Nukuu za Rais Samia: Teknolojia na mabadiliko ya kidijitali

Teknolojia Kama Njia ya Kufungua Milango ya Haki

Kauli hii inaweka wazi mtazamo wa uongozi unaotambua kwamba mageuzi ya teknolojia hayawezi kutenganishwa na mageuzi ya utoaji wa huduma za haki. Rais Samia anaposisitiza sekta ya sheria kukumbatia teknolojia, anaweka suala la kidijitali katika eneo lenye umuhimu wa moja kwa moja kwa maisha ya mwananchi: upatikanaji wa haki.

Neno “kwa wote” ndilo linalobeba uzito mkubwa katika kauli hii. Teknolojia hapa haijawasilishwa kama nyenzo ya taasisi kujionyesha kuwa ya kisasa, bali kama chombo kinachopaswa kusaidia kupanua wigo wa huduma ya haki. Hivyo, thamani ya mageuzi ya kidijitali inapimwa kwa namna yanavyoweza kumsaidia mwananchi kupata huduma kwa urahisi, kwa wakati na kwa ufanisi.

Kauli hii pia inaweka pamoja vipimo vitatu muhimu vya mfumo wa haki: upatikanaji, muda na ufanisi. Haki inayopatikana lakini kwa kuchelewa inaweza kupoteza sehemu ya maana yake; haki inayotolewa kwa wakati lakini kupitia taratibu zisizo na ufanisi inaweza kuendelea kuwa mzigo kwa wananchi. Kwa hiyo, Rais Samia anaunganisha matumizi ya teknolojia na hitaji la kujenga mfumo wa haki unaofanya kazi kwa ufanisi zaidi.

Katika mtazamo huo, teknolojia inaweza kusaidia kupunguza baadhi ya vikwazo vya kimfumo vinavyoweza kuathiri upatikanaji wa huduma za sheria. Mifumo ya kidijitali inaweza kurahisisha mawasiliano, uwasilishaji wa nyaraka, usimamizi wa taarifa na taratibu mbalimbali zinazohusiana na mashauri. Hii inaweza kuifanya huduma ya haki kuwa karibu zaidi na mahitaji ya wananchi.

Kauli hii pia inaonyesha kwamba mageuzi ya sheria yanahitaji kwenda sambamba na mageuzi ya taasisi. Dunia inapobadilika kutokana na teknolojia, taasisi za haki nazo zinapaswa kuwa na uwezo wa kutumia zana mpya bila kupoteza misingi ya sheria, haki na uwajibikaji. Hapo ndipo teknolojia inapogeuka kutoka kuwa nyenzo ya kiufundi na kuwa sehemu ya mkakati wa kuboresha huduma za umma.

Kuna pia ujumbe mpana wa kiutawala katika kauli hii. Rais Samia anaelekeza fikra kutoka kwenye swali la “Je, teknolojia inaweza kutumika katika sekta ya sheria?” kwenda kwenye swali muhimu zaidi: “Tunawezaje kuitumia teknolojia ili haki iwafikie watu wote kwa wakati na kwa ufanisi?” Hii ni tofauti kubwa ya kimtazamo kwa sababu inamweka mwananchi katikati ya mjadala wa mageuzi.

Kwa kiwango cha kimataifa, kauli hii inaendana na mwelekeo wa Digital Justice, ambako mifumo ya haki inatafuta kutumia teknolojia kuboresha huduma, ufanisi na upatikanaji wa haki. Kwa kulieleza jambo hili mbele ya Mawaziri wa Sheria wa Jumuiya ya Madola, Rais Samia aliwasilisha hoja ambayo ina maana zaidi ya mipaka ya Tanzania: kwamba sekta ya sheria inapaswa kuwa sehemu ya mabadiliko ya kiteknolojia yanayoendelea duniani.

Uzito wa nukuu hii kwa kumbukumbu ya uongozi wa Rais Samia unatokana na kuunganisha teknolojia na utu wa huduma ya haki. Lengo si teknolojia yenyewe. Lengo ni kuhakikisha kwamba mwananchi anayehitaji haki hapotezi muda usio wa lazima, hakabili vikwazo vinavyoweza kupunguzwa na teknolojia, na anapata huduma kwa ufanisi unaolingana na mahitaji ya dunia ya sasa.

Kwa mtazamo mpana, kauli hii inaweza kutazamwa kama sehemu ya falsafa ya utawala inayosisitiza kwamba maendeleo ya kweli ya kidijitali yanapaswa kuonekana katika huduma zinazogusa maisha ya wananchi. Sekta ya sheria ikiwa sehemu ya mabadiliko hayo, teknolojia inakuwa daraja kati ya taasisi na mwananchi, badala ya kubaki kuwa mfumo wa ndani usioonekana kwa anayehitaji huduma.