Mkusanyiko kamili wa nukuu, kauli na maono ya Mheshimiwa Rais Dkt. Samia Suluhu Hassan katika mwaka 2021.
NUKUU ZA SAMIA
25 / ARCHIVE
Nukuu ya Rais Samia
“Hakuna nchi iliyoweza kupiga hatua za kimaendeleo
bila kutegemea wafanyakazi wake.”
— Mheshimiwa Samia Suluhu Hassan,
Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania
Hotuba ya Kilele cha Maadhimisho ya Siku ya
Wafanyakazi Duniani · Mwanza · 1 Mei 2021
Uchambuzi
Kauli Iliyoweka Mfanyakazi Katikati ya
Mnyororo wa Maendeleo ya Taifa
Kauli hii inaweka wazi mtazamo mpana wa uongozi:
maendeleo hayawezi kutenganishwa na nguvu kazi
inayozalisha, kujenga, kuhudumia na kuendesha uchumi.
Rais Samia hakumwangalia mfanyakazi kama mpokeaji wa
mshahara pekee, bali kama mhimili wa uzalishaji viwandani,
kilimo, miundombinu na huduma za jamii.
Katika hotuba hiyo ya 1 Mei 2021, Rais alifafanua kwamba
wafanyakazi ndiyo wanaozalisha viwandani na mashambani,
kujenga miundombinu na kutoa huduma za afya, elimu na maji.
Pia alitambua mchango wao katika hatua ya Tanzania kuingia
katika kundi la nchi za uchumi wa kati. Hivyo, ujumbe wake
ulikuwa na sura mbili: kutambua heshima ya kazi na
kuunganisha ustawi wa mfanyakazi na maendeleo ya Taifa.
Uzito wa kauli ulionekana pia katika hatua zilizowekwa
kwenye hotuba hiyo hiyo. Serikali ilitangaza mpango wa
kupandisha vyeo watumishi 85,000 hadi 91,000, kulipa
malimbikizo ya mishahara yenye thamani ya takribani
TSh bilioni 60, kufanya mabadiliko ya
miundo ya utumishi na kuajiri takribani watumishi
wapya 40,000, hasa katika elimu na afya.
Aidha, kodi ya mishahara ilipangwa kushushwa kutoka
asilimia 9 hadi asilimia 8.
Hapa ndipo KAULI ilipoungana na DIRA: kuongeza uwezo wa
Serikali na uchumi kwa kuthamini rasilimali watu. DIRA hiyo
ikageuka kuwa HATUA kupitia ajira, mishahara, kupandisha
vyeo, kulipa stahiki na kuboresha mazingira ya utumishi.
Hatua hizo zikawa sehemu ya utekelezaji mpana wa Serikali
katika kipindi kilichofuata.
Wazo Kuu
Ujumbe wa Rais Samia uliweka utu, tija na ustawi wa
mfanyakazi ndani ya mkakati wa maendeleo, ukisisitiza
kwamba nguvu kazi yenye kuthaminiwa ndiyo msingi wa
uzalishaji, huduma bora na ujenzi wa Taifa lenye uwezo.
Kutoka Kauli Hadi Matokeo
1 MEI 2021
Kauli ya Kimkakati Kuhusu Nguvu Kazi
Rais Samia alisisitiza kwamba maendeleo ya nchi
hayawezi kutenganishwa na mchango wa wafanyakazi,
akiwatambua kama wazalishaji, wajenzi wa miundombinu
na watoa huduma muhimu za kijamii.
2021/22
Hatua za Kuboresha Maslahi ya Watumishi
Serikali iliweka hatua za kupandisha vyeo watumishi,
kulipa malimbikizo ya mishahara, kufanya mabadiliko
ya miundo ya utumishi na kuajiri watumishi wapya,
sambamba na kupunguza PAYE kutoka 9% hadi 8%.
1 MEI 2022
Matokeo ya Mwanzo Yakawekwa Wazi
Serikali iliripoti kuwa kupunguzwa kwa PAYE kulibakiza
takribani TSh bilioni 14.178 kwa wafanyakazi. Pia
watumishi 198,215 walikuwa wamepandishwa vyeo,
hatua iliyoambatana na ongezeko la mishahara yao.
14 MEI 2022
Nyongeza ya Mishahara ya 23.3%
Rais Samia aliridhia nyongeza ya mshahara, ikiwemo
kima cha chini cha mshahara kwa watumishi wa umma
kwa asilimia 23.3%. Bajeti ya mishahara ya mwaka
2022/23 ikaongezeka hadi TSh trilioni 9.7.
