Nukuu za Rais Samia: Teknolojia na mabadiliko ya kidijitali

Kutoka Mifumo Iliyotengana Hadi Serikali Inayofanya Kazi Kama Mfumo Mmoja

Kauli hii ni miongoni mwa kauli zenye uzito mkubwa katika ajenda ya mageuzi ya Serikali ya kidijitali Tanzania. Ndani ya sentensi moja, Rais Samia aliweka muda, lengo na wajibu wa kimfumo: mifumo ya Serikali haipaswi kuendelea kufanya kazi kwa kutengana, bali inapaswa kuwa na uwezo wa kuwasiliana na kushirikiana.

Neno “lazima” katika muktadha wa kauli hii linaifanya isiwe tu hoja ya kitaalamu inayoweza kuahirishwa. Ni msisitizo wa uongozi unaoelekeza taasisi kutazama TEHAMA kwa mtazamo mpana wa Serikali nzima. Kila taasisi inaweza kuwa na mfumo wake kwa ajili ya kutekeleza majukumu yake, lakini mifumo hiyo haiwezi kuishi kama visiwa visivyoweza kuwasiliana.

Zaidi ya hapo, kuweka tarehe ya 31 Disemba 2024 kulifanya jambo hili kuwa na sura ya utekelezaji badala ya kubaki kwenye kiwango cha azma. Kauli hiyo inaonyesha mtazamo wa uongozi unaotaka mageuzi ya kidijitali yaonekane katika utendaji wa Serikali, si katika uwepo wa programu na mifumo pekee.

Dhana ya mifumo “kusomana” inaelekea kwenye msingi wa interoperability — uwezo wa mifumo tofauti kubadilishana na kutumia taarifa kwa namna iliyowekwa kitaalamu. Kwa mwananchi, umuhimu wake ni mkubwa kwa sababu huduma nyingi za Serikali zinahusisha taasisi zaidi ya moja. Pale mifumo inapoweza kuwasiliana kwa usalama na kwa msingi halali, taasisi zinaweza kufanya kazi kwa uratibu zaidi.

Hii pia ni hoja ya ufanisi wa Serikali. Mifumo isiyowasiliana inaweza kusababisha taarifa zilezile kuingizwa tena, michakato kurudiwa na taasisi kutumia muda na rasilimali kutatua tatizo ambalo teknolojia inaweza kulipunguza. Mifumo inayoshirikiana, kwa upande mwingine, inaweza kuwezesha huduma kuwa na mwendelezo mzuri zaidi.

Hata hivyo, kauli hii haipaswi kutafsiriwa kwamba taarifa zote za Serikali zinapaswa kufunguliwa au kusambazwa bila udhibiti. Kinyume chake, uzito wake unaonekana zaidi inapowekwa pamoja na umuhimu wa faragha, usalama wa mtandao, udhibiti wa matumizi ya taarifa na uwajibikaji wa taasisi. Mifumo inaweza kusomana bila kuvunja mipaka ya kisheria na kiusalama.

Katika muktadha wa Tume ya Ulinzi wa Taarifa Binafsi (PDPC), kauli hii ilibeba pia ujumbe muhimu kuhusu uwiano kati ya ushirikiano wa taarifa na ulinzi wa taarifa binafsi. Serikali ya kidijitali yenye nguvu inahitaji mambo yote mawili: mifumo iweze kufanya kazi pamoja, lakini haki za mwananchi kuhusu taarifa zake zilindwe.

Kwa mtazamo wa kiutawala, Rais Samia hapa anaweka mbele dhana ya Serikali moja ya kidijitali. Taasisi zinaweza kuwa tofauti kwa majukumu, lakini teknolojia haipaswi kujenga mipaka inayomzuia mwananchi kupata huduma kwa ufanisi. Mwananchi anapoingia kwenye huduma ya Serikali, anapaswa kukutana na Serikali inayoratibiwa, si mkusanyiko wa mifumo isiyozungumza.

Ndiyo maana kauli hii ina uzito unaozidi TEHAMA. Ni kauli kuhusu namna Serikali inavyopaswa kujipanga katika zama ambazo taarifa ni rasilimali muhimu ya utoaji wa huduma, mipango, maamuzi na maendeleo ya Taifa. Uongozi wa kidijitali unahitaji mifumo inayotazama mipaka ya taasisi, viwango vya pamoja na mahitaji ya mwananchi.

Kwa hiyo, kauli ya Rais Samia inaweza kusomwa kama msisitizo wa kuifanya teknolojia iwe sehemu ya mageuzi ya kiutendaji ya Serikali. Si kujenga mfumo kwa ajili ya mfumo, bali kujenga miundombinu ya kidijitali inayoweza kuunganisha uwezo wa Serikali nzima na hatimaye kurahisisha huduma kwa mwananchi.