Mtazamo, falsafa na maono ya Rais Samia Suluhu Hassan kuhusu uwezeshaji wa vijana yanaakisi dhamira ya kujenga kizazi chenye uwezo, maarifa na nafasi ya kushiriki kikamilifu katika maendeleo ya Taifa. Hifadhi hii ya kidijitali inakusanya nukuu zilizothibitishwa, zikiambatana na uchambuzi wa kina unaofafanua fikra, dira na umuhimu wa kauli hizo.
NUKUU ZA SAMIA
24 / ARCHIVE
Nukuu ya Rais Samia
“Ninyi ndio walinzi na wajenzi wa Taifa hili,
nawasihi kamwe msije kuwa wabomoaji wa Taifa lenu.”
— Mheshimiwa Dkt. Samia Suluhu Hassan,
Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania
Hotuba ya Kufungua Rasmi Bunge la 13 la Jamhuri
ya Muungano wa Tanzania · Dodoma · 14 Novemba 2025
Uchambuzi
Wito wa Kihistoria kwa Vijana:
Kutoka Nguvu ya Hasira Kwenda Nguvu ya Ujenzi wa Taifa
Nukuu hii ilitolewa katika mazingira yenye uzito mkubwa
katika historia ya Tanzania. Siku takribani 16 baada ya
matukio ya vurugu yaliyotokea wakati na baada ya Uchaguzi
Mkuu wa tarehe 29 Oktoba 2025, Rais Samia Suluhu Hassan
alisimama mbele ya Bunge jipya na kuielekeza moja kwa moja
kwa vijana sehemu ya ujumbe muhimu zaidi wa kujenga upya
mshikamano wa Taifa.
Kauli yake haikuwa tu onyo dhidi ya uharibifu. Ilikuwa
tafsiri ya wajibu wa kizazi. Rais aliwaweka
vijana katika nafasi ya walinzi na wajenzi wa Tanzania,
akiwakumbusha kwamba nguvu ya ujana inaweza kuwa mtaji
mkubwa wa maendeleo au, ikitumiwa vibaya, inaweza kugeuka
kuwa hasara kwa Taifa ambalo vijana wenyewe wanapaswa
kulirithi.
Hapa ndipo uzito wa kisiasa na kitaifa wa nukuu hii
unapojitokeza. Badala ya kuwatazama vijana kama kundi la
kuadhibiwa pekee baada ya machafuko, Rais Samia alichagua
lugha ya uwajibikaji pamoja na urejeshaji wa matumaini.
Aliwakumbusha wajibu wao, lakini wakati huohuo akawaweka
katikati ya ajenda ya kuponya Taifa, kujenga uchumi,
kulinda amani na kushiriki katika mustakabali wa Tanzania.
Dira iliyobebwa na kauli hiyo ilikuwa wazi:
Tanzania haiwezi kujengwa dhidi ya vijana; lazima
ijengwe pamoja nao. Lakini ushiriki huo unahitaji
nguvu ya kizazi kipya kuelekezwa katika uzalishaji, maarifa,
ujasiriamali, ajira, uwajibikaji wa kiraia na ulinzi wa
umoja wa kitaifa.
Wazo Kuu
Kiini cha ujumbe wa Rais Samia ni kwamba vijana ndio
warithi wa Tanzania; hivyo nguvu yao, ushawishi wao na
uamuzi wao lazima vitumike kulinda amani, kujenga
uchumi na kusukuma Taifa mbele.
Kutoka Kauli Hadi Hatua
29 OKTOBA 2025
Matukio ya Vurugu na Uharibifu
Matukio ya vurugu yalitokea katika maeneo mbalimbali
wakati na baada ya Uchaguzi Mkuu. Uharibifu wa mali,
majeruhi na kupotea kwa maisha uliifanya Tanzania
kukabili kipindi kigumu kilichohitaji hatua za kurejesha
utulivu, ukweli na mshikamano wa kitaifa.
14 NOVEMBA 2025
Rais Awaelekeza Vijana Kwenye Ujenzi wa Taifa
Akifungua rasmi Bunge la 13 mjini Dodoma, Rais Samia
aliwaeleza vijana kwamba wao ni walinzi na wajenzi wa
Taifa, akisisitiza kwamba kizazi cha vijana kinapaswa
kuelekeza nguvu zake katika kujenga badala ya kubomoa.