2023/24
Ajira Rasmi Zikaendelea Kuongezeka
Takwimu za ajira rasmi zinaonyesha kuwa katika mwaka
wa fedha 2023/24 takribani ajira mpya rasmi 156,000
ziliundwa. World Bank ilibainisha kuwa asilimia 54.9
ya ajira hizo mpya zilikuwa katika sekta ya umma.
2024/25
Soko la Kazi Likaendelea Kupimwa Kitaifa
NBS iliendelea kuimarisha mfumo wa takwimu za ajira
kupitia Integrated Labour Force Survey na Employment
and Earnings Survey, ikiunganisha Tanzania Bara na
Zanzibar katika takwimu za kitaifa zinazolinganishika.
Matokeo ya Kauli
Mlolongo wa hatua uliofuata unaonyesha kwamba msisitizo
wa Rais kuhusu nafasi ya wafanyakazi uliambatana na
maamuzi yanayogusa moja kwa moja maslahi, ajira,
uzalishaji na uwezo wa nguvu kazi kushiriki katika
maendeleo ya Taifa.
01 · MASLAHI
PAYE Ilishushwa kutoka 9% hadi 8%
Hatua iliyotangazwa katika hotuba ya Mei 2021
ililenga kupunguza mzigo wa kodi kwenye mishahara.
Kufikia Mei 2022, Serikali ilieleza kuwa hatua hiyo
ilikuwa imeacha takribani TSh bilioni 14.178 mikononi
mwa wafanyakazi.
02 · TSH BILIONI 60
Malimbikizo ya Mishahara Yakawekewa Mkazo
Serikali ilitangaza mpango wa kulipa malimbikizo
ya mishahara yenye thamani ya takribani TSh bilioni
60. Hatua hii ililenga kurejesha stahiki kwa watumishi
waliokuwa na madai ya mishahara.
03 · 198,215
Watumishi Walipandishwa Vyeo
Kufikia Mei 2022, Serikali ilieleza kuwa watumishi
198,215 walikuwa wamepandishwa vyeo. Kupanda huko
kuliambatana na kupanda kwa mishahara yao na
kuhusisha matumizi ya Serikali ya takribani
TSh bilioni 41.
04 · 23.3%
Nyongeza ya Mshahara kwa Watumishi wa Umma
Mei 2022, Rais Samia aliridhia nyongeza ya mshahara
ya asilimia 23.3%, ikiwemo kima cha chini cha
mshahara kwa watumishi wa umma. Hatua hiyo iliingia
katika bajeti ya mishahara ya mwaka 2022/23.
05 · TSH TRILIONI 9.7
Bajeti ya Mishahara Ikapanuka
Kwa mwaka wa fedha 2022/23, Serikali ilipanga
kutumia TSh trilioni 9.7 kugharamia mishahara ya
watumishi katika Serikali Kuu, Serikali za Mitaa,
taasisi na wakala za Serikali.
06 · AJIRA 156,000
Ajira Rasmi Zikaongezeka
Kwa mujibu wa tathmini ya World Bank ikitumia
takwimu za NBS, takribani ajira mpya rasmi 156,000
ziliundwa katika FY2023/24. Hii inaonyesha
kuendelea kwa upanuzi wa ajira rasmi katika uchumi.
07 · 54.9%
Sekta ya Umma Ikawa Chanzo Kikubwa cha Ajira Mpya
World Bank ilibainisha kuwa asilimia 54.9 ya ajira
mpya rasmi katika FY2023/24 ziliingia katika sekta
ya umma, zikionyesha nafasi ya Serikali kama mwajiri
mkubwa katika kuongeza ajira rasmi.
08 · WAFANYAKAZI 24.93M
Nguvu Kazi Ikaendelea Kuwa Msingi wa Uchumi
ILFS 2024 ya NBS ilirekodi watu 24,930,924 wenye
umri wa miaka 15+ wakiwa wameajiriwa Tanzania
Bara. Takwimu hii inaonyesha ukubwa wa nguvu kazi
inayobeba shughuli za uzalishaji na huduma nchini.
Athari kwa Taifa
Mfanyakazi Kama Nguzo ya Uzalishaji,
Huduma na Ukuaji wa Uchumi
Maana ya kauli hii inapopanuliwa kwa mtazamo wa
uchumi wa Taifa, mfanyakazi anaonekana ndani ya kila
mnyororo muhimu wa maendeleo. Kilimo kinahitaji nguvu
kazi; viwanda vinahitaji wataalamu; miundombinu
inahitaji mafundi na wahandisi; afya na elimu
vinahitaji watumishi; biashara na huduma zinahitaji
watu wenye ujuzi.
Ndiyo maana hatua za Serikali katika kipindi
kilichofuata zilikwenda zaidi ya suala la mshahara.
Kupandisha vyeo, kulipa stahiki, kuajiri watumishi,
kupunguza PAYE na kuongeza mshahara ni sehemu ya
kujenga mazingira ambayo yanaweza kuongeza uwezo wa
mfanyakazi kushiriki katika uzalishaji na utoaji wa
huduma.
