Nukuu za Samia: Madini na Nishati

Kutoka Ahadi ya Vijiji Vyote Hadi Umeme Kufika Tanzania Bara

Nukuu hii ina uzito mkubwa kwa sababu iliweka ahadi yenye kipimo kinachoweza kuthibitishwa: kufikisha umeme kwenye vijiji vyote ifikapo mwaka 2024. Hii haikuwa kauli ya jumla kuhusu maendeleo ya nishati; ilikuwa ni kuweka mwisho wa safari katika jambo linaloweza kupimwa kwa idadi ya vijiji vilivyofikiwa.

Wakati kauli hii ikitolewa Juni 2021, bado kulikuwa na vijiji ambavyo havikuwa vimefikiwa. Taarifa ya REA ya Januari 2024 ilieleza kuwa kati ya vijiji 12,315 vilivyokuwa vinahesabiwa nchini wakati huo, vijiji 758 vilikuwa vimebaki, huku utekelezaji wa mradi wa kuvifikia ukiendelea. REA ilisema lengo lilikuwa kukamilisha kazi hiyo ifikapo Juni 2024. 0

Hatua hiyo ilifuatiwa na matokeo ya wazi katika maeneo mbalimbali. Mkoani Mtwara, REA ilitangaza Oktoba 2024 kwamba vijiji vyote 785 vilikuwa vimefikishiwa umeme kwa asilimia 100. Hii ilikuwa hatua muhimu kwa sababu baada ya vijiji kukamilishwa, nguvu ya utekelezaji ilielekezwa kwenye vitongoji vilivyokuwa ndani ya vijiji hivyo. 1

Mkoani Iringa, utekelezaji nao ulifikia hatua ya vijiji vyote 360 kupata huduma ya umeme. Taarifa zilizotolewa wakati wa ziara ya Naibu Waziri Mkuu na Waziri wa Nishati, Dkt. Doto Biteko, Februari 2024, zilieleza kuwa vijiji vyote 360 vilikuwa vimefikiwa, huku vitongoji vikiwa bado vinaendelea kuunganishwa. 2

Ushahidi wa kitaifa unaonyesha ukubwa wa mabadiliko hayo. Katika taarifa ya REA ya Januari 2024, taasisi hiyo ilisema ilikuwa imekamilisha utekelezaji wa mradi wa kuunganisha umeme kwenye vijiji na ilikuwa ikianza kuhamisha mkazo kwenda kwenye vitongoji. Baadaye, katika taarifa ya mwaka 2025, REA ilithibitisha kuwa vijiji vyote 12,318 vya Tanzania Bara vilikuwa vimefikishiwa umeme, sawa na asilimia 100. 3

Hapa ndipo thamani ya nukuu hii inapoongezeka katika historia ya uongozi. Ahadi iliyotolewa mwaka 2021 ilikuwa na tarehe na lengo mahsusi; utekelezaji uliofuata ukaonyesha kwamba safari ya usambazaji umeme ilifika kwenye hatua ya vijiji vyote Tanzania Bara kufikiwa. Kwa maana hiyo, kauli hii inaweza kuhifadhiwa kama mfano wa uongozi unaoweka lengo linaloweza kupimwa na kisha kulifuatilia kupitia utekelezaji wa miradi ya Serikali. 4

Athari yake kwa wananchi haishii kwenye uwepo wa nyaya na nguzo. REA imeeleza kuwa baada ya umeme kufika katika maeneo ya vijijini, wananchi wameanza kutumia nishati hiyo katika shughuli mbalimbali za kiuchumi, ikiwemo karakana, saluni, kumbi za burudani na shughuli za kuchakata mazao. Hivyo, upatikanaji wa umeme unakuwa sehemu ya mazingira ya kuongeza uzalishaji, huduma na fursa za kipato vijijini. 5

Pia, kufikisha umeme kwenye vijiji kulifungua hatua nyingine ya sera: kupeleka nishati kutoka ngazi ya kijiji hadi vitongoji. Hii inaonyesha kwamba Serikali haikuishia katika kufikisha umeme kwenye kituo cha kijiji, bali ikaendelea na changamoto iliyofuata ya kuhakikisha kaya na maeneo madogo yaliyomo ndani ya vijiji yanafikiwa. REA ilieleza mwaka 2025 kuwa vitongoji 33,657 kati ya 64,359 vilikuwa vimefikiwa, sawa na asilimia 52.3, huku mpango wa kufikisha umeme katika vitongoji vyote ukiendelea hadi 2030. 6

Kwa Hifadhi ya Nukuu za Rais, nguvu ya kauli hii iko katika mnyororo wake wa wazi: ahadi ya 2021 → lengo la 2024 → miradi ya REA → vijiji kufikiwa → asilimia 100 Tanzania Bara → hatua inayofuata ya vitongoji. Huu ni mfano wenye uzito wa kuonyesha namna kauli ya kisera ilivyoweza kugeuzwa kuwa kazi ya miundombinu yenye athari ya moja kwa moja katika maisha ya wananchi.