Nukuu za Rais Samia: Teknolojia na mabadiliko ya kidijitali

Dira ya Mifumo Iliyounganishwa kwa Tanzania ya Kidijitali

Kauli hii fupi ya Rais Samia ina uzito mkubwa katika kuelewa mwelekeo wa Tanzania katika kujenga Serikali ya kidijitali. Anaposema “mifumo yetu lazima isomane”, anaweka mbele dhana ya mifumo yenye uwezo wa kuwasiliana na kubadilishana taarifa kwa utaratibu unaotambulika, badala ya kila taasisi kufanya kazi kama kisiwa kilichojitenga.

Maana yake ya msingi ni kwamba maendeleo ya TEHAMA hayapimwi kwa idadi ya mifumo iliyojengwa pekee, bali pia kwa namna mifumo hiyo inavyoweza kufanya kazi pamoja. Mfumo mmoja unapokuwa na taarifa ambazo mfumo mwingine unazihitaji, kutokuwepo kwa muunganiko kunaweza kusababisha kurudiwa kwa kazi, ucheleweshaji wa huduma na mwananchi kuhitajika kutoa taarifa ileile mara nyingi kwa taasisi tofauti.

Kwa mtazamo huo, kauli hii inagusa moja kwa moja misingi ya interoperability katika Serikali ya kidijitali. Lengo si kuondoa mifumo mbalimbali, bali kuhakikisha kwamba mifumo hiyo inaweza kuwasiliana pale inapohitajika na kwa kuzingatia taratibu, viwango, usalama na sheria zinazohusika.

Hapa ndipo kauli ya Rais inapokuwa zaidi ya maelekezo ya kiteknolojia. Inaonyesha mtazamo unaomweka mwananchi katikati ya mageuzi ya kidijitali. Mwananchi hapaswi kubeba mzigo wa kutokuwasiliana kwa mifumo ya Serikali. Pale ambapo taarifa halali tayari ipo katika mfumo mmoja na inahitajika katika mfumo mwingine, mifumo yenye uwezo wa kuwasiliana inaweza kusaidia kupunguza urudiaji usio wa lazima katika utoaji wa huduma.

Lakini “mifumo isome” haimaanishi kwamba taarifa zote zinapaswa kusambazwa bila mipaka. Kinyume chake, kauli hii inaweza kueleweka sambamba na umuhimu wa usalama wa taarifa, faragha, udhibiti wa matumizi ya taarifa na uwajibikaji wa taasisi. Mfumo wa kisasa unatakiwa kuwa na uwezo wa kushirikiana pale ambapo kuna msingi halali wa kufanya hivyo, huku taarifa za mwananchi zikilindwa.

Kwa maana hiyo, kauli hii inaunganisha nguzo mbili muhimu za Taifa la kidijitali: ushirikiano wa mifumo na ulinzi wa taarifa. Mifumo inapounganishwa bila misingi ya usalama, inaweza kuongeza hatari; lakini mifumo iliyolindwa ambayo haiwezi kushirikiana inaweza kupunguza ufanisi wa huduma. Dira inayojengwa hapa ni kupata uwiano kati ya ufanisi, usalama na uwajibikaji.

Kauli hii pia ina uzito katika ujenzi wa Serikali inayofanya kazi kama mfumo mmoja. Taasisi zinaweza kuwa na majukumu tofauti, lakini mwananchi anayezitumia huziona kama sehemu ya Serikali moja. Kwa hiyo, uzoefu wa mwananchi hautakiwi kuwa mkusanyiko wa mifumo iliyotengana; unatakiwa kuelekea katika huduma zinazounganishwa, rahisi na zenye mwendelezo.

Katika muktadha mpana wa uchumi wa kidijitali, uwezo wa mifumo kuwasiliana unaweza pia kuwezesha matumizi bora zaidi ya taarifa katika kupanga huduma, kufanya maamuzi na kuboresha ufanisi wa taasisi. Hii ni muhimu kwa Taifa linalopanua matumizi ya huduma za mtandao na mifumo ya kidijitali katika sekta mbalimbali.

Kwa hiyo, maneno “sio kila mtu anachukua njia yake” yana ujumbe wa kiutawala unaozidi teknolojia. Ni wito wa kuondoka katika mtazamo wa taasisi zinazojenga mifumo kwa kujitegemea bila kuzingatia mazingira mapana ya Serikali, na kuelekea katika usanifu unaotazama Taifa kama mfumo unaohitaji mifumo yake kuwasiliana.

Kwa mtazamo wa uongozi, kauli hii inaonyesha msisitizo wa Rais Samia juu ya mifumo inayofanya kazi kwa pamoja badala ya taasisi zinazofanya kazi kwa kutengana. Ni falsafa inayoweza kuifanya TEHAMA isiishie kuwa suala la kompyuta na programu, bali iwe chombo cha kubadilisha namna Serikali inavyotoa huduma, kushirikiana na kutumia taarifa kwa uwajibikaji.