Matokeo ya muda mrefu yanaonekana pia katika
kuendelea kupanuka kwa ajira rasmi. World Bank
ilibainisha kuwa takribani ajira rasmi milioni 4
zilikuwepo Tanzania kwa mujibu wa takwimu za hivi
karibuni, huku ajira rasmi mpya takribani 156,000
zikiwa zimeundwa katika FY2023/24. Hata hivyo,
ukuaji wa nguvu kazi unaendelea kuwa mkubwa kuliko
kasi ya ajira rasmi, jambo linalofanya uendelezaji
wa uzalishaji, ujuzi na ajira kuwa ajenda ya kudumu.
Kwa wananchi, athari ya mtazamo huu iko katika
uhusiano kati ya kazi, kipato na ustawi wa familia.
Mfanyakazi mwenye kipato na mazingira bora ya kazi
ana uwezo mkubwa zaidi wa kugharamia mahitaji ya
familia, kuchangia uchumi na kutumia huduma na bidhaa
zinazozalishwa nchini. Kwa Taifa, nguvu kazi yenye
tija ni sehemu ya msingi wa kuongeza uzalishaji,
mapato na uwezo wa uchumi kushindana.
FALSAFA YA RAIS SAMIA
Maendeleo ya Taifa hujengwa kwa kuwawezesha wafanyakazi
kuwa nguvu kuu ya uzalishaji, huduma na ubunifu, huku
Serikali ikilinda utu wao, tija, haki, stahiki, fursa
za kiuchumi na maendeleo endelevu Taifa.
Taarifa za Nukuu
Mtoa Kauli
Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania,
Mheshimiwa Samia Suluhu Hassan
Tarehe
1 Mei 2021
Mahali
Mwanza, Tanzania
Tukio
Kilele cha Maadhimisho ya Siku ya Wafanyakazi
Duniani, Mei Mosi 2021
Rasilimali Watu · Tija · Ajira ·
Huduma za Jamii · Maendeleo ya Taifa
Hatua Muhimu
PAYE 9% hadi 8% · Kupandisha vyeo ·
Ajira mpya · Kulipa malimbikizo ·
Nyongeza ya mshahara 23.3%
Takwimu Muhimu
198,215 watumishi walipandishwa vyeo ·
Ajira rasmi 156,000 katika FY2023/24 ·
Watu 24,930,924 walioajiriwa Tanzania Bara
mwaka 2024
Mada Zinazohusiana
Wafanyakazi
Ajira
Maslahi ya Watumishi
Uchumi
Uzalishaji
Nguvu Kazi
Ajira Rasmi
Rasilimali Watu
Tija
Maendeleo ya Taifa
Chanzo na Uthibitisho
Chanzo cha nukuu:
Hotuba ya Mheshimiwa Samia Suluhu Hassan,
Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania,
kwenye Kilele cha Maadhimisho ya Siku ya Wafanyakazi
Duniani, Mwanza, 1 Mei 2021.
Hatua zilizotangazwa mwaka 2021:
Serikali ilitangaza mpango wa kupandisha vyeo
watumishi 85,000 hadi 91,000, kulipa malimbikizo
ya mishahara ya takribani TSh bilioni 60,
kufanya mabadiliko ya miundo ya utumishi na
kuajiri takribani watumishi wapya 40,000.
Pia ilitangaza kupunguza kodi ya mishahara
kutoka asilimia 9 hadi asilimia 8.
Matokeo yaliyoripotiwa Mei 2022:
Serikali ilieleza kuwa PAYE iliyopunguzwa ilikuwa
imeacha TSh bilioni 14.178 kwa wafanyakazi.
Pia watumishi 198,215 walikuwa wamepandishwa vyeo,
hatua iliyohusisha takribani TSh bilioni 41.
Nyongeza ya mshahara:
Tarehe 14 Mei 2022 Rais Samia aliridhia nyongeza
ya mshahara ya asilimia 23.3% kwa watumishi wa umma,
huku bajeti ya mishahara ya mwaka 2022/23 ikipangwa
kuwa TSh trilioni 9.7.
Ajira rasmi:
World Bank, ikitumia takwimu za NBS, iliripoti
takribani ajira mpya rasmi 156,000 katika FY2023/24,
ambapo asilimia 54.9 zilikuwa katika sekta ya umma.
ILFS 2024:
NBS ilirekodi watu 24,930,924 wenye umri wa miaka
15+ wakiwa wameajiriwa Tanzania Bara mwaka 2024.
Vyanzo vya takwimu:
Ikulu ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania ·
National Bureau of Statistics (NBS) ·
World Bank.
