Nukuu za Samia: Uwezeshaji Wanawake

Kutoka Ahadi ya Fursa za Ajira Hadi Uwezeshaji wa Wanawake Kiuchumi

Nukuu hii inaonyesha mtazamo wa Rais Samia kwamba kuongeza nafasi za wanawake katika uchumi kunahitaji zaidi ya kutafuta ajira za moja kwa moja. Kauli ya “kuongeza fursa za ajira kwa wanawake” inaweza kutazamwa katika muktadha mpana wa kujenga mazingira ambayo mwanamke anaweza kupata mtaji, kuanzisha au kukuza biashara, kushiriki katika zabuni za Serikali na kuingia katika shughuli za uzalishaji.

Katika miaka ya Serikali ya Awamu ya Sita, mkondo huu wa uwezeshaji uliendelea kupanuka kupitia mifuko na programu mbalimbali. Ofisi ya Waziri Mkuu iliripoti Aprili 2025 kuwa mifuko ya uwezeshaji wananchi ilikuwa imetoa jumla ya Shilingi trilioni 3.5 kwa wanufaika zaidi ya milioni 24, ambapo wanawake walikuwa zaidi ya milioni 11. Takwimu hii inaonyesha ukubwa wa mtandao wa uwezeshaji unaogusa wananchi, wakiwemo wanawake. 1

Muhimu zaidi kwa nukuu hii ni kwamba Serikali haikuishia kwenye mikopo pekee. Taarifa hiyo rasmi inaonyesha kuwa sera na sheria ziliendelea kuweka mazingira ya asilimia 30 ya manunuzi ya umma kwa wanawake, vijana, wazee na watu wenye ulemavu. Hii inabadilisha dhana ya “fursa” kutoka kuwa msaada wa kifedha pekee na kuwa fursa ya kupata soko la Serikali, jambo lenye uwezo wa kusaidia biashara za wanawake kukua na kupata uzoefu wa kushindana katika soko rasmi. 2

Serikali pia iliendelea na mfuko wa asilimia 10 wa mikopo kwa wanawake, vijana na watu wenye ulemavu. Katika Hotuba ya Bajeti ya Waziri Mkuu ya mwaka 2025/26, ilielezwa kuwa mfumo wa kielektroniki wa Wezesha Portal uliwezesha kuongeza idadi ya wanufaika kwa asilimia 50 na kupunguza muda wa kuchakata maombi kwa asilimia 85. Haya ni maboresho ya kiutendaji yanayolenga kufanya fursa ya uwezeshaji ifikie walengwa kwa ufanisi zaidi. 3

Kwa upande wa mikopo ya Halmashauri, hadi Februari 2025 Serikali iliripoti kuwa mikopo yenye thamani ya Sh bilioni 82.84 ilikuwa imetolewa kwa vikundi 8,275 vya wanawake, vijana na watu wenye ulemavu. Kati ya fedha hizo, Sh bilioni 40.71 zilitolewa kwa vikundi 4,557 vya wanawake. Hii ni dalili muhimu ya namna sera ya uwezeshaji ilivyotafsiriwa katika fedha zinazofika kwenye vikundi vya uzalishaji. 4

Kwa mtazamo mpana, utekelezaji huu unaipa nukuu ya mwaka 2021 maana ya kiutendaji: kuongeza fursa kwa wanawake hakukuonekana tu katika ajira rasmi, bali pia katika mitaji, ujasiriamali, zabuni za umma, masoko na mifumo ya uwezeshaji. Ofisi ya Waziri Mkuu ilitaja miongoni mwa programu hizo BBT, Programu ya Taifa ya Kukuza Ujuzi kwa Vijana, Programu ya Kukuza Viwanda Vidogo na vya Kati, IMASA na Mfuko wa Dhamana wa Wajasiriamali Wadogo. 5

Kwa hiyo, nguvu ya nukuu hii katika historia ya uongozi wa Rais Samia ipo katika upanuzaji wa dhana ya fursa kwa wanawake: kutoka kwenye ajira pekee hadi kwenye mazingira ya kuwawezesha wanawake kuwa wazalishaji, wajasiriamali na washiriki wa soko la Serikali. Huo ni mwelekeo unaoifanya ajenda ya wanawake kuwa sehemu ya ajenda pana ya ukuaji shirikishi wa uchumi wa Taifa.