Nukuu za Samia: Madini na Nishati

Nukuu na maono ya Mheshimiwa Dkt. Rais Samia kuhusu usimamizi wa madini na nishati kwa maendeleo endelevu ya Tanzania.

NUKUU ZA SAMIA

18 / ARCHIVE

Nukuu ya Rais Samia

“Kutokana na kasi ya mabadiliko ya tabianchi, tunahitaji kuchanganya vyanzo vya nishati ili kuwa na uhakika wakati wote.”

— Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Mheshimiwa Samia Suluhu Hassan

Akilihutubia Bunge la 12 la Jamhuri ya Muungano wa Tanzania · Dodoma · 22 Aprili 2021

Uchambuzi

Kutoka Kutegemea Chanzo Kimoja Hadi Usalama na Uhimilivu wa Nishati

Kauli hii iliweka msingi wa mtazamo wa kimkakati: Tanzania haiwezi kujenga usalama wa nishati kwa kutegemea chanzo kimoja pekee. Rais Samia alisisitiza umuhimu wa kuchanganya vyanzo vya nishati ili kupunguza athari zinazoweza kusababishwa na mabadiliko ya tabianchi, ukame au changamoto katika uzalishaji wa chanzo fulani.

Utekelezaji wa sera hiyo umeonekana katika kuendelea kuimarisha mchanganyiko wa uzalishaji wa umeme wa maji, gesi asilia na vyanzo vingine, sambamba na kufungua nafasi zaidi kwa miradi ya jua, upepo, biomass na geothermal. EWURA sasa ina mifumo ya PPAs kwa miradi ya hydro, solar, wind, biomass, geothermal, natural gas na vyanzo vingine, ikionyesha mazingira ya kikanuni kwa mchanganyiko mpana wa vyanzo vya nishati. 1

Mabadiliko makubwa zaidi yameonekana katika kuongeza uwezo wa taifa wa kuzalisha umeme. TANESCO inaeleza kuwa uwezo uliowekwa umefikia takribani 4,075 MW. Kati yake, umeme wa maji bado una sehemu kubwa, lakini uzalishaji wa joto, hasa gesi asilia, unaendelea kuwa nguzo muhimu ya kuleta mchanganyiko na kupunguza hatari ya kutegemea maji pekee. 2

Hatua hii imeenda sambamba na mradi mkubwa wa Julius Nyerere Hydropower Project (JNHPP). Kituo hicho chenye uwezo wa 2,115 MW kilianza rasmi kuzalisha mwaka 2024, na kufikia 28 Machi 2025 vitengo vyote tisa vilikuwa vimekamilishwa na kuunganishwa kwenye Gridi ya Taifa. Hili limeongeza kwa kiwango kikubwa uwezo wa Tanzania kukidhi mahitaji ya umeme na kuimarisha usalama wa nishati. 3

Wazo Kuu

Maono ya Rais Samia yalikuwa kujenga mfumo wa nishati wenye vyanzo vingi, uwezo mkubwa wa uzalishaji na miundombinu imara — ili uchumi na maisha ya wananchi visiwe katika hatari kubwa pale chanzo kimoja kinapokumbwa na changamoto.

Matokeo Yanayoonekana katika Mfumo wa Umeme

Katika kipindi cha uongozi wa Rais Samia, sekta ya umeme imeendelea kupanua uwezo wa uzalishaji, transmission na distribution. Takwimu za EWURA zinaonyesha pia maboresho yanayoweza kupimwa katika reliability ya mfumo wa transmission na upanuzi wa miundombinu.

