Nukuu za Rais Samia: Teknolojia na mabadiliko ya kidijitali

Uchambuzi na kumbukumbu ya kauli, maono na mikakati ya Rais Samia Suluhu Hassan katika kujenga uchumi wa kidijitali, kuimarisha miundombinu ya TEHAMA na kurahisisha mifumo ya kitaifa nchini Tanzania.

NUKUU ZA SAMIA

24 / ARCHIVE

Nukuu ya Rais Samia

“Na katika hilo, Benki Kuu kwa kushirikiana na Wizara ya Fedha, hamna budi kukamilisha kwa haraka Mfumo wa Malipo ya papo hapo (Tanzania Instant Payment System – TIPS).”

— Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Mheshimiwa Samia Suluhu Hassan

Akihutubia kwenye ufunguzi wa Jengo Jipya la Benki Kuu Tawi la Mwanza · Mwanza · 13 Juni 2021

Uchambuzi

Kauli Iliyogeuka Kuwa Hatua ya Kimkakati Katika Mageuzi ya Mfumo wa Malipo Tanzania

Nukuu hii ina uzito wa kipekee kwa sababu haikuwa kauli ya jumla kuhusu matumizi ya teknolojia; ilikuwa maelekezo mahsusi ya kisera na kiutendaji kwa Benki Kuu na Wizara ya Fedha kukamilisha kwa haraka mfumo wa malipo ya papo hapo.

Umuhimu wake unaonekana zaidi unapofuatilia kilichotokea baada ya kauli hiyo. Mnamo Agosti 2021, Benki Kuu ilianza kuwaingiza watoa huduma za fedha kwenye TIPS kwa matumizi halisi ya mfumo. Hivyo, ndani ya muda mfupi baada ya Rais kutoa msisitizo huo, mfumo uliingia katika hatua ya utekelezaji.

Hapa ndipo kauli ya Rais inapata uzito wa kihistoria: kutoka kwenye maelekezo ya Juni 2021 hadi kuanza kwa TIPS Phase I mwezi Agosti 2021. Hii inaonyesha uhusiano wa karibu kati ya dira ya uongozi, taasisi za Serikali na utekelezaji wa miundombinu ya kitaifa ya kidijitali.

Wazo Kuu

Kauli ya Rais Samia ilisisitiza kasi ya utekelezaji; TIPS ikageuka kuwa sehemu muhimu ya miundombinu ya malipo ya kidijitali inayounganisha taasisi mbalimbali za kifedha na kurahisisha uhamishaji wa fedha kwa njia ya papo hapo.

Kutoka Kauli Hadi Matokeo

13 JUNI 2021

Maelekezo ya Rais

Rais Samia alisisitiza Benki Kuu kwa kushirikiana na Wizara ya Fedha kukamilisha kwa haraka Tanzania Instant Payment System (TIPS).

AGOSTI 2021

TIPS Phase I

Benki Kuu ilianza kuwaingiza watoa huduma za fedha kwenye TIPS kwa matumizi ya mfumo. Hii iliweka msingi wa mfumo wa kitaifa wa malipo ya papo hapo.

DESEMBA 2022

Mfumo Wafikia Watoa Huduma 34

TIPS ilikuwa imewaunganisha watoa huduma za fedha 34. Tangu kuanzishwa kwake, mfumo ulikuwa umechakata miamala 16,603,137 yenye thamani ya takriban TSh trilioni 2.894.

2024

TIPS Phase II

Phase II ilipanua zaidi matumizi na uwezo wa mfumo, ukiwemo ujumuishaji wa GePG, matumizi ya B2B, B2P, B2M na P2M, pamoja na kuwezesha malipo mbalimbali ya Serikali na kusaidia miamala ya fedha ya mipakani.

Matokeo na Mafanikio ya Utekelezaji

Takwimu za Benki Kuu zinaonyesha kwamba TIPS haikubaki katika hatua ya kujengwa pekee; ilianza kutumiwa kwa kiwango kikubwa na kuendelea kupanuliwa kuwa sehemu ya miundombinu ya kitaifa ya malipo.

01 · AGOSTI 2021

TIPS Phase I Ilianza Kutumika

Benki Kuu ilianza kuwaingiza watoa huduma za fedha kwenye TIPS kwa matumizi halisi ya mfumo. Hatua hii ilifuata muda mfupi baada ya msisitizo wa Rais wa tarehe 13 Juni 2021.

02 · WATOA HUDUMA 34

Muunganiko wa Mfumo Uliongezeka

Kufikia Desemba 2022, jumla ya watoa huduma za fedha 34 walikuwa wameingizwa kwenye TIPS. Hii ilipanua uwezo wa kufanya malipo kati ya taasisi mbalimbali za fedha.

03 · 16.60 MILIONI

Miamala Zaidi ya Milioni 16.6

Kufikia Desemba 2022, TIPS ilikuwa imechakata jumla ya miamala 16,603,137 tangu kuanzishwa kwake, ikionyesha matumizi makubwa ya mfumo ndani ya kipindi kifupi.

