Nukuu Zote za Rais Samia Suluhu Hassan Mwaka 2025

Mkusanyiko kamili wa nukuu, kauli na maono ya Mheshimiwa Rais Dkt. Samia Suluhu Hassan katika mwaka 2025

NUKUU ZA SAMIA

2025 / ARCHIVE

Nukuu ya Rais Samia

“Kilimo ni Biashara, Mkulima ni Mwekezaji.”

— Mhe. Samia Suluhu Hassan, Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania

Hotuba ya Kufungua Bunge la 13 la Jamhuri ya Muungano wa Tanzania · Dodoma · 14 Novemba 2025

Uchambuzi

Kauli Inayobadilisha Nafasi ya Mkulima: Kutoka Mzalishaji wa Kujikimu Kwenda Mwekezaji wa Uchumi wa Taifa

Kauli hii ya Mheshimiwa Rais Dkt. Samia Suluhu Hassan inaweka msingi wa mabadiliko makubwa katika namna Tanzania inavyopaswa kulitazama kilimo. Kwa sentensi chache, Rais anaondoa kilimo katika tafsiri finyu ya shughuli ya kujipatia chakula na kukiweka katika eneo la uwekezaji, uzalishaji wa utajiri, ajira, masoko na ukuaji wa uchumi.

Kumtaja mkulima kama mwekezaji ni kubadilisha hadhi ya mhusika mkuu wa sekta hii. Mwekezaji anahitaji mtaji, teknolojia, miundombinu, taarifa sahihi, maji ya uhakika, pembejeo, masoko, bima, huduma za kifedha na mazingira yanayolinda uwekezaji wake. Hivyo, maneno haya yanaweka wajibu mkubwa pia kwa Serikali: kama mkulima ni mwekezaji, basi mazingira ya kilimo lazima yajengwe kwa viwango vinavyostahili uwekezaji.

Muktadha wa mwaka 2025 unaifanya kauli hii kuwa ya kimkakati zaidi. Katika hotuba yake ya tarehe 14 Novemba 2025, Dr. Samia aliunganisha dhana hiyo na lengo la kuongeza kasi ya ukuaji wa sekta ya kilimo kutoka takriban asilimia 4 hadi asilimia 10 ifikapo mwaka 2030. Aidha, alieleza mwelekeo wa kuifanya Tanzania kuwa miongoni mwa wazalishaji wakubwa wa mahindi, mchele na mbogamboga barani Afrika.

Hapa ndipo uzito wa kauli unapojitokeza wazi: si kauli ya kuhamasisha kilimo pekee, bali ni falsafa ya kubadilisha muundo wa uchumi wa kilimo. Uzalishaji unatakiwa kuunganishwa na mnyororo wa thamani, teknolojia, umwagiliaji, uhifadhi, usindikaji, fedha na soko. Hii ndiyo njia ya kuifanya sekta inayowaajiri Watanzania wengi iwe chanzo kikubwa zaidi cha kipato na ustawi wa taifa.

Wazo Kuu

Maendeleo ya kilimo yanahitaji kumtambua mkulima kama mzalishaji wa utajiri na mwekezaji anayestahili mtaji, teknolojia, maji, masoko na mazingira salama ya kukuza uzalishaji wa taifa.

Kutoka Kauli Hadi Matokeo

14 NOVEMBA 2025

Kauli na Dira ya Kilimo Biashara

Rais Samia alitangaza mwelekeo wa miaka mitano ya uwekezaji mkubwa katika sekta za uzalishaji, akianza na kilimo na kusisitiza dhana ya “Kilimo ni Biashara, Mkulima ni Mwekezaji”.

2025–2030

Lengo la Ukuaji wa Sekta

Serikali iliweka lengo la kuongeza kasi ya ukuaji wa sekta ya kilimo kutoka takriban asilimia 4 hadi asilimia 10 ifikapo mwaka 2030, sambamba na kukuza uzalishaji na mnyororo wa thamani.

2025–2030

Hatua za Uwekezaji wa Kilimo cha Kisasa

Dira ilielekezwa katika pembejeo kwa ruzuku, mbegu bora, mbolea, viuatilifu, mabwawa, skimu za umwagiliaji, zana za kilimo, taasisi za fedha za kilimo na kuongeza uwezo wa kuhifadhi mazao.

28 APRILI 2026

Kampeni ya “Mali Shambani”

Serikali kupitia Wizara ya Kilimo iliweka wazi utekelezaji wa dhana ya kuhamisha wakulima kutoka kilimo cha mazoea na kujikimu kuelekea kilimo biashara chenye tija, teknolojia, soko na manufaa ya kiuchumi.