01 · UWEZO WA TAIFA

Takribani 4,075 MW za installed capacity

TANESCO inaeleza kuwa uwezo wa sasa wa mitambo iliyowekwa ni takribani 4,075 MW. Hydro inachangia sehemu kubwa, huku thermal, hasa gesi, ikiwa nguzo nyingine muhimu ya mfumo wa taifa. 4

02 · JNHPP

2,115 MW kutoka Julius Nyerere

JNHPP ina uwezo uliowekwa wa 2,115 MW. Vitengo vyote tisa vilikamilishwa na kusawazishwa na Gridi ya Taifa tarehe 28 Machi 2025. Mradi huu umeongeza kwa kiwango kikubwa uwezo wa uzalishaji wa umeme nchini. 5

03 · TRANSMISSION

8,303.87 km za transmission network

Kufikia Juni 2025, mtandao wa transmission ulikuwa na urefu wa 8,303.87 km pamoja na substations 72. Mtandao huu ndio uti wa mgongo wa kusafirisha umeme kutoka vituo vya uzalishaji kwenda maeneo ya matumizi. 6

04 · RELIABILITY

SAIFI ya transmission: 1.1

Katika kipindi cha Julai–Septemba 2025, EWURA iliripoti System Average Interruption Frequency Index ya 1.1 kwenye transmission, ikiwa ndani ya lengo la chini ya matukio 10. Hii ni kipimo muhimu cha kuonyesha ufanisi wa mfumo wa transmission. 7

05 · DISTRIBUTION

Zaidi ya km 221,000 za distribution

Kufikia Septemba 2025, urefu wa distribution network ulifikia 221,110.65 km, ikiwa ni ongezeko la 7,231.83 km kutoka Juni 2025. Hii inaonyesha upanuzi endelevu wa miundombinu ya kufikisha umeme kwa watumiaji. 8

06 · MCHANGANYIKO WA VYANZO

Hydro, Gas, Solar, Wind na Geothermal

Mfumo wa kikanuni umeendelea kuwezesha miradi kutoka vyanzo mbalimbali. EWURA ina Model PPAs kwa hydro, solar, wind, biomass, geothermal, natural gas na vyanzo vingine vya uzalishaji. 9

Taarifa za Nukuu

Mtoa Kauli

Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Mheshimiwa Samia Suluhu Hassan

Tarehe

22 Aprili 2021

Mahali

Dodoma, Tanzania

Tukio

Hotuba kwa Bunge la 12 la Jamhuri ya Muungano wa Tanzania

Kategoria

Nishati, Umeme na Usalama wa Nishati

Mwelekeo wa Utekelezaji

Kuongeza uwezo wa uzalishaji, kuimarisha transmission na distribution, na kupanua mchanganyiko wa vyanzo vya nishati.

Mada Zinazohusiana

Nishati Umeme Usalama wa Nishati JNHPP Gesi Asilia Umeme wa Maji Nishati Jadidifu Jua Upepo Miundombinu ya Umeme Mabadiliko ya Tabianchi Reliability

Chanzo na Uthibitisho

Chanzo cha nukuu: Hotuba ya Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Mheshimiwa Samia Suluhu Hassan, akilihutubia Bunge la 12 la Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Dodoma, 22 Aprili 2021.

Uwezo wa uzalishaji: TANESCO inaeleza kuwa installed capacity ya sasa ni takribani 4,075 MW, ambapo hydro na thermal ndizo nguzo kuu za mfumo. JNHPP ina uwezo wa 2,115 MW na vitengo vyote tisa vilisawazishwa na Gridi ya Taifa tarehe 28 Machi 2025. 10

Reliability: EWURA iliripoti kwa Julai–Septemba 2025 SAIFI ya transmission ya 1.1, ndani ya lengo la chini ya matukio 10. Hii inaonyesha maboresho yanayopimika katika reliability ya transmission, ingawa haimaanishi kuwa umeme haukatiki kabisa nchini. 11

Mchanganyiko wa vyanzo: EWURA ina mifumo ya PPAs kwa hydro, solar, wind, biomass, geothermal, natural gas na vyanzo vingine, ikiunga mkono mazingira ya kikanuni kwa diversification ya uzalishaji wa umeme. 12

Nukuu · Nishati · Umeme · Usalama wa Nishati · Matokeo