Mkusanyiko kamili wa nukuu, kauli na maono ya Mheshimiwa Rais Dkt. Samia Suluhu Hassan katika mwaka 2026
NUKUU ZA SAMIA
2026 / ARCHIVE
Nukuu ya Rais Samia
“Uwekezaji unaoendelea kufanywa na Serikali
utafungua fursa mpya za ajira katika reli,
bandari, maghala, usafirishaji, hoteli na
huduma nyingine za ugavi.”
— Mhe. Dkt. Samia Suluhu Hassan,
Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania
Akizungumza katika hafla ya uzinduzi wa meli nne
mpya za mizigo na uwekaji wa jiwe la msingi la
ujenzi wa SGR Tabora–Kigoma · Kigoma ·
20 Julai 2026
Uchambuzi
Kutazama Miundombinu Kama Injini ya Ajira,
Biashara na Mnyororo Mpya wa Thamani
Kauli hii inaweka ajira ndani ya picha pana zaidi ya
ujenzi wa reli au ununuzi wa meli. Msingi wa hoja ya
Rais Samia ni kwamba uwekezaji wa miundombinu
hujenga mfumo wa shughuli za kiuchumi unaozalisha
mahitaji mapya ya kazi, biashara na huduma.
Reli inapounganishwa na bandari, meli, maghala na
usafirishaji, thamani ya mradi haishii kwenye njia ya
reli; huenea katika mnyororo mzima wa usambazaji.
Kwa mtazamo huo, maneno aliyosisitiza Mheshimiwa Rais
yanaonyesha fikra ya miundombinu jumuishi:
reli inahitaji vituo na huduma za mizigo, bandari
zinahitaji vifaa na wafanyakazi, meli zinahitaji
matengenezo na huduma za baharini, mizigo inahitaji
maghala na usafirishaji, huku wafanyabiashara na
wasafiri wakihitaji huduma za malazi, chakula na
huduma nyingine za kiuchumi.
Muktadha wa Kigoma unaifanya hoja hii kuwa nzito zaidi.
Tarehe 20 Julai 2026, Serikali iliweka jiwe la msingi
la SGR Tabora–Kigoma yenye urefu wa kilomita 506,
sambamba na uzinduzi wa meli nne za mizigo na hatua
za kuendeleza miundombinu ya Bandari ya Kigoma.
Hivyo, kauli kuhusu ajira ilitolewa wakati ambapo
vipande muhimu vya mfumo huo wa usafirishaji vilikuwa
vinawekwa pamoja katika eneo moja la kimkakati.
Shirika la Reli Tanzania limeeleza kuwa mradi wa
Tabora–Kigoma una thamani ya takribani dola za Marekani
bilioni 2.74, sawa na zaidi ya TSh trilioni 7 kwa
makadirio yaliyotolewa wakati wa uzinduzi. Mradi huo
unalenga kuunganisha Kigoma na mtandao mpana wa reli,
huku ukifungua njia ya mizigo kuelekea Bandari ya
Dar es Salaam na masoko ya nchi jirani.
1
Kwa hiyo, Dira inayobebwa na maneno ya Rais Dkt. Samia
si kuongeza ajira kwa kutenganisha sekta moja na nyingine.
Ni kujenga uchumi unaozunguka miundombinu:
uwekezaji wa Serikali unatengeneza mazingira ambayo
sekta binafsi, wafanyabiashara, wasafirishaji,
watoa huduma za malazi, waendeshaji wa maghala na
watoa huduma za ugavi wanaweza kuingia na kupanua
shughuli zao.
Wazo Kuu
Dira ya Rais Samia ni kutumia miundombinu ya usafirishaji
kama kichocheo cha mnyororo mpana wa ajira na biashara:
reli, bandari, meli, maghala na huduma za ugavi zikifanya
kazi kama mfumo mmoja wa kuongeza shughuli za kiuchumi.
Kutoka Kauli Hadi Matokeo
20 JULAI 2026
Kauli Ikawekwa Katika Muktadha wa Uwekezaji
Rais Samia alitoa kauli hiyo Kigoma wakati wa hafla
iliyounganisha uzinduzi wa meli nne za mizigo,
uwekaji wa jiwe la msingi la SGR Tabora–Kigoma na
hatua za maendeleo ya Bandari ya Kigoma. Hafla hiyo
yenyewe ilionyesha dhana ya kuunganisha aina
mbalimbali za usafiri na biashara.
2
JULAI 2026
SGR Tabora–Kigoma Yaingia Hatua ya Utekelezaji
Jiwe la msingi liliwekwa kwa ujenzi wa kipande cha
SGR chenye urefu wa kilomita 506. Taarifa za mradi
zinaonyesha kuwa ujenzi unalenga kupunguza muda wa
safari kati ya Dar es Salaam na Kigoma kutoka zaidi
ya saa 20 hadi takribani saa nane na kufungua
shughuli za kiuchumi katika ukanda wa Magharibi.
3
JULAI 2026
Meli Nne za Mizigo Zaanza Kuimarisha Usafiri wa Ziwa
Serikali ilizindua meli nne za mizigo zinazolenga
kuimarisha usafirishaji katika Ziwa Tanganyika.
Taarifa ya TPA inaonyesha kuwa ujenzi wa meli hizo
ulianza Aprili 2025 na kufikia Machi 2026 ulikuwa
umefikia zaidi ya asilimia 95, kabla ya kukamilishwa
kwa hatua za mwisho na kuanza kutolewa huduma.
4
2026 · BANDARI YA KIGOMA
Miundombinu ya Bandari Yaandaliwa kwa Mnyororo Mpya
Maboresho yanayohusishwa na Bandari ya Kigoma
yanajumuisha gati la shehena, gati la abiria,
jengo jipya la abiria na barabara ya kuingia na
kutoka bandarini yenye urefu wa mita 481.
Hatua hizi zinaendana moja kwa moja na hoja ya
Rais kuhusu ajira zinazotokana na bandari, usafirishaji
na huduma zinazouzunguka mfumo huo.
5
2026 → 2030
Ajira na Shughuli za Kiuchumi Zinalengwa Kukua
Taarifa za mradi zinaonyesha kuwa ujenzi wa
Tabora–Kigoma unatarajiwa kuzalisha takribani
ajira 15,000 katika Kigoma na Tabora. Hizi ni
ajira zinazotarajiwa kutokana na utekelezaji wa
mradi, si takwimu ya ajira zote ambazo tayari
zimepatikana. Kukamilika kwa mradi kunatarajiwa
kuendelea kuimarisha biashara, usafirishaji na
huduma katika ukanda huo.
6
Matokeo ya Kauli
Kauli ya Rais Dkt. Samia inapata uzito inapowekwa
ndani ya mlolongo wa KAULI → DIRA → HATUA →
UTEKELEZAJI → MATOKEO. Kufikia Septemba 2026,
baadhi ya matokeo ni outputs za moja kwa moja za
uwekezaji, wakati ajira na athari kubwa za biashara
bado ziko katika mchakato wa kujengwa pamoja na
miundombinu yenyewe.
01 · KILOMITA 506
Muunganisho Mpya wa Reli kuelekea Kigoma
Ujenzi wa SGR Tabora–Kigoma uliingia hatua rasmi
ya kuanza kwa uwekaji wa jiwe la msingi. Njia hii
yenye kilomita 506 ni sehemu ya upanuzi wa mtandao
wa reli unaolenga kuunganisha ukanda wa Magharibi
na vituo vikuu vya uchumi na biashara.
7
02 · MELI 4
Kuongezeka kwa Uwezo wa Usafirishaji wa Maji
Meli nne za mizigo zimekuwa sehemu ya hatua za
kuimarisha usafirishaji kwenye Ziwa Tanganyika.
TPA inaeleza kuwa meli hizo zinalenga kusaidia
biashara kati ya Tanzania na nchi jirani zinazozunguka
ziwa.
8
03 · BANDARI
Mfumo wa Bandari Unaendelea Kuboresha Uwezo
Maboresho ya Bandari ya Kigoma yanahusisha maeneo
ya mizigo, abiria na miundombinu ya kuingia na
kutoka bandarini. Hii inaongeza msingi wa kiutendaji
unaohitajika ili reli na usafiri wa majini viweze
kufanya kazi kama mfumo mmoja wa logistics.
9
04 · AJIRA 15,000
Fursa Kubwa ya Ajira Katika Ujenzi
Mradi wa SGR Tabora–Kigoma unatarajiwa kuzalisha
takribani ajira 15,000 katika mikoa ya Kigoma na
Tabora. Takwimu hii inawakilisha matarajio ya ajira
yanayohusishwa na mradi, si idadi ya ajira ambazo
tayari zimekamilika kufikia sasa.
10
05 · MNYORORO WA UGAVI
Fursa Zaidi ya Ajira za Reli Pekee
Ujumbe wa Rais unatambua kwamba ajira zinaweza
kuenea katika maghala, usafirishaji, huduma za
ugavi, hoteli na shughuli nyingine zinazohudumia
watu na mizigo. Hii ndiyo mantiki ya multiplier
effect ya miundombinu: mradi mmoja huunda mahitaji
katika sekta nyingine zinazouzunguka.
06 · BIASHARA YA KIKANDA
Kigoma Kama Lango la Maziwa Makuu
TPA inaieleza Kigoma kama lango muhimu la
usafirishaji na biashara kati ya Tanzania na
Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, Burundi na
Zambia. Uwekezaji katika reli, bandari na meli
unaweka msingi wa kuongeza uwezo wa kuhudumia
masoko hayo.
11
07 · LOGISTICS
Kujenga Uchumi Unaohitaji Huduma Mpya
Reli yenye uwezo mkubwa wa mizigo inapounganishwa
na bandari na usafiri wa majini huongeza mahitaji
ya uhifadhi, upakiaji, upakuaji, usafirishaji,
matengenezo, mawakala wa mizigo na huduma nyingine
za logistics. Hapo ndipo ajira zinazozunguka
miundombinu zinapopata msingi wa kibiashara.
08 · UWEKEZAJI BINAFSI
Miundombinu Kama Kichocheo cha Sekta Binafsi
Uwekezaji wa Serikali katika miundombinu unapunguza
baadhi ya vikwazo vya connectivity na kuunda mazingira
ya shughuli za sekta binafsi katika usafirishaji,
uhifadhi, biashara, utalii na huduma. Hivyo, Serikali
haijengi miundombinu pekee; inaweka jukwaa la
uwekezaji unaoweza kufuatia.
Athari kwa Taifa na Wananchi
Miundombinu Inapogeuka Kuwa Mfumo wa Fursa
Kwa mwananchi wa Kigoma na Tabora, maana ya uwekezaji
huu haiishii katika kuona reli mpya au meli mpya.
Thamani yake ya muda mrefu iko katika uwezo wa
kupunguza umbali wa kiuchumi kati ya
maeneo ya uzalishaji na masoko. Usafirishaji wenye
ufanisi unaweza kusaidia bidhaa kufikia masoko kwa
urahisi zaidi na kuongeza mvuto wa kufanya biashara
katika maeneo ambayo hapo awali yalikuwa mbali na
corridors kuu za usafirishaji.
Kwa wafanyabiashara, kuunganishwa kwa reli, bandari
na usafiri wa majini kunaweza kupanua wigo wa logistics
na kuunda mahitaji ya huduma zinazounga mkono biashara.
Ndiyo sababu Mheshimiwa Rais alitaja kwa makusudi
maghala, usafirishaji, hoteli na huduma nyingine
za ugavi badala ya kutaja ajira za reli pekee.
Ujumbe huo unaonyesha uelewa wa uchumi kama mtandao
unaounganisha sekta nyingi.
Kwa Tanzania kwa ujumla, Kigoma ina nafasi ya kipekee
kwa sababu ya Ziwa Tanganyika na ukaribu wake na masoko
ya Ukanda wa Maziwa Makuu. TPA inaeleza kuwa bandari
za Ziwa Tanganyika zinapatikana Kigoma, Katavi na Rukwa,
huku Bandari ya Kigoma ikiwa imeunganishwa na barabara
na reli na ikiwa na miundombinu ya kuhudumia shughuli
mbalimbali za usafirishaji.
12
Kwa mtazamo wa kimkakati, uwekezaji huu pia unaendana
na jitihada pana za Serikali za kuunganisha Bandari ya
Dar es Salaam na mtandao wa reli. Mwaka 2025, Serikali
ilizindua rasmi huduma za mizigo za SGR kati ya Bandari
ya Dar es Salaam na Kwala; Rais Dkt. Samia alieleza kuwa
hatua hiyo inalenga kupunguza gharama za usafirishaji
na kuongeza ushindani wa bandari.
13
Hivyo, kauli ya Kigoma ya mwaka 2026 inaweza kutazamwa
kama sehemu ya mwelekeo mpana wa kujenga corridor
ya usafirishaji yenye matawi mengi: bandari ya
Dar es Salaam, SGR, vituo vya mizigo, Bandari ya Kigoma,
usafiri wa Ziwa Tanganyika na masoko ya nchi jirani.
Huu ni mtazamo unaobadilisha miundombinu kutoka kuwa
gharama ya Serikali na kuifanya kuwa mtaji wa uzalishaji,
biashara na ajira.
Falsafa ya Rais Samia
Uwekezaji wa umma uwe msingi wa kufungua fursa pana za wananchi, kuunganisha masoko, kuchochea sekta binafsi, na kujenga uchumi wenye ajira endelevu.
Taarifa za Nukuu
Mtoa Kauli
Mhe. Dkt. Samia Suluhu Hassan,
Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania
Tarehe
20 Julai 2026
Mahali
Kigoma, Tanzania
Tukio
Uzinduzi wa meli nne mpya za mizigo na
uwekaji wa jiwe la msingi la SGR Tabora–Kigoma
Ajira 15,000 zinazotarajiwa katika Kigoma na
Tabora · Meli 4 za mizigo · SGR km 506
Mada Zinazohusiana
SGR Tabora–Kigoma
Ajira
Miundombinu
Bandari ya Kigoma
Ziwa Tanganyika
Logistics
Usafirishaji
Biashara ya Kikanda
Uwekezaji
Ukanda wa Maziwa Makuu
Chanzo na Uthibitisho
Chanzo cha nukuu:
Kauli ya Mhe. Dkt. Samia Suluhu Hassan wakati wa
hafla ya uzinduzi wa meli nne mpya za mizigo na
uwekaji wa jiwe la msingi la ujenzi wa SGR
Tabora–Kigoma, Kigoma, 20 Julai 2026.
Taarifa rasmi ya Ikulu inathibitisha tukio hilo.
14
SGR Tabora–Kigoma:
Kipande hicho kina urefu wa kilomita 506 na
kimezinduliwa rasmi kwa