04 · TSH TRILIONI 2.894

Thamani Kubwa ya Miamala

Thamani ya miamala iliyochakatwa na TIPS tangu kuanzishwa hadi Desemba 2022 ilifikia takriban TSh trilioni 2.894, kulingana na takwimu za Benki Kuu ya Tanzania.

05 · GEpG

Kuunganisha Malipo ya Serikali

TIPS iliendelea kupanuliwa ili kusaidia matumizi ya GePG, hivyo kuunganisha miundombinu ya malipo ya papo hapo na huduma za malipo ya Serikali.

06 · MALIPO YA BIASHARA

Kutoka Mtu-kwa-Mtu Hadi Biashara

TIPS Phase II ilipanua matumizi kutoka huduma za awali hadi B2B, B2P, B2M na P2M, na hivyo kuongeza nafasi ya mfumo katika shughuli za biashara na malipo ya kidijitali.

07 · MIPAKA

Msingi wa Miamala ya Mipakani

Maboresho ya TIPS Phase II yaliwezesha mfumo kusaidia uchakataji wa incoming cross-border remittances na fund transfers, na kuimarisha muunganisho wa mfumo wa malipo wa Tanzania.

08 · UJUMUISHI WA FEDHA

Miundombinu ya Uchumi wa Kidijitali

TIPS imekuwa sehemu ya mkakati mpana wa Benki Kuu wa kuongeza matumizi ya malipo ya kidijitali, kuimarisha interoperability na kuelekea uchumi unaotumia fedha taslimu kidogo.

Uzito wa Kitaifa

Kauli Iliyochochea Mageuzi ya Miundombinu ya Malipo ya Taifa

Kwa mtazamo wa sera za umma, umuhimu wa TIPS hauko tu katika uwezo wa kutuma fedha kwa haraka. Mfumo wa kitaifa unaounganisha watoa huduma mbalimbali huongeza interoperability, hupunguza utegemezi wa mifumo iliyotengwa na kurahisisha uhamishaji wa fedha kati ya taasisi na majukwaa mbalimbali.

Kwa wananchi, maana yake ni kuongezeka kwa uwezo wa kufanya miamala ya kidijitali kwa urahisi zaidi. Kwa wafanyabiashara, mfumo unaongeza uwezekano wa malipo ya haraka kati ya biashara na wateja. Kwa Serikali, kuunganishwa na GePG kunapanua miundombinu ya ukusanyaji na malipo ya huduma za Serikali.

Kwa mtazamo mpana zaidi, hatua kutoka TIPS Phase I mwaka 2021 hadi Phase II mwaka 2024 inaonyesha kwamba wazo lililosisitizwa na Rais Samia lilizidi kujengwa kuwa miundombinu ya kudumu ya uchumi wa kidijitali wa Tanzania.

Urithi wa Kauli

Kauli ya Juni 2021 inaweza kutazamwa kama moja ya hatua za mwanzo katika msukumo wa kuharakisha ujenzi wa mfumo wa malipo wa kitaifa unaounganisha taasisi, wananchi, biashara na Serikali katika mazingira ya uchumi wa kidijitali.

Taarifa za Nukuu

Mtoa Kauli

Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Mheshimiwa Samia Suluhu Hassan

Tarehe

13 Juni 2021

Mahali

Mwanza, Tanzania

Tukio

Ufunguzi wa Jengo Jipya la Benki Kuu Tawi la Mwanza

Kategoria

TEHAMA · Fedha · Malipo ya Kidijitali · Uchumi wa Kidijitali

Mfumo

Tanzania Instant Payment System (TIPS)

Hatua Muhimu

TIPS Phase I — Agosti 2021 · TIPS Phase II — Machi 2024

Takwimu Muhimu

Watoa huduma 34 · Miamala 16,603,137 · Thamani TSh 2.894 trilioni kufikia Desemba 2022

Mada Zinazohusiana

TIPS Malipo ya Kidijitali Benki Kuu Uchumi wa Kidijitali TEHAMA Financial Inclusion GePG Interoperability Fintech Malipo ya Mipakani

Chanzo na Uthibitisho

Chanzo cha nukuu: Hotuba ya Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Mheshimiwa Samia Suluhu Hassan, kwenye ufunguzi wa Jengo Jipya la Benki Kuu Tawi la Mwanza, 13 Juni 2021.

TIPS Phase I: Benki Kuu ya Tanzania ilianza kuwaingiza watoa huduma za fedha kwenye TIPS mwezi Agosti 2021.

Takwimu hadi Desemba 2022: TIPS ilikuwa na watoa huduma za fedha 34 na ilikuwa imechakata jumla ya miamala 16,603,137 yenye thamani ya takriban TSh 2,894.26 bilioni.

TIPS Phase II: Ilizinduliwa Machi 2024 na kupanua matumizi ya mfumo, ikiwa ni pamoja na B2B, B2P, B2M na P2M, pamoja na ujumuishaji na GePG na uwezo wa kusaidia miamala ya fedha ya mipakani.

Chanzo kikuu cha takwimu: Benki Kuu ya Tanzania — National Payment System Annual Reports na taarifa rasmi za maendeleo ya Tanzania Instant Payment System.

Nukuu · TIPS · TEHAMA · Malipo · Uchumi wa Kidijitali