Mkusanyiko kamili wa nukuu, kauli na maono ya Mheshimiwa Rais Dkt. Samia Suluhu Hassan katika mwaka 2021.
NUKUU ZA SAMIA
24 / ARCHIVE
Nukuu ya Rais Samia
“Vilevile, tutaendelea kufanya kazi kwa karibu sana
na Sekta Binafsi kwa kutambua kuwa wao ndiyo kiini
cha ukuaji wa uchumi.”
— Mheshimiwa Dkt. Samia Suluhu Hassan,
Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania
Hotuba ya Kulihutubia Bunge la 12 la Jamhuri ya
Muungano wa Tanzania · Dodoma · 22 Aprili 2021
Uchambuzi
Kauli Iliyoweka Sekta Binafsi Katikati ya
Mkakati wa Ukuaji wa Uchumi wa Taifa
Kauli ya Rais Samia iliweka wazi mtazamo kwamba
Serikali na sekta binafsi hawapaswi kuonekana
kama nguvu zinazotenganishwa katika mchakato wa
maendeleo, bali kama washirika wenye majukumu
yanayokamilishana katika kujenga uchumi. Katika hotuba
hiyo, Rais aliunganisha dhana hiyo na hatua mahsusi:
kuboresha mazingira ya biashara na uwekezaji, kurudisha
imani kwa wawekezaji, kurahisisha uwekezaji na kuimarisha
majadiliano kati ya Serikali na wafanyabiashara.
Dira hiyo haikuishia katika tamko la kisiasa. Hotuba
yenyewe iliweka msisitizo kwenye kuanzisha mfumo wa
mtandao wa kupokea na kushughulikia changamoto za
wawekezaji kwa ushirikiano na Tanzania Private Sector
Foundation (TPSF), pamoja na kupunguza urasimu na
kuboresha utabirikaji wa mazingira ya biashara.
Serikali pia iliendelea na Blueprint for Regulatory
Reforms to Improve the Business Environment in Tanzania.
Mwelekeo huo ulifuatwa na hatua za kuvutia na kuwezesha
uwekezaji. Kufikia Septemba 2023, jumla ya miradi 883
ya uwekezaji ilikuwa imesajiliwa tangu mwaka 2021,
ikiwa na thamani ya US$12.154 bilioni
na uwezo wa kuzalisha ajira 160,107
miradi hiyo itakapokamilika. Hii ni alama muhimu ya
ukubwa wa mtaji uliokuwa ukielekezwa kwenye uchumi
katika kipindi cha mwanzo cha Awamu ya Sita.
Mabadiliko hayo yaliendelea pia kupitia mageuzi ya
kitaasisi. Tanzania Investment Centre ilipanua huduma
zake kupitia One Stop Facilitation Centre na Tanzania
Electronic Investment Window, huku marekebisho ya
Tanzania Investment Act ya mwaka 2023 yakilenga
kuimarisha ulinzi wa wawekezaji na kuoanisha mfumo
wa uwekezaji na viwango bora vya kimataifa.
FALSAFA YA RAIS SAMIA
Uongozi unaofungua nafasi kwa sekta binafsi kushiriki
katika uzalishaji, uwekezaji na ajira, huku Serikali
ikijenga mazingira ya haki, utulivu, ufanisi na
uwajibikaji yanayowezesha nguvu hizo kubadili fursa
za Taifa kuwa maendeleo mapana ya wananchi.
Kutoka Kauli Hadi Matokeo
22 APRILI 2021
Dira ya Ushirikiano na Sekta Binafsi
Rais Samia aliiweka sekta binafsi katika nafasi
ya kimkakati katika ukuaji wa uchumi na akaunganisha
msimamo huo na haja ya kuboresha mazingira ya biashara,
uwekezaji, upatikanaji wa mitaji na utatuzi wa migogoro
ya kibiashara.
26 JUNI 2021
Mazungumzo ya Serikali na Sekta Binafsi
Katika Mkutano wa 12 wa Baraza la Taifa la Biashara
(TNBC), Rais aliagiza Mawaziri kukutana na wafanyabiashara
wa sekta binafsi ili kushughulikia changamoto zao.
Serikali pia ilisisitiza kuboresha mazingira ya uwekezaji
na biashara.
2021 – SEPTEMBA 2023
Kuongezeka kwa Miradi ya Uwekezaji
Miradi 883 ya uwekezaji ilisajiliwa katika kipindi hicho,
ikiwa na thamani ya US$12.154 bilioni na uwezo wa kuzalisha
ajira 160,107 baada ya kukamilika.
27 SEPTEMBA 2023
Tanzania Electronic Investment Window
Serikali ilizindua Tanzania Electronic Investment Window
pamoja na Investor Service Provider Policy na National
Investment Promotion Campaign, hatua iliyolenga kurahisisha
mchakato wa huduma za uwekezaji na kukuza uhamasishaji
wa mitaji.
