu nafasi ya kijana katika uchumi.
Kijana anayelengwa hapa si mwombaji wa nafasi
iliyotengenezwa na mwingine pekee, bali ni mzalishaji,
mjasiriamali, mbunifu, mmiliki wa biashara na
mwekezaji mwenye uwezo wa kufungua milango ya
kiuchumi kwa vijana wengine.
Uzito wa kauli hiyo unaonekana katika neno
“wawekezaji vijana.” Rais Samia
hakuweka kikomo cha matarajio yake kwenye kujiajiri
kwa kiwango cha kujikimu. Alizungumza kuhusu
kujenga kundi la vijana wenye mtaji, maarifa,
biashara na uwezo wa kuwekeza. Hii ni hatua ya juu
zaidi katika falsafa ya uwezeshaji wa kiuchumi:
kutoka kumpa kijana nafasi ya kupata kipato hadi
kumjengea uwezo wa kutengeneza mifumo ya
uzalishaji inayoweza kuajiri wengine.
Kauli hiyo pia ilisimama juu ya msingi wa utekelezaji
ambao Serikali ya Awamu ya Sita ilikuwa tayari
imeujenga katika maeneo mbalimbali. Katika kilimo,
Serikali ilianzisha programu za kuwavuta vijana
kwenye uzalishaji wa kisasa kupitia Building a Better
Tomorrow (BBT). Katika ujasiriamali, mikopo ya
asilimia 10 ya mapato ya ndani ya Halmashauri
imeendelea kuwa njia ya kuwafikia makundi ya vijana.
Katika elimu, uwekezaji katika mikopo ya elimu ya juu
umeendelea kupanua uwezo wa vijana kupata maarifa na
taaluma. Katika ununuzi wa umma, mfumo wa kisheria
umeweka nafasi kwa makundi maalum, wakiwemo vijana,
kushiriki kwenye fursa za zabuni.
Hivyo, kauli ya 14 Novemba 2025 haikuwa ndoto
iliyosimama hewani. Ilikuwa kuunganisha hatua
mbalimbali za uwekezaji kwa vijana katika dira moja
ya mwaka 2030: kujenga kizazi kinachoweza
kuzalisha biashara, kupanua uzalishaji, kuvutia mtaji
na kutengeneza ajira kwa Watanzania wengine.
Wazo Kuu
Dira ya Rais Samia ni kubadili nguvu kubwa ya
vijana kuwa mtaji wa uzalishaji: kuwajengea maarifa,
mitaji, masoko na fursa ili kizazi cha vijana
kiwe chanzo cha uwekezaji na ajira mpya nchini.
Kutoka Kauli Hadi Matokeo
2021–2024
Msingi wa Uwezeshaji wa Vijana Unaendelea Kujengwa
Serikali ya Awamu ya Sita iliendeleza na kuimarisha
mifumo ya uwezeshaji wa kiuchumi, elimu, kilimo,
ujasiriamali na ushiriki wa vijana katika shughuli
za uzalishaji, huku programu maalum kama BBT
zikilenga kuwavuta vijana katika kilimo cha biashara.
2023
Sheria Mpya Yaongeza Njia za Fursa za Kiuchumi
Sheria ya Ununuzi wa Umma ya mwaka 2023 iliweka
mfumo wa upendeleo kwa makundi maalum, wakiwemo
vijana. Hii iliifanya fursa ya kushiriki katika
uchumi wa ununuzi wa Serikali kuwa sehemu ya
mfumo rasmi wa kitaasisi.
2024–2025
Uwezeshaji Unaunganishwa na Mafunzo na Biashara
Mbali na mikopo, Serikali iliendelea kusisitiza
mafunzo ya usimamizi wa fedha, uendeshaji wa
miradi, akiba, uongozi na ujasiriamali kwa vikundi
vya vijana vinavyonufaika na programu za uwezeshaji.
14 NOVEMBA 2025
Dira ya Wawekezaji Vijana Kuelekea 2030
Rais Samia aliweka wazi matarajio ya Serikali:
fedha za uwezeshaji zisibaki kuwa msaada wa muda,
bali ziwe mbegu ya kuzalisha wawekezaji vijana
watakaopanua biashara zao na kutoa ajira kwa
vijana wenzao.
2025–2030
Kutoka Mikopo Kwenda Uwekezaji wa Kizazi
Mwelekeo wa sera unaunganisha mikopo, elimu,
zabuni, kilimo cha biashara, sekta binafsi na
madirisha ya uwekezaji katika lengo moja la
kupanua uwezo wa vijana kuwa wazalishaji,
waajiri na washiriki wakuu wa uchumi wa Taifa.
Matokeo na Mafanikio ya Utekelezaji
Ushahidi wa sera, sheria na programu za Serikali
unaonyesha kwamba uwezeshaji wa vijana chini ya
uongozi wa Rais Samia umejengwa kupitia njia zaidi
ya moja: mtaji, mafunzo, elimu, kilimo cha biashara,
zabuni na ushirikiano na sekta binafsi.
01 · TSH BILIONI 130+
Mtaji wa Mikopo kwa Makundi ya Vijana
Kufikia mwishoni mwa mwaka 2025, Serikali
ilieleza kuwa zaidi ya TSh bilioni 130 zilikuwa
zimetolewa kupitia mfumo wa mikopo ya asilimia
10 ya Halmashauri kwa shughuli za kiuchumi za
makundi maalum, wakiwemo vijana. Hii ni njia
ya moja kwa moja ya kugeuza uwezo wa vijana
kuwa mitaji ya uzalishaji.
02 · VIKUNDI 2,827
Vijana Wanaunganishwa na Maarifa ya Biashara
Katika mwaka wa fedha 2024/2025, Halmashauri
zilitoa mafunzo kwa vikundi 2,827 vya vijana
vilivyonufaika na mikopo ya asilimia 10.
Mafunzo yalihusu akiba, uongozi, usimamizi wa
fedha, uendeshaji wa miradi na marejesho ya
mikopo.
03 · BBT
Kilimo Kinageuzwa Kuwa Uwanja wa Vijana
Programu ya Building a Better Tomorrow imeweka
msisitizo wa kuwavuta vijana katika kilimo na
shughuli za uzalishaji wa kisasa. Hii inaipa
dira ya ajira sura pana zaidi: vijana
wasitafute nafasi zilizopo pekee, bali waingie
kwenye sekta zinazoweza kuzalisha biashara mpya.
04 · 30% YA UNUNUZI MAALUM
Fursa za Zabuni Zinawekewa Njia ya Kisheria
Mfumo wa ununuzi wa umma umetenga upendeleo
kwa makundi maalum wakiwemo vijana. Hii ni
hatua muhimu kwa sababu inahamisha uwezeshaji
kutoka kwenye mafunzo pekee kwenda kwenye
upatikanaji wa soko la kweli kupitia shughuli
za ununuzi wa Serikali.
05 · TSH BILIONI 916.7
Uwekezaji Mkubwa Zaidi Katika Elimu ya Juu
Bajeti ya mikopo ya elimu ya juu kwa mwaka
2025/2026 ilifikia TSh bilioni 916.7, kutoka
TSh bilioni 787.4 mwaka 2024/2025. Serikali
ilitarajia wanufaika 252,773, hatua inayopanua
msingi wa maarifa, taaluma na ujuzi wa kizazi
kinachoingia katika uchumi.
06 · WANUFAIKA 250,000+
Elimu Kama Mtaji wa Kizazi cha Uzalishaji
Katika mwaka 2024/2025, wanufaika wa mikopo ya
elimu ya juu walifikia takriban 250,000. Hii
inaonyesha ukubwa wa uwekezaji wa Serikali katika
mtaji watu, ambao ni msingi muhimu wa kutengeneza
wataalamu, wabunifu na wajasiriamali wa baadaye.
07 · SEKTA BINAFSI
Uwekezaji wa Vijana Hauwekwi Juu ya Serikali Pekee
Serikali imeweka msisitizo wa kushirikiana na
sekta binafsi na wadau wa maendeleo katika
kufungua madirisha ya mitaji, mafunzo, ushauri
wa kitaalamu na huduma za kukuza biashara.
Huu ni mtazamo unaopanua uwezo wa vijana kupata
fursa zaidi ya mfumo wa Serikali pekee.
08 · DIRA YA 2030
Kigezo Kipya cha Mafanikio ya Uwezeshaji
Kauli ya Rais imeweka kipimo cha juu zaidi cha
mafanikio: si idadi ya vijana waliopokea fedha
pekee, bali uwezo wa fedha, maarifa na fursa
hizo kuzaa biashara zinazokua na kutengeneza
ajira mpya kwa vijana wengine.
Uzito wa Kitaifa
Vijana Kutoka Kuwa Changamoto ya Ajira
Kwenda Kuwa Injini ya Uwekezaji wa Taifa
Umuhimu mkubwa wa nukuu hii unatokana na ukweli
kwamba Tanzania ina idadi kubwa ya vijana. Katika
mazingira kama haya, sera ya ajira haiwezi kutegemea
Serikali kuajiri kila kijana wala kutegemea kampuni
chache pekee kubeba mzigo wa soko la ajira.
Uchumi wenye uwezo wa kuajiri watu wengi
lazima pia uzalishe waajiri wengi.
Hapa ndipo falsafa ya Rais Samia inapopata uzito wa
kimkakati. Anaiangalia changamoto ya ajira kwa
mtazamo wa mnyororo wa uzalishaji: kijana apewe
elimu na ujuzi; apate mtaji; aanzishe biashara;
biashara ikue; uzalishaji uongezeke; biashara hiyo
iajiri watu wengine. Kwa mtazamo huu, kijana mmoja
aliyefanikiwa kiuchumi anaweza kuwa kituo
cha kutengeneza fursa kwa familia, jamii na Taifa.
Uongozi wa Awamu ya Sita umeonyesha kuwa uwezeshaji
wa vijana hauwezi kujengwa kwa fedha pekee. Ndiyo
maana mifumo ya mafunzo ya vikundi vya vijana,
uwekezaji katika elimu ya juu, BBT, madirisha ya
ujasiriamali na fursa za ununuzi wa umma vina
umuhimu wa pamoja. Hivi ni vipande vya mfumo mmoja:
kujenga uwezo wa kijana kuingia, kubaki,
kukua na kushindana katika uchumi.
Kwa wananchi, athari yake ni kupanuka kwa vyanzo vya
kipato na kupungua kwa utegemezi wa ajira za mishahara
pekee. Kwa uchumi, ina maana ya kuongezeka kwa
biashara, uzalishaji, matumizi ya teknolojia na
ukusanyaji wa mapato. Kwa Taifa, ina maana ya
kugeuza nguvu ya vijana kuwa mtaji wa maendeleo
endelevu badala ya kuiacha nguvu hiyo ibaki kuwa
shinikizo la ukosefu wa ajira.
Falsafa ya Rais Samia
Maendeleo ya vijana hayapimwi kwa idadi ya waliopokea
msaada, bali kwa uwezo wao wa kubadilisha fursa kuwa
uwekezaji, uzalishaji na ajira endelevu kwa wengine.
Taarifa za Nukuu
Mtoa Kauli
Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania,
Mheshimiwa Samia Suluhu Hassan
Tarehe
14 Novemba 2025
Mahali
Dodoma, Tanzania
Tukio
Hotuba ya Kufungua Rasmi Bunge la 13
la Jamhuri ya Muungano wa Tanzania
Kutengeneza wawekezaji vijana wenye uwezo
wa kutoa ajira kwa vijana wenzao ifikapo 2030
Mfumo wa Utekelezaji
Mikopo ya Asilimia 10 · BBT · Elimu ·
Zabuni za Umma · Sekta Binafsi
Takwimu Muhimu
TSh bilioni 130+ mikopo · Vikundi 2,827 vya
vijana vilipatiwa mafunzo · TSh bilioni 916.7
bajeti ya mikopo ya elimu ya juu 2025/26
Mada Zinazohusiana
Vijana
Ajira
Wawekezaji Vijana
Ujasiriamali
BBT
Mikopo ya Asilimia 10
Elimu
Uwekezaji
Zabuni za Umma
Tanzania 2030
Chanzo na Uthibitisho
Chanzo cha nukuu:
Hotuba ya Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania,
Mheshimiwa Dkt. Samia Suluhu Hassan, wakati wa
kufungua rasmi Bunge la 13 la Jamhuri ya Muungano
wa Tanzania, Dodoma, tarehe 14 Novemba 2025.
Dira ya vijana kuelekea 2030:
Katika hotuba hiyo, Rais Samia alieleza kuwa Serikali
itaweka kipaumbele katika kupanua fursa za kiuchumi,
kutengeneza kazi na ajira, kuboresha ushirikishwaji
wa vijana na kuimarisha upatikanaji wa mikopo kwa
walengwa.
Mikopo ya uwezeshaji:
Serikali ilieleza mwaka 2025 kuwa zaidi ya TSh
bilioni 130 zilikuwa zimetolewa kupitia mfumo wa
mikopo ya asilimia 10 ya Halmashauri kwa shughuli
za kiuchumi za makundi maalum, wakiwemo vijana.
Mafunzo kwa vijana:
Kwa mwaka wa fedha 2024/2025, vikundi 2,827 vya
vijana vilinufaika na mafunzo yanayohusu usimamizi
wa fedha, akiba, uongozi na uendeshaji wa miradi
katika mfumo wa mikopo ya asilimia 10.
Elimu ya juu:
Bajeti ya mikopo ya elimu ya juu ilifikia TSh
bilioni 916.7 mwaka 2025/2026, huku Serikali
ikitarajia wanufaika 252,773.
Fursa za ununuzi wa umma:
Sheria ya Ununuzi wa Umma ya mwaka 2023 imeweka
mfumo wa upendeleo kwa makundi maalum, yakiwemo
makundi ya vijana, ili kuongeza ushiriki wao katika
fursa za kiuchumi zinazotokana na ununuzi wa Serikali.
Programu za uzalishaji:
Building a Better Tomorrow (BBT) imekuwa sehemu ya
msukumo wa Serikali wa kuwavuta vijana katika kilimo
na shughuli za uzalishaji wa kibiashara.
Vyanzo kuu:
Bunge la Tanzania — Hotuba ya Rais ya tarehe
14 Novemba 2025; Ofisi ya Rais na Serikali;
Wizara ya Fedha; Wizara zinazohusika na Maendeleo
ya Vijana; Sheria ya Ununuzi wa Umma ya mwaka 2023;
na taarifa rasmi za Serikali kuhusu uwezeshaji wa
vijana na mikopo ya asilimia 10.
