Nukuu Zote za Rais Samia Suluhu Hassan Mwaka 2022

Kauli Iliyoweka Msingi wa Tanzania Inayopanga Maendeleo kwa Ushahidi

Kauli hii ina uzito mkubwa wa kiuongozi kwa sababu iliunganisha moja kwa moja takwimu, mipango ya maendeleo na mahitaji halisi ya wananchi. Rais Samia hakuiangalia Sensa kama zoezi la kuhesabu watu pekee, bali kama chombo cha kuifanya Serikali ijue kwa usahihi ukubwa wa jamii inayopaswa kuihudumia na mahitaji yanayobadilika.

Dira iliyobebwa na maneno haya ilikuwa kujenga utamaduni wa maamuzi unaotegemea ushahidi. Hii ni muhimu kwa nchi yenye ongezeko kubwa la watu, kwa sababu kupanga shule, vituo vya afya, maji, makazi, ajira, miundombinu na huduma nyingine kunahitaji kujua kwanza watu wako wapi, ni wangapi, wanaishi katika mazingira gani na mahitaji yao yakoje.

Utekelezaji ulifuata kwa kiwango cha kitaifa. Sensa ya Watu na Makazi ya mwaka 2022 ilifanyika kidijitali — ikiwa ni Sensa ya kwanza Tanzania kutekelezwa kwa mfumo huo — na kuwezesha matokeo kutolewa kwa wakati. Ndani ya takribani miezi kumi baada ya msisitizo wa Rais wa Desemba 2021, matokeo ya mwanzo yalizinduliwa tarehe 31 Oktoba 2022.

Matokeo yalitoa picha mpya ya ukubwa wa Tanzania: watu 61,741,120 walihesabiwa, kutoka 44,928,923 mwaka 2012. Hilo ni ongezeko la watu 16,812,197 katika muongo mmoja, huku kasi ya wastani ya ongezeko ikiwa asilimia 3.2 kwa mwaka. Takwimu hizi ziliifanya mipango ya maendeleo kuwa na msingi mpya wa idadi na mgawanyo halisi wa watu.

Hatua muhimu zaidi ilikuwa kugeuza matokeo kuwa chombo cha utawala. Serikali iliandaa Mwongozo wa Kitaifa wa Matumizi ya Matokeo ya Sensa kwa ajili ya kutunga na kutekeleza sera na mipango ya maendeleo ya kisekta katika ngazi zote za utawala. Hivyo, hesabu haikuishia kwenye ripoti; iliingizwa katika mchakato wa kupanga.

Takwimu Zikageuka Kuwa Nyenzo ya Uongozi na Maendeleo ya Taifa

Athari kubwa ya mwelekeo huu ni kuifanya Serikali iwe na uwezo wa kuunganisha mipango na uhalisia wa watu wanaopaswa kunufaika nayo. Idadi ya watu, mgawanyo wao wa kijiografia, jinsia, umri, shughuli za kiuchumi, elimu, makazi na upatikanaji wa huduma huunda msingi wa kutambua maeneo yenye mahitaji makubwa na kupanga afua kwa usahihi zaidi.

Kwa upande wa rasilimali za umma, matumizi ya data ya Sensa katika mwongozo wa maandalizi ya mpango na bajeti wa 2024/25 yanaonyesha hatua muhimu kutoka kujua takwimu hadi kuzitumia katika maamuzi ya Serikali. Hapo ndipo dhamira ya kauli ya Rais inapopata tafsiri ya moja kwa moja katika mifumo ya utawala.

Athari yake pia inaonekana katika mipango ya muda mrefu. Taarifa za Sensa ya 2022 zimetumika katika kuandaa makadirio ya idadi ya watu hadi mwaka 2050. Hii inaipa Tanzania uwezo wa kuangalia mbele kuhusu ukubwa wa watu, mabadiliko ya demografia, mahitaji ya huduma na fursa zinazoweza kujitokeza katika miongo ijayo.

Kwa wananchi, thamani ya mchakato huu iko katika uwezekano wa huduma za umma kupangwa kwa kuzingatia mahitaji halisi badala ya kutegemea makadirio ya zamani. Kwa Serikali, ni msingi wa uwajibikaji, ufuatiliaji na tathmini. Kwa watafiti na wataalamu, ni hifadhidata inayowezesha kuelewa kwa kina hali ya jamii na uchumi wa Tanzania.