“Dira na Mwelekeo wa Serikali ya Awamu ya Sita
itakuwa Kudumisha mazuri ya Awamu zilizopita,
Kuyaendeleza mema yaliyopo na Kuleta mengine
mapya. Na hii, kimsingi, ndiyo dhana na maana
halisi ya kaulimbiu/salamu yetu ya Jamhuri ya
Muungano wa Tanzania – Kazi Iendelee.”
— Mheshimiwa Dkt. Samia Suluhu Hassan,
Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania
Akilihutubia Bunge la Jamhuri ya Muungano wa Tanzania
· Dodoma · 22 Aprili 2021
Uchambuzi
Kauli Iliyoweka Msingi wa Uongozi wa Kuendeleza,
Kuboresha na Kujenga Zaidi
Kauli aliyoitoa Rais Samia tarehe 22 Aprili 2021
mbele ya Bunge ilikuwa zaidi ya kaulimbiu ya Serikali.
Iliweka kanuni ya msingi ya uongozi wa Awamu
ya Sita: maendeleo ya Taifa hayapaswi kuanza
upya kila awamu, bali yanapaswa kujengwa kwa kuhifadhi
yale yaliyofanya kazi, kuyaendeleza yaliyothibitisha
thamani yake na kuongeza mageuzi mapya pale ambapo
mahitaji ya Taifa yanahitaji hatua zaidi.
Ndani ya hotuba hiyo, Rais Samia aliunganisha dira hiyo
na Dira ya Taifa ya Maendeleo 2025, Ilani ya Uchaguzi
2020–2025, Mpango wa Tatu wa Taifa wa Maendeleo wa
Miaka Mitano, Agenda 2063 ya Afrika na Agenda 2030
ya Maendeleo Endelevu. Hivyo, “Kazi Iendelee” iliwekwa
katika mfumo mpana wa mipango ya kitaifa, kikanda na
kimataifa, badala ya kubaki katika kiwango cha kauli.
Jambo la msingi zaidi ni kwamba Rais hakutangaza
kuendeleza kila jambo bila mabadiliko. Alisema pia
kuwa mabadiliko yangefanyika pale yalipohitajika
kwa lengo la kuongeza ufanisi na tija.
Hapo ndipo falsafa ya kauli hii inapopata uzito:
mwendelezo haukuwa kusimama palepale, bali ulikuwa
ni kuendeleza thamani huku ukiboresha matokeo.
Miaka iliyofuata ilitoa mifano inayoonekana ya mtazamo
huo. Miradi mikubwa kama SGR iliendelea hadi kufikia
safari za abiria mwaka 2024; Bwawa la Julius Nyerere
lenye uwezo wa MW 2,115 lilikamilishwa; upatikanaji wa
huduma za maji ulipanuka; uwekezaji katika elimu
uliendelea; na mazingira ya uchumi yaliendelea
kuboreshwa. Matokeo hayo yanaonyesha kwamba dhana ya
kuendeleza kazi zilizokuwepo iligeuzwa kuwa utekelezaji
katika sekta nyingi za Taifa.
Wazo Kuu
Ujumbe huu unaweka msingi wa uongozi unaoheshimu historia
ya maendeleo, unaendeleza uwekezaji uliothibitisha thamani,
unarekebisha pale panapohitajika, na wakati huo huo unafungua
milango ya mageuzi mapya yenye tija kwa Taifa na wananchi
kwa muda mrefu.
Kauli → Dira → Hatua → Utekelezaji → Matokeo
22 APRILI 2021
Kauli Inawekwa Rasmi Mbele ya Bunge
Rais Samia aliweka wazi kwamba Serikali ya Awamu ya
Sita ingeendeleza mambo mazuri yaliyofanywa na awamu
zilizopita, huku ikifanya mabadiliko pale yalipohitajika
ili kuongeza ufanisi na tija. Hii ndiyo msingi rasmi
wa falsafa ya “Kazi Iendelee”.
2021–2022
Dira Inatafsiriwa Katika Mipango ya Taifa
Serikali iliendelea kutekeleza Mpango wa Tatu wa Taifa
wa Maendeleo wa Miaka Mitano 2021/22–2025/26, huku
ikiunganisha uwekezaji wa miundombinu, huduma za jamii,
uchumi, biashara na mazingira ya uwekezaji na malengo
ya maendeleo ya Taifa.