2023 – 2024
Kuimarisha Mfumo wa Ulinzi wa Wawekezaji
Marekebisho ya Tanzania Investment Act ya mwaka 2023
yaliidhinishwa na Rais mwezi Machi 2024, yakilenga
kuimarisha dhamana za ulinzi wa wawekezaji na kuoanisha
mfumo wa uwekezaji na mbinu bora za kimataifa.
APRILI – JUNI 2024
Msukumo Mpya wa Uwekezaji
TIC ilisajili miradi 198 yenye thamani ya US$1.61945
bilioni katika robo hiyo, ikiwa ni ongezeko la 53.49%
la idadi ya miradi ikilinganishwa na kipindi kama hicho
mwaka uliotangulia.
Matokeo na Mafanikio ya Utekelezaji
Ushahidi wa taasisi za kitaifa na washirika wa maendeleo
unaonyesha kwamba msisitizo wa kuifanya sekta binafsi
kuwa mshirika wa maendeleo uliambatana na mageuzi ya
mazingira ya uwekezaji, ongezeko la miradi na upanuzi
wa huduma za uwezeshaji wa wawekezaji.
01 · 883 MIRADI
Mtaji wa US$12.154 Bilioni
Kati ya mwaka 2021 na Septemba 2023, miradi 883
ya uwekezaji ilisajiliwa ikiwa na thamani ya
US$12.154 bilioni na uwezo wa kuzalisha ajira
160,107 baada ya kukamilika.
02 · APRILI–JUNI 2024
Miradi 198 ya Uwekezaji
TIC ilisajili miradi 198 yenye thamani ya
US$1.61945 bilioni katika robo ya pili ya 2024,
huku idadi ya miradi ikiwa imeongezeka kwa 53.49%
ikilinganishwa na kipindi kama hicho mwaka 2023.
03 · ONE STOP FACILITATION
Huduma za Wawekezaji Kuunganishwa
TIC ilipanua One Stop Facilitation Centre hadi
kufikia taasisi 14 za Serikali zinazohusika na
huduma kwa wawekezaji, kwa lengo la kurahisisha
upatikanaji wa huduma na kupunguza vikwazo vya
kiutendaji.
04 · 27 SEPTEMBA 2023
Uwekezaji Kuingia Katika Mfumo wa Kidijitali
Tanzania Electronic Investment Window ilizinduliwa
kama sehemu ya juhudi za kurahisisha usajili na
huduma zinazohusiana na uwekezaji kwa kutumia
mifumo ya kidijitali.
05 · MACHI 2024
Kuimarishwa kwa Ulinzi wa Wawekezaji
Marekebisho ya Tanzania Investment Act yaliidhinishwa
mwezi Machi 2024. World Bank ilieleza kuwa mabadiliko
hayo yalilenga kuimarisha dhamana za ulinzi wa wawekezaji
na kuoanisha mfumo na mbinu bora za kimataifa.
06 · 2024
Sekta Binafsi Katika Uchumi Unaokua
Uchumi wa Tanzania Mainland ulikua kwa 5.5% mwaka
2024, kutoka 5.1% mwaka 2023. Huduma zilichangia
36.1% ya GDP, huku viwanda na ujenzi vikichangia
30.8% kwa bei za sasa.
07 · WORLD BANK
Tanzania Yaelekezwa Kwenye Ukuaji Unaongoza na Sekta Binafsi
World Bank katika Country Partnership Framework
ya 2025–2029 iliweka mazingira bora ya ukuaji
unaoongozwa na sekta binafsi miongoni mwa maeneo
ya kipaumbele, pamoja na maboresho ya business climate,
miundombinu na tija.
08 · ATHARI KWA TAIFA
Mtaji, Uzalishaji na Ajira
Mwelekeo wa kuimarisha sekta binafsi unaongeza
nafasi ya mitaji ya ndani na nje kuingia katika
uzalishaji, biashara, huduma na miundombinu,
huku miradi iliyosajiliwa ikitoa msingi wa ajira
na upanuzi wa shughuli za kiuchumi.
Uzito wa Kitaifa
Serikali Kama Mwezeshaji wa Nguvu za Uzalishaji
za Taifa
Uzito wa kauli ya Rais Samia unaonekana katika namna
inavyobadili swali la msingi la maendeleo: si Serikali
kufanya kila kitu yenyewe, bali kujenga mazingira
ambayo wananchi, wafanyabiashara na wawekezaji wanaweza
kuzalisha, kuajiri, kuvumbua na kupanua shughuli zao.
Huo ni mtazamo unaoifanya sera ya uwekezaji kuwa sehemu
ya mkakati mpana wa ukuaji wa uchumi.
Takwimu za TIC zinaonyesha ukubwa wa mtaji uliokuwa
ukihamasishwa. Miradi 883 iliyosajiliwa kati ya 2021 na
Septemba 2023 ilikuwa na thamani ya US$12.154 bilioni.
Katika Aprili–Juni 2024 pekee, miradi 198 yenye thamani
ya US$1.61945 bilioni ilisajiliwa. Hizi ni dalili
zinazopimika za shughuli za uwekezaji zilizokuwa
zikiingia kwenye mfumo wa taifa.
Athari yake haipaswi kutazamwa kwa idadi ya miradi pekee.
Uwekezaji huunganisha mitaji na ardhi, teknolojia, ujuzi,
masoko, miundombinu na nguvu kazi. Ndiyo maana uwezo wa
miradi 883 kuzalisha ajira 160,107 ni kipimo muhimu cha
matarajio ya athari za uwekezaji kwa wananchi.
Kwa kiwango cha kimataifa, World Bank pia imeendelea
kutambua umuhimu wa ukuaji unaoongozwa na sekta binafsi
nchini Tanzania. Framework yake ya 2025–2029 inalenga
kusaidia mazingira bora ya biashara, uwekezaji katika
miundombinu na connectivity, pamoja na uboreshaji wa
sekta zinazozalisha. Hii inaipa dira ya ushirikiano kati
ya Serikali na sekta binafsi nafasi katika ajenda pana
ya maendeleo ya Tanzania.
Falsafa ya Uongozi
Maendeleo ya Taifa hujengwa kwa kuunganisha uwezo wa
Serikali wa kuweka mazingira, uwezo wa sekta binafsi
wa kuwekeza na kuzalisha, na uwezo wa wananchi kutumia
fursa hizo kujenga kipato, ajira na ustawi.
Taarifa za Nukuu
Mtoa Kauli
Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania,
Mheshimiwa Dkt. Samia Suluhu Hassan
Tarehe
22 Aprili 2021
Mahali
Dodoma, Tanzania
Tukio
Hotuba ya Kulihutubia Bunge la 12
la Jamhuri ya Muungano wa Tanzania
Kategoria
Uchumi · Uwekezaji · Biashara · Sekta Binafsi ·
Ajira · Mazingira ya Biashara
Dira
Kuifanya sekta binafsi kuwa mshirika muhimu
wa ukuaji na uzalishaji wa uchumi wa Tanzania
Matokeo ya Uwekezaji
Miradi 883 · US$12.154 bilioni ·
Ajira 160,107 zenye uwezo wa kuzalishwa
Sekta Binafsi
Uwekezaji
Ukuaji wa Uchumi
Ajira
Biashara
TIC
TNBC
Mazingira ya Biashara
Investor Protection
Private Sector-Led Growth
Chanzo na Uthibitisho
Chanzo cha nukuu:
Hotuba ya Mheshimiwa Dkt. Samia Suluhu Hassan,
Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, wakati wa
kulihutubia Bunge la 12 la Jamhuri ya Muungano wa
Tanzania, Dodoma, 22 Aprili 2021.
Ushirikiano na sekta binafsi:
Hotuba ya Rais iliweka wazi azma ya kufanya kazi
kwa karibu na sekta binafsi, kuboresha mazingira ya
biashara na uwekezaji, kurahisisha uwekezaji,
kushughulikia changamoto za wawekezaji na kuimarisha
majadiliano ya Serikali na wafanyabiashara.
Matokeo ya uwekezaji 2021–Septemba 2023:
Miradi 883 ilisajiliwa ikiwa na thamani ya
US$12.154 bilioni na uwezo wa kuzalisha ajira
160,107 baada ya kukamilika.
Aprili–Juni 2024:
Tanzania Investment Centre ilisajili miradi 198
yenye thamani ya US$1.61945 bilioni, huku idadi
ya miradi ikiwa imeongezeka kwa 53.49% ikilinganishwa
na kipindi kama hicho mwaka 2023.
Mageuzi ya uwekezaji:
Tanzania Electronic Investment Window ilizinduliwa
mwaka 2023. Marekebisho ya Tanzania Investment Act
yaliidhinishwa mwezi Machi 2024 kwa lengo la
kuimarisha ulinzi wa wawekezaji na kuoanisha mfumo
wa uwekezaji na mbinu bora za kimataifa.
Utendaji wa uchumi:
Kwa mujibu wa National Bureau of Statistics, GDP ya
Tanzania Mainland ilikua kwa 5.5% mwaka 2024,
ikilinganishwa na 5.1% mwaka 2023.
Mtazamo wa kimataifa:
World Bank imeendelea kuweka ukuaji unaoongozwa na
sekta binafsi, maboresho ya mazingira ya biashara,
uwekezaji na miundombinu katika maeneo muhimu ya
ushirikiano wake na Tanzania.
Vyanzo vikuu:
Ofisi ya Rais Ikulu · Tanzania Investment Centre
(TIC) · National Bureau of Statistics (NBS) ·
World Bank.
