Nukuu Zote za Rais Samia Suluhu Hassan Mwaka 2024

Ajira za Vijana Kutoka Kwenye Fikra ya Uzalishaji Hadi Kuwa Mkakati wa Taifa

Kauli hii iliweka ajira za vijana ndani ya mantiki pana zaidi ya uzalishaji, uwekezaji na matumizi ya rasilimali zilizopo. Mheshimiwa Rais Samia hakuelekeza vijana kusubiri ajira pekee; aliweka mkazo kwenye kuwaunganisha na sekta zinazozalisha bidhaa, huduma, kipato na fursa za kujiajiri. Katika mazingira ya Pemba, ujumbe huo ulihusishwa moja kwa moja na uchumi wa buluu, hususan uvuvi, ufugaji wa viumbe maji, mwani na shughuli nyingine za baharini.

Dira yake ilikuwa kujenga mustakabali ambao kijana anakuwa mzalishaji na mshiriki wa mnyororo wa thamani, badala ya kutazamwa kama mtafutaji wa ajira za mishahara pekee. Hii ni hoja ya kimkakati: uzalishaji unapoongezeka, huibua mahitaji ya mitaji, ujuzi, usindikaji, usafirishaji, masoko na biashara, na hivyo kutengeneza nafasi nyingi zaidi za kiuchumi kuzunguka shughuli moja ya uzalishaji.

Maana hiyo inaonekana wazi katika utekelezaji wa Serikali. Kabla na baada ya hotuba hiyo, programu za Jenga Kesho Iliyobora — BBT zilikuwa zikilenga kuwawezesha vijana kuingia kwenye kilimo, mifugo, uvuvi na ukuzaji viumbe maji. Kwa upande wa BBT-LIFE, Serikali iliwafundisha vijana kuhusu utengenezaji wa vizimba, boti za fibre, chakula cha samaki, ufugaji wa samaki kwenye vizimba, majongoo bahari, unenepeshaji wa kaa, kilimo cha mwani, uchakataji wa samaki na ujasiriamali.

Hivyo, kauli ya Rais Dkt. Samia ilibeba mantiki ya kugeuza rasilimali kuwa fursa, ujuzi kuwa uzalishaji, uzalishaji kuwa kipato, na kipato kuwa msingi wa maisha bora ya vijana. Huo ndio mnyororo wa sera unaoifanya kauli hii kuwa sehemu ya ajenda pana ya maendeleo ya mwaka 2024.

Vijana Kama Nguvu ya Uzalishaji, Sio Watafutaji wa Ajira Pekee

Uzito mkubwa wa mwelekeo huu uko katika kubadili namna ajira inavyotazamwa. Badala ya Serikali kuwa chanzo pekee cha ajira, mkakati unaojitokeza ni kujenga mazingira ambayo kijana anaweza kuzalisha, kujiajiri, kuajiri wengine na kuingia kwenye mnyororo wa thamani. Hii ni muhimu kwa uchumi unaokua na unaohitaji nafasi nyingi zaidi za vijana kuliko ajira za Serikali pekee zinavyoweza kutoa.

Uchumi wa buluu ni mfano mahsusi wa mantiki hiyo. Pemba na Zanzibar zina rasilimali za bahari, mwani, samaki, kaa na viumbe maji ambazo zinaweza kugeuzwa kuwa bidhaa na biashara. Katika hotuba hiyo hiyo, Rais Samia alitoa mfano wa tofauti ya thamani ya kaa ndani na nje ya Zanzibar, akasisitiza umuhimu wa miundombinu na ujuzi ili vijana washiriki katika shughuli hizo za kibiashara.

Kwa upande wa Tanzania kwa ujumla, takwimu za ajira zilizotolewa mwaka 2024 zinaonyesha ukubwa wa ajenda hiyo. ILO iliripoti ajira 607,675 zilizoundwa kati ya 2023 na 2024, huku 204,000 zikitajwa kuwa zilitokana na miradi ya kimkakati. Takwimu hiyo haimaanishi kila ajira ilitokana na kauli hii moja; bali inaonyesha mazingira mapana ambayo ajenda ya uwekezaji, miradi mikubwa na uzalishaji iliendelea kuwa chanzo cha fursa za ajira.

Kwa upande mwingine, Hali ya Uchumi wa Taifa ya mwaka 2024 inaonyesha ukuaji wa uchumi wa asilimia 5.5, uliosaidiwa na utekelezaji wa miradi ya kimkakati, nishati, usafirishaji, kilimo, mikopo kwa sekta binafsi na uwekezaji katika huduma za jamii. Hivyo, ajira za vijana zinapoangaliwa katika muktadha mpana, zinaonekana kama sehemu ya mkakati wa kujenga uchumi wenye uwezo wa kuzalisha fursa badala ya kutegemea ajira za moja kwa moja za Serikali.

Kwa wananchi, maana yake ni pana: kijana anayepata ujuzi na mtaji anaweza kuanzisha shughuli; shughuli inapokua huongeza mahitaji ya pembejeo, usafirishaji, uchakataji na masoko; na mnyororo huo huunda nafasi nyingine za kipato. Kwa Taifa, huo ni msingi wa kuunganisha vijana, uzalishaji, uwekezaji, masoko na ukuaji wa uchumi katika mfumo mmoja wa maendeleo.