MSIMU 2025/2026

Matokeo ya Uzalishaji Yaanza Kuonekana

Uzalishaji wa mazao asilia ya biashara ulifikia tani 1,599,945.66, ongezeko la asilimia 10 ikilinganishwa na tani 1,451,694.11 katika mwaka wa kilimo 2024/2025.

Matokeo na Mafanikio ya Utekelezaji

Ushahidi wa utekelezaji unaonyesha kuwa falsafa ya kumweka mkulima katika nafasi ya mwekezaji inaendelea kutafsiriwa kupitia uwekezaji katika uzalishaji, pembejeo, umwagiliaji, teknolojia, masoko, taasisi za fedha na mnyororo wa thamani. Takwimu za mwaka wa kilimo 2025/2026 zinaonyesha matokeo yanayoanza kuonekana katika baadhi ya mazao ya biashara na uzalishaji wa kilimo kwa ujumla.

01 · 10% KUELEKEA 2030

Dira ya Ukuaji wa Kilimo Imewekwa Wazi

Serikali imeweka lengo la kuongeza kasi ya ukuaji wa sekta ya kilimo kutoka takriban asilimia 4 hadi asilimia 10 ifikapo mwaka 2030, ikiifanya sekta hii kuwa kitovu cha mkakati wa uzalishaji wa taifa.

02 · EKARI MILIONI 5

Umwagiliaji Wawekwa Katikati ya Mageuzi

Katika dira ya utekelezaji, Rais Samia aliweka msisitizo wa kuongeza eneo la kilimo cha umwagiliaji kutoka ekari milioni 3.4 hadi ekari milioni 5 kupitia mabwawa na skimu za umwagiliaji.

03 · TANI 1,599,945.66

Mazao ya Biashara Yaongezeka

Katika mwaka wa kilimo 2025/2026, uzalishaji wa mazao asilia ya biashara ulifikia tani 1,599,945.66, ongezeko la asilimia 10.0 kutoka tani 1,451,694.11 mwaka 2024/2025.

04 · KOROSHO 618,497 TANI

Uzalishaji wa Korosho Waongezeka kwa Kasi

Taarifa za Wizara ya Kilimo zinaonyesha uzalishaji wa korosho ulifikia tani 618,497 katika msimu wa 2025/2026, kutoka tani 310,787 katika msimu wa 2023/2024, ukiwa miongoni mwa mifano ya ukuaji wa uzalishaji wa kilimo cha biashara.

05 · MNYORORO WA THAMANI

Kilimo Kinavuka Hatua ya Shambani Pekee

Dira ya Rais Samia haikuishia kwenye kuongeza mazao. Iliunganisha uzalishaji na uhifadhi, usindikaji, masoko na kupunguza upotevu baada ya mavuno ili thamani kubwa zaidi ibaki kwa mkulima na taifa.

06 · TADB NA BENKI YA USHIRIKA

Fedha Zawekwa Kama Sehemu ya Mageuzi

Rais alielekeza kuimarishwa kwa taasisi za fedha za maendeleo ya kilimo, zikiwemo TADB na Benki ya Ushirika, kwa lengo la kuongeza uwezo wa wakulima na wadau wengine kuwekeza katika kilimo cha kisasa.

07 · MALI SHAMBANI

Dhana Yageuzwa Kampeni ya Utekelezaji

Mwaka 2026, Wizara ya Kilimo iliendelea kutafsiri dhana ya Rais kupitia kampeni ya “Mali Shambani”, inayolenga kuhamisha wakulima kutoka kilimo cha kujikimu kwenda kilimo biashara chenye tija na soko.

08 · USALAMA WA CHAKULA NA MASOKO

Kilimo Kama Chanzo cha Ustawi wa Taifa

Mwelekeo wa sera unaunganisha kujitosheleza kwa chakula na uzalishaji wa kibiashara kwa masoko ya ndani, Afrika Mashariki, SADC na Afrika kwa upana zaidi, hivyo kuimarisha nafasi ya kilimo katika uchumi wa Tanzania.

Uzito wa Kitaifa

Kutoka Kauli ya Uongozi Hadi Mfumo Mpya wa Kuona Kilimo Kama Uwekezaji wa Taifa

Maneno ya Mheshimiwa Rais Samia yanabeba mabadiliko ya msingi katika falsafa ya maendeleo. Taifa haliwezi kuigeuza sekta ya kilimo kuwa injini ya uchumi ikiwa mkulima ataendelea kutazamwa kama mhusika wa pembezoni anayehitaji msaada wa muda mfupi. Kumtambua kama mwekezaji kunamaanisha sera na taasisi lazima zijengwe kumwezesha kuongeza uzalishaji, kusimamia hatari, kupata masoko na kupata faida.

Kwa wananchi, athari ya mtazamo huu ni pana. Kilimo chenye tija kina uwezo wa kuongeza kipato cha kaya, kuunda ajira katika uzalishaji, usafirishaji, uhifadhi, usindikaji na biashara. Kwa vijana na wanawake, sekta inayotazamwa kama biashara hufungua nafasi mpya za ujasiriamali, teknolojia ya kilimo, huduma za pembejeo, mitambo, fedha na masoko.

Kwa uchumi wa taifa, kilimo biashara kinapanua uwezo wa Tanzania kuzalisha kwa soko la ndani na nje ya nchi, kuongeza thamani ya mazao, kupunguza upotevu baada ya mavuno na kuongeza fedha za kigeni. Hapa ndipo dira ya Dr. Samia inapopata uzito wa kimkakati: kuongeza uzalishaji si mwisho wa safari; lengo ni kujenga mfumo wa uchumi unaobadilisha uzalishaji wa mkulima kuwa utajiri wa wananchi na nguvu ya taifa.

Matokeo ya awali yanayoonekana katika mwaka wa kilimo 2025/2026, pamoja na ongezeko la uzalishaji wa mazao ya biashara na mafanikio makubwa katika baadhi ya mazao kama korosho, yanaonyesha kwamba msisitizo wa kuifanya sekta kuwa ya kibiashara unaendelea kupata tafsiri ya vitendo. Heshima ya uongozi wa Rais Samia katika eneo hili inaonekana katika kuunganisha kauli, malengo, uwekezaji wa taasisi na utekelezaji unaopimika.

Falsafa ya Rais Samia

Tafsiri ya kifalsafa inayotokana na kauli hii: Maendeleo ya kilimo huanza pale mkulima anapotambuliwa kama mwekezaji, na Serikali ikaweka mazingira ya kumwezesha kuzalisha, kushindana, kufaidika na kujenga uchumi endelevu wa taifa.

Taarifa za Nukuu

Mtoa Kauli

Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Mheshimiwa Dkt. Samia Suluhu Hassan

Tarehe

14 Novemba 2025

Mahali

Dodoma, Tanzania

Tukio

Ufunguzi Rasmi wa Bunge la 13 la Jamhuri ya Muungano wa Tanzania

Kategoria

Kilimo · Uchumi · Uwekezaji · Uzalishaji · Maendeleo Endelevu

Dira Kuu

Kuifanya Tanzania kuwa taifa lenye kilimo cha kisasa, biashara, tija na ushindani mkubwa wa kikanda na kimataifa

Lengo la Ukuaji

Kuongeza kasi ya ukuaji wa sekta ya kilimo kutoka takriban 4% hadi 10% ifikapo 2030

Takwimu Muhimu

Mazao ya biashara: tani 1,599,945.66 mwaka 2025/2026 · Ongezeko la 10% dhidi ya 2024/2025

Mada Zinazohusiana

Kilimo ni Biashara Mkulima ni Mwekezaji Kilimo cha Kisasa Umwagiliaji Uwekezaji wa Kilimo Mnyororo wa Thamani Mali Shambani Usalama wa Chakula TADB Maendeleo Endelevu

Chanzo na Uthibitisho

Chanzo cha nukuu: Hotuba ya Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Mheshimiwa Samia Suluhu Hassan, wakati wa Kufungua Rasmi Bunge la 13 la Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Dodoma, tarehe 14 Novemba 2025.

Dira ya kilimo 2025–2030: Hotuba ya Rais ilieleza lengo la kuongeza kasi ya ukuaji wa sekta ya kilimo kutoka takriban asilimia 4 hadi asilimia 10 ifikapo mwaka 2030, pamoja na kuongeza uwekezaji katika mnyororo wa thamani, umwagiliaji, pembejeo, teknolojia na taasisi za fedha za kilimo.

Umwagiliaji: Serikali imeeleza mwelekeo wa kuongeza eneo la kilimo cha umwagiliaji kutoka ekari milioni 3.4 hadi ekari milioni 5 kupitia mabwawa na skimu za umwagiliaji.

Matokeo ya mwaka wa kilimo 2025/2026: Wizara ya Kilimo iliripoti uzalishaji wa mazao asilia ya biashara kufikia tani 1,599,945.66, ongezeko la asilimia 10 kutoka tani 1,451,694.11 katika mwaka wa kilimo 2024/2025.

Korosho: Taarifa ya Wizara ya Kilimo ya Aprili 2026 ilieleza uzalishaji wa korosho kufikia tani 618,497 katika msimu wa 2025/2026, kutoka tani 310,787 katika msimu wa 2023/2024.

Chanzo kikuu cha uthibitisho: Ikulu ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania · Bunge la Tanzania · Wizara ya Kilimo Tanzania · Hotuba rasmi na taarifa za utekelezaji wa mwaka 2025/2026.

Nukuu · Kilimo · Uwekezaji · Mkulima · Uchumi wa Taifa