2021–2024
Miradi Mikubwa Yaendelezwa na Kukamilishwa
Ujenzi wa SGR uliendelea hadi kufikia uzinduzi wa
safari za abiria Dar es Salaam–Morogoro mwaka 2024.
TRC iliripoti kuwa kilomita 722 za reli ya SGR zilikuwa
zimekamilishwa na vipande vingine vya kilomita 1,560
vilikuwa vikiendelezwa.
2024
Miundombinu Inazalisha Matokeo Yanayoonekana
World Bank ilikadiria ukuaji wa uchumi wa Tanzania kuwa
asilimia 5.4 mwaka 2024, ukiungwa mkono na uwekezaji,
utalii, kilimo, matumizi ya Serikali na miradi mikubwa
ya miundombinu kama Julius Nyerere Hydropower Project
na SGR.
2025
Matokeo Yanapimwa Kwa Takwimu za Kitaifa
Taarifa ya Serikali ya Awamu ya Sita ya 2020–2025
iliripoti ajira 8,084,204 zilizozalishwa katika sekta
za umma na binafsi katika kipindi hicho, pamoja na
ongezeko la GDP per capita kutoka TSh 2,468,241 mwaka
2020 hadi TSh 3,204,244 mwaka 2024.
Matokeo ya Kauli
Kauli ya 22 Aprili 2021 ilibeba falsafa ya mwendelezo
wenye mageuzi. Matokeo yaliyofuata yanaonekana katika
kuendelea kwa miradi mikubwa, upanuzi wa huduma za
kijamii, ukuaji wa uchumi, ajira, uwekezaji na kuimarika
kwa miundombinu ya Taifa.
01 · MIUNDOMBINU
SGR Iliendelea Hadi Kuanza Huduma za Abiria
Moja ya vielelezo vikubwa vya falsafa ya kuendeleza
kazi iliyokuwepo ni SGR. Kufikia 2024, kilomita 722
zilikuwa zimekamilishwa na safari za abiria Dar es
Salaam–Morogoro zilianza Juni 2024. TRC iliripoti
kuwa zaidi ya abiria 188,000 walikuwa wamesafirishwa
tangu kuanza kwa huduma hiyo.
02 · NISHATI
Bwawa la Julius Nyerere MW 2,115
Kukamilika kwa Julius Nyerere Hydropower Project
yenye uwezo wa MW 2,115 kuliongeza msingi wa
uzalishaji wa umeme wa Taifa na kuwa moja ya
miradi mikubwa ya kimkakati iliyofikia hatua ya
utekelezaji chini ya Awamu ya Sita.
03 · AJIRA
Ajira 8,084,204 Katika Kipindi cha 2020–2025
Taarifa rasmi ya Serikali ya Awamu ya Sita inaripoti
kuwa ajira 8,084,204 zilizalishwa katika sekta za
umma na binafsi kati ya mwaka 2020 na 2025. Hii
inaonyesha namna uwekezaji na shughuli za kiuchumi
zilivyotafsiriwa kuwa fursa za ajira.
04 · UCHUMI
Ukuaji wa Uchumi Uliendelea
World Bank ilikadiria ukuaji wa uchumi wa Tanzania
kuwa asilimia 5.4 mwaka 2024, juu ya wastani wa
Afrika Kusini mwa Jangwa la Sahara wa asilimia 3.2.
IMF pia iliripoti kuongezeka kwa kasi ya ukuaji hadi
asilimia 5.4 katika nusu ya kwanza ya 2024.
05 · UCHUMI WA WANANCHI
GDP Per Capita Iliongezeka
Kwa mujibu wa taarifa rasmi ya Serikali ya 2020–2025,
GDP per capita iliongezeka kutoka TSh 2,468,241 mwaka
2020 hadi TSh 3,204,244 mwaka 2024. Hii ni kiashiria
cha ongezeko la pato kwa wastani kwa kila mwananchi
katika kipindi hicho.
06 · MAJI
Wananchi Zaidi ya Milioni 12.5 Wanufaika
Serikali iliripoti kuwa utekelezaji wa miradi 1,633
ya maji, ikiwemo 1,335 ya vijijini na 298 ya mijini,
uliinua upatikanaji wa maji vijijini kutoka asilimia
70.1 mwaka 2020 hadi 79.6 mwaka 2025, na mijini kutoka
asilimia 84 hadi 90. Jumla ya wananchi 12,547,526
waliripotiwa kunufaika.