Katika hotuba hiyo pia alitangaza hatua za maridhiano,
uchunguzi wa matukio na mapitio ya mashitaka kwa baadhi
ya vijana waliokamatwa.
NOVEMBA 2025
Uchunguzi wa Kitaifa Waanzishwa
Serikali ilianzisha Tume ya Uchunguzi kuchunguza matukio
ya vurugu na uvunjifu wa amani yaliyotokea wakati na baada
ya Uchaguzi Mkuu wa Oktoba 2025. Hatua hii ilitoa nafasi
ya Taifa kutafuta ukweli kupitia ushahidi na uchunguzi
wa kitaasisi.
30 JANUARI 2026
Vijana 12,000 Wapatiwa Ajira
Serikali ilitangaza utekelezaji wa ahadi ya kuajiri vijana
12,000 ndani ya siku 100 za kwanza, wakiwemo 5,000 katika
sekta ya afya na 7,000 katika elimu. Hatua hii iliweka
kwa vitendo dhana kwamba vijana wanahitaji nafasi halisi
za kushiriki katika ujenzi wa Taifa.
05 FEBRUARI 2026
TSh Bilioni 200 kwa Uwezeshaji wa Vijana na Wanawake
Serikali ilitekeleza utoaji wa mtaji wa TSh bilioni 200
kwa ajili ya kuwawezesha vijana na wanawake kiuchumi.
Hii ilikuwa hatua ya kuelekeza nguvu ya wananchi,
hususan vijana, kwenye uzalishaji, biashara na
kujitegemea kiuchumi.
23 APRILI 2026
Ripoti ya Uchunguzi na Njia ya Taifa Kuelekea Uponyaji
Tume ya Uchunguzi iliwasilisha ripoti yake baada ya
kukusanya taarifa kutoka kwa watu 63,603 katika wilaya
21 za mikoa 11. Serikali ikaelekeza hatua zinazofuata
katika uchunguzi wa jinai, maridhiano, uwajibikaji na
kurejesha umoja wa Taifa.
Matokeo ya Kauli na Mwelekeo wa Utekelezaji
Matokeo yanayoonekana baada ya kauli hii yanaonyesha
mwelekeo mpana wa uongozi uliounganisha uwajibikaji,
uchunguzi wa ukweli, maridhiano na uwekezaji katika
uwezo wa vijana. Badala ya kuacha Taifa katika mazingira
ya mgawanyiko, hatua zilizofuata zilielekezwa kwenye
kurejesha utulivu na kugeuza nguvu ya vijana kuwa sehemu
ya maendeleo.
01 · UCHUNGUZI WA KITAIFA
Ukweli Ukawekwa Kwenye Mfumo wa Kitaaluma
Kuundwa kwa Tume ya Uchunguzi kuliondoa suala la
matukio ya Oktoba 2025 kubaki katika uvumi na
mijadala ya hisia pekee. Uchunguzi wa kitaasisi
uliwekwa kutafuta ushahidi, kubaini yaliyotokea na
kupendekeza hatua za Taifa za kurejesha utulivu.
02 · WATU 63,603
Ushahidi Ulifikia Maelfu ya Wananchi
Tume ilikusanya taarifa kutoka kwa watu 63,603
katika wilaya 21 za mikoa 11. Upana huu wa ukusanyaji
wa taarifa uliipa uchunguzi msingi mpana wa kusikiliza
ushahidi na mitazamo kutoka maeneo yaliyoathirika.
03 · VIJANA 12,000
Ajira Kama Njia ya Kujenga Mustakabali
Ndani ya siku 100 za kwanza za kipindi kipya cha
uongozi, Serikali ilitekeleza ajira 12,000 kwa vijana:
5,000 katika sekta ya afya na 7,000 katika elimu.
Hii ni mfano wa kubadilisha mjadala wa vijana kutoka
kwenye migogoro kwenda kwenye fursa za uzalishaji.
04 · TSH BILIONI 200
Mtaji kwa Nguvu ya Kizazi Kipya
TSh bilioni 200 zilitengwa na kutolewa kwa ajili ya
kuwawezesha vijana na wanawake kiuchumi. Uwekezaji
huu uliweka msisitizo kwamba kujenga Taifa kunahitaji
wananchi kuwa na uwezo wa kuzalisha, kuanzisha biashara
na kushiriki katika uchumi.
05 · MARIDHIANO
Taifa Likaelekezwa Kwenye Kuponya Majeraha
Baada ya kupokea ripoti ya Tume ya Uchunguzi,
Rais Samia aliweka mbele ajenda ya maridhiano,
uwajibikaji na kurejesha umoja wa kitaifa. Mwelekeo
huu uliifanya Tanzania kutazama mbele kwa lengo la
kujenga mshikamano baada ya kipindi cha mshtuko.
06 · UWAJIBIKAJI
Hatua Zaidi za Uchunguzi Zikaelekezwa Kuchukuliwa
Serikali ilielekeza uchunguzi wa kina zaidi kuhusu
masuala ya jinai yaliyobainishwa katika ripoti,
ikiwemo mipango, uratibu, ufadhili na utekelezaji wa
vitendo vya vurugu. Hii ilisimamisha msimamo kwamba
ujenzi wa Taifa hauwezi kutenganishwa na uwajibikaji.
07 · VIJANA KWENYE AJENDA
Uongozi Ukawapa Vijana Nafasi ya Moja kwa Moja
Baada ya uchaguzi, Serikali iliweka maendeleo ya vijana
katika mstari wa mbele wa utekelezaji wa ahadi za kipindi
kipya: ajira, mitaji, ujasiriamali na mifumo ya
kuwashirikisha vijana katika maendeleo ya Taifa.
08 · AMANI NA UMOJA
Ulinzi wa Taifa Ukarejeshwa Kama Wajibu wa Kila Kizazi
Kauli ya Rais iliweka msingi wa kimaadili kwamba amani
si jukumu la vyombo vya dola pekee. Vijana, wazee,
viongozi na wananchi wote wana wajibu wa kulinda mali,
maisha, taasisi na umoja ambao ndiyo msingi wa maendeleo
ya Tanzania.
Uzito wa Kitaifa
Kutoka Kizazi cha Kuathiriwa na Matukio
Kwenda Kizazi cha Kuwajibika kwa Mustakabali wa Taifa
Umuhimu mkubwa wa nukuu hii unatokana na namna Rais Samia
alivyotafsiri jukumu la vijana katika Taifa. Katika mazingira
ambayo baadhi ya vijana walijikuta wakishiriki katika vurugu,
uharibifu wa mali na matukio yaliyotikisa amani ya nchi,
Rais hakusimamisha mjadala kwenye kosa lililotokea pekee.
Aliuelekeza mbele, kwenye swali kubwa zaidi:
vijana wanataka Tanzania gani na wanataka kuijenga
kwa namna gani?
Huu ulikuwa mabadiliko muhimu ya mtazamo wa kiuongozi.
Taifa haliwezi kujilinda kwa nguvu pekee; lazima lijenge
kizazi kinachoelewa thamani ya amani, gharama ya uharibifu
na wajibu wa kila raia katika kulinda mali ya umma na
mustakabali wa nchi. Ndiyo maana kauli ya “walinzi na
wajenzi” inaunganisha dhana mbili ambazo ni msingi wa
maendeleo: kulinda kilichojengwa na kujenga
kisichokuwepo bado.
Kwa wananchi, athari yake ni pana. Amani inalinda biashara,
ajira, uwekezaji, elimu, huduma za afya na maisha ya kawaida.
Uharibifu wa miundombinu au mali hauiathiri Serikali pekee;
gharama yake hubebwa na wananchi kupitia kupotea kwa huduma,
biashara, fursa za kazi na rasilimali ambazo zingeelekezwa
kwenye maendeleo.
Kwa vijana wenyewe, mwelekeo wa Serikali baada ya kauli
hiyo unaonyesha jambo la msingi: nguvu ya vijana inapewa
thamani kubwa zaidi inapounganishwa na maarifa, ajira,
mtaji na uwajibikaji. Ajira 12,000 zilizotekelezwa na
uwezeshaji wa TSh bilioni 200 kwa vijana na wanawake
vinaonyesha mkondo wa kisera unaotafuta kuifanya nguvu ya
kizazi kipya kuwa sehemu ya uchumi halisi wa Taifa.
Kwa Tanzania, falsafa inayojitokeza ni kwamba baada ya
mshtuko wa kitaifa, jibu la kudumu si kulipa kisasi kwa
siku zote wala kufunika ukweli; ni
kutafuta ukweli, kuwajibisha wanaohusika,
kurekebisha mifumo, kuponya Taifa na kuwapa wananchi
sababu ya kushiriki katika ujenzi wa mustakabali bora.
Hapo ndipo kauli hii inapata uzito wake wa kihistoria.
Falsafa ya Rais Samia
Taifa imara hujengwa kwa kuwaelekeza vijana kutoka
nguvu ya msukumo wa muda mfupi kwenda uwajibikaji,
uzalishaji, amani na ulinzi wa mustakabali wa wote.
Taarifa za Nukuu
Mtoa Kauli
Mheshimiwa Dkt. Samia Suluhu Hassan,
Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania
Tarehe
14 Novemba 2025
Mahali
Dodoma, Tanzania
Tukio
Ufunguzi Rasmi wa Bunge la 13 la
Jamhuri ya Muungano wa Tanzania
Muktadha
Ujumbe kwa vijana baada ya matukio ya vurugu
yaliyotokea wakati na baada ya Uchaguzi Mkuu
wa tarehe 29 Oktoba 2025
Dira
Amani · Uwajibikaji · Umoja · Ujenzi wa Taifa ·
Ushiriki Chanya wa Vijana
Matokeo Muhimu
Tume ya Uchunguzi · Ajira za Vijana 12,000 ·
TSh Bilioni 200 za Uwezeshaji wa Vijana na Wanawake
Ushahidi wa Uchunguzi
Taarifa kutoka kwa watu 63,603 · Wilaya 21 ·
Mikoa 11 katika uchunguzi wa matukio ya Oktoba 2025
Mada Zinazohusiana
Vijana
Amani
Umoja wa Kitaifa
Ujenzi wa Taifa
Uwajibikaji
Maridhiano
Ajira za Vijana
Uwezeshaji wa Vijana
Usalama wa Taifa
Mustakabali wa Tanzania
Chanzo na Uthibitisho
Chanzo cha nukuu:
Hotuba ya Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania,
Mheshimiwa Dkt. Samia Suluhu Hassan, wakati wa Kufungua
Rasmi Bunge la 13 la Jamhuri ya Muungano wa Tanzania,
Dodoma, tarehe 14 Novemba 2025.
Muktadha wa matukio ya Oktoba 2025:
Serikali na Tume ya Uchunguzi zilichunguza matukio ya
vurugu na uvunjifu wa amani yaliyotokea wakati na baada
ya Uchaguzi Mkuu wa tarehe 29 Oktoba 2025.
Uchunguzi wa Kitaifa:
Tume ya Uchunguzi ilikusanya taarifa kutoka kwa watu
63,603 katika wilaya 21 za mikoa 11 kabla ya kuwasilisha
ripoti yake kwa Rais mwezi Aprili 2026.
Ajira za Vijana:
Serikali ilitangaza utekelezaji wa ajira 12,000 ndani
ya siku 100 za kwanza za kipindi kipya cha uongozi,
zikiwemo nafasi 5,000 katika afya na 7,000 katika elimu.
Uwezeshaji wa Kiuchumi:
TSh bilioni 200 zilitolewa kwa ajili ya kuwawezesha
vijana na wanawake kiuchumi.
Vyanzo:
Ikulu ya Tanzania · Bunge la Tanzania · Ofisi ya Rais
Menejimenti ya Utumishi wa Umma na Utawala Bora ·
Ofisi ya Rais – Maendeleo ya Vijana · Taarifa za
Tume ya Uchunguzi wa Matukio ya Oktoba 2025.
Nukuu · Vijana · Amani · Umoja · Ujenzi wa Taifa
FALSAFA YA RAIS SAMIA
Vijana siyo nguvu ya kesho pekee —
ni nguvu ya kujenga Tanzania ya leo.
