Nukuu za Rais Samia: Teknolojia na mabadiliko ya kidijitali

Uchambuzi na kumbukumbu ya kauli, maono na mikakati ya Rais Samia Suluhu Hassan katika kujenga uchumi wa kidijitali, kuimarisha miundombinu ya TEHAMA na kurahisisha mifumo ya kitaifa nchini Tanzania.

NUKUU ZA SAMIA

04 / ARCHIVE

Nukuu ya Rais Samia

“Hata hivyo, ni vyema sasa Benki Kuu ikaelekeza nguvu katika kuhamasisha matumizi kwa njia za kimtandao ili kupunguza matumizi ya fedha taslimu.”

— Mheshimiwa Dkt. Samia Suluhu Hassan, Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania

Hotuba kwenye ufunguzi wa Jengo Jipya la Benki Kuu Tawi la Mwanza · 13 Juni 2021 · Mwanza, Tanzania

Uchambuzi

Kutoka Kauli ya Kimkakati hadi Mageuzi ya Malipo ya Kidijitali

Kauli hii ilikuwa na mwelekeo wa kimkakati: kuhamisha matumizi ya malipo kutoka utegemezi mkubwa wa fedha taslimu kuelekea mifumo ya kisasa, salama na yenye ufanisi ya malipo ya kidijitali. Katika mazingira ya uchumi unaozidi kutumia teknolojia, mabadiliko hayo yana umuhimu mkubwa kwa wananchi, wafanyabiashara, taasisi za fedha na Serikali.

Ndani ya kipindi cha uongozi wa Rais Samia, mwelekeo huo ulienda sambamba na kuimarishwa kwa miundombinu ya malipo ya papo hapo na interoperabiliti. Tanzania Instant Payment System (TIPS) ilianza kuwaandikisha watoa huduma kwa majaribio ya moja kwa moja mwezi Agosti 2021. Kufikia Desemba 2022, TIPS ilikuwa tayari imefikia watoa huduma 34 na kuchakata jumla ya miamala milioni 16.60 yenye thamani ya Sh trilioni 2.894.

Hii inaonyesha namna ajenda ya kupunguza matumizi ya fedha taslimu ilivyoweza kuungwa mkono na ujenzi wa miundombinu ya malipo inayowaunganisha watumiaji, benki na watoa huduma mbalimbali. TIPS pia iliendelea kusaidia malipo ya mtu kwa mtu, malipo ya Serikali, biashara kwa biashara na biashara kwa Serikali.

Hatua hiyo iliendelea kukua. Katika mwaka 2024/25, Benki Kuu iliripoti kuwa idadi ya wafanyabiashara waliokubali malipo ya kidijitali ilifikia milioni 1.33, kutoka wafanyabiashara 657,346 mwaka 2023/24. Katika kipindi hicho pia, TIPS iliunganishwa na Government Electronic Payment Gateway (GePG), huku mfumo wa TANQR ukiendelezwa kurahisisha wafanyabiashara kupokea malipo kutoka mitandao mbalimbali.

Kwa hiyo, uzito wa kauli hii haupo tu katika wazo la kupunguza matumizi ya fedha taslimu, bali katika mwelekeo wa kujenga mazingira ambayo malipo ya kidijitali yanaweza kuwa sehemu ya kawaida ya shughuli za kiuchumi nchini. Mabadiliko haya yana umuhimu kwa uwazi wa miamala, ufanisi wa malipo, urahisi wa biashara na upanuzi wa huduma za kifedha.

Wazo Kuu

Kauli ya Rais Samia kuhusu kupunguza matumizi ya fedha taslimu iliweka msisitizo wa mapema katika kuelekea uchumi unaotumia zaidi malipo ya kidijitali; utekelezaji wake ukaonekana katika upanuzi wa TIPS, TANQR, interoperabiliti na ongezeko kubwa la wafanyabiashara wanaokubali malipo ya kidijitali.

Taarifa na Matokeo Muhimu

Mtoa Kauli

Mheshimiwa Dkt. Samia Suluhu Hassan, Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania

Tarehe

13 Juni 2021

Mahali

Mwanza, Tanzania

Mfumo Muhimu

Tanzania Instant Payment System (TIPS)

TIPS · Desemba 2022

Watoa huduma 34 na jumla ya miamala milioni 16.60 yenye thamani ya takriban Sh trilioni 2.894.

Wafanyabiashara · 2024/25

Wafanyabiashara milioni 1.33 walikubali malipo ya kidijitali, kutoka 657,346 mwaka 2023/24.

TIPS · Maendeleo

TIPS iliunganishwa na GePG na kuendelezwa kusaidia malipo ya ndani na matumizi ya mipakani.

TANQR

Standardi ya QR iliendelezwa kurahisisha wafanyabiashara kupokea malipo kutoka mitandao mbalimbali.

Mada Zinazohusiana

Uchumi wa Kidijitali Malipo ya Kidijitali Cash-Lite Economy TIPS TANQR Teknolojia Huduma za Kifedha Ubunifu Ujumuishi wa Kifedha

Chanzo cha Nukuu na Ushahidi

Hotuba ya Mheshimiwa Dkt. Samia Suluhu Hassan, Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, kwenye ufunguzi wa Jengo Jipya la Benki Kuu Tawi la Mwanza, 13 Juni 2021.

Takwimu za TIPS na maendeleo ya mifumo ya malipo: Benki Kuu ya Tanzania, National Payment Systems Annual Reports. TIPS ilifikia watoa huduma 34 na miamala milioni 16.60 yenye thamani ya Sh trilioni 2.894 kufikia Desemba 2022. Katika mwaka 2024/25, wafanyabiashara waliokubali malipo ya kidijitali walifikia milioni 1.33, kutoka 657,346 mwaka 2023/24.

Nukuu · Attribution · Uchambuzi · Matokeo · Chanzo