07 · ELIMU
Upanuzi wa Miundombinu na Fursa za Elimu
Taarifa za Serikali zinaonyesha madarasa katika shule
za msingi na sekondari yaliongezeka kutoka 191,708
mwaka 2020 hadi 254,393 mwaka 2025. Pia, mpango wa
elimu bila ada uliendelea na bajeti yake iliongezeka
kutoka TSh bilioni 312.06 mwaka 2020 hadi bilioni
796.38 mwaka 2024.
08 · UWEKEZAJI
Mtaji Unaendelea Kuingia Nchini
Tanzania Investment Centre iliripoti kuwa katika
robo ya kwanza ya 2025, mtaji uliovutia nchini
ulifikia takriban dola za Marekani bilioni 1.475,
ongezeko la asilimia 46.72 ikilinganishwa na kipindi
kama hicho mwaka 2024.
Athari kwa Taifa
Kuendeleza Mazuri Kuligeuka Kuwa Mkakati wa
Kujenga Tanzania Inayoongeza Thamani Juu ya Msingi Uliopo
Uzito wa kauli hii unaonekana katika namna ilivyotazama
maendeleo kama mchakato unaojengwa kizazi hadi
kizazi. Serikali haikuanza kutoka kwenye ukurasa
mtupu; ilichukua miradi, mipango na miundombinu iliyokuwepo,
ikaendelea kuitekeleza na wakati huo huo ikaongeza
vipaumbele vipya kulingana na mahitaji ya Taifa.
Katika miundombinu, matokeo yanaonekana kupitia SGR,
nishati na miradi mingine ya kimkakati. Katika huduma
za jamii, upanuzi wa maji na elimu unaonyesha namna
uwekezaji wa Serikali ulivyolenga maisha ya wananchi
moja kwa moja. Hii ndiyo tafsiri pana ya “kazi iendelee”:
kazi iliyofanyika jana iwe msingi wa mafanikio ya leo,
na mafanikio ya leo yawe msingi wa kesho.
Kwa upande wa uchumi, World Bank ilieleza kuwa uchumi
wa Tanzania ulikua kwa asilimia 5.4 mwaka 2024, huku
ukuaji ukiungwa mkono na matumizi ya kaya na Serikali,
mauzo ya nje, uwekezaji wa umma na binafsi, utalii,
kilimo na miradi mikubwa ya miundombinu. IMF nayo
ilibainisha kuimarika kwa ukuaji, mizania ya nje na
fedha za Serikali pamoja na mfumuko wa bei kubaki ndani
ya lengo la Benki Kuu.
Athari yake kwa wananchi haipimwi kwa mradi mmoja.
Inajitokeza katika muunganiko wa miundombinu, huduma,
ajira, uwekezaji na mazingira ya uchumi. Taarifa rasmi
ya Serikali ya 2020–2025 inaripoti zaidi ya ajira milioni
8.08 katika sekta za umma na binafsi, wakati upatikanaji
wa maji, miundombinu ya elimu na pato kwa wastani kwa
mwananchi vilionyesha mabadiliko yanayoweza kupimika.
Kwa mtazamo wa kimataifa, kuendelea kwa mageuzi ya
uchumi na uwekezaji kumeifanya Tanzania ibaki kwenye
mkondo wa ukuaji unaotambuliwa na taasisi za kimataifa.
IMF ilibainisha kuwa mpango wa mageuzi uliendelea kuwa
kwenye mkondo, ukiunganisha utulivu wa uchumi na
maboresho ya mazingira ya biashara, huku World Bank
ikitaja Tanzania kama moja ya uchumi uliokuwa ukifanya
vizuri kuliko wastani wa Afrika Kusini mwa Jangwa la
Sahara mwaka 2024.
Falsafa ya Rais Samia
Uongozi unaohifadhi mafanikio, unaendeleza yaliyojengwa
na kuleta mageuzi mapya kwa uwajibikaji, tija na uthabiti,
ukihakikisha maendeleo ya Taifa yanakuwa endelevu,
jumuishi na yenye manufaa kwa wananchi wote daima,
kwa sasa na kesho.
Taarifa za Nukuu
Mtoa Kauli
Mheshimiwa Dkt. Samia Suluhu Hassan,
Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania
Tarehe
22 Aprili 2021
Mahali
Dodoma, Tanzania
Tukio
Hotuba ya Rais Samia Suluhu Hassan
kwa Bunge la Jamhuri ya Muungano wa Tanzania
Dhamira
Mwendelezo wa maendeleo · Mageuzi ·
Ufanisi · Tija · Ujenzi wa Taifa
Kaulimbiu
Jamhuri ya Muungano wa Tanzania –
Kazi Iendelee
Msingi wa Sera
Dira ya Taifa ya Maendeleo 2025 ·
Ilani 2020–2025 · Mpango wa Tatu wa
Maendeleo wa Miaka Mitano · Agenda 2063 · SDGs
Matokeo Yanayopimika
Ajira 8,084,204 · GDP per capita TSh 3,204,244
mwaka 2024 · Maji kuwafikia wananchi 12,547,526
· SGR km 722 zilizokamilika
Mada Zinazohusiana
Kazi Iendelee
Dira ya Taifa
Awamu ya Sita
Maendeleo ya Taifa
Miundombinu
SGR
Nishati
Elimu
Maji
Ajira
Uwekezaji
Uchumi
Chanzo na Uthibitisho
Chanzo cha nukuu:
Hotuba rasmi ya Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania,
Mheshimiwa Dkt. Samia Suluhu Hassan, kwa Bunge la
Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Dodoma,
22 Aprili 2021.
Kumbukumbu muhimu:
Nakala rasmi ya hotuba ina maneno
“Kudumisha mazuri ya Awamu zilizopita,
Kuyaendeleza mema yaliyopo na Kuleta mengine mapya”
na inaeleza kwamba mabadiliko yatafanyika pale
yatakapohitajika kwa lengo la kukuza ufanisi na tija.
Miundombinu:
Tanzania Railways Corporation iliripoti kukamilika
kwa kilomita 722 za SGR na kuanza kwa safari za
abiria mwaka 2024; zaidi ya abiria 188,000 walikuwa
wamesafirishwa tangu kuanza kwa huduma hiyo.
Uchumi:
World Bank ilikadiria ukuaji wa uchumi wa Tanzania
kuwa asilimia 5.4 mwaka 2024. IMF pia iliripoti
ukuaji wa asilimia 5.4 katika nusu ya kwanza ya
mwaka 2024 na kuendelea kuimarika kwa shughuli
za kiuchumi.
Ajira na maendeleo ya Taifa:
Taarifa ya Mafanikio ya Serikali ya Awamu ya Sita
2020–2025 ya Ofisi ya Waziri Mkuu inaripoti ajira
8,084,204 zilizozalishwa katika sekta za umma na
binafsi katika kipindi hicho.
Maji:
Serikali iliripoti miradi 1,633 ya maji, ambapo
1,335 ilikuwa ya vijijini na 298 ya mijini; huduma
ya maji vijijini iliripotiwa kuongezeka kutoka
asilimia 70.1 mwaka 2020 hadi 79.6 mwaka 2025,
na mijini kutoka asilimia 84 hadi 90.
Elimu:
Taarifa rasmi za Serikali zinaonyesha ongezeko la
madarasa ya shule za msingi na sekondari kutoka
191,708 mwaka 2020 hadi 254,393 mwaka 2025,
pamoja na kuongezeka kwa fedha za mpango wa elimu
bila ada.
Uwekezaji:
Tanzania Investment Centre iliripoti mtaji uliovutia
nchini wa takriban dola za Marekani bilioni 1.475
katika robo ya kwanza ya 2025, ikiwa ni ongezeko
la asilimia 46.72 ikilinganishwa na kipindi kama
hicho mwaka 2024.
Vyanzo vikuu vya uchambuzi:
Ikulu ya Tanzania · Bunge la Jamhuri ya Muungano
wa Tanzania · Ofisi ya Waziri Mkuu · Bank of Tanzania ·
Tanzania Railways Corporation · Tanzania Investment
Centre · World Bank · International Monetary Fund.
Nukuu · Kazi Iendelee · Maendeleo · Uongozi · Taifa
ENDELEA KUSOMA
Nukuu Zinazohusiana
Gundua zaidi nukuu bora, kauli maarufu na falsafa za
uongozi zinazobeba maono ya Rais Dkt. Samia Suluhu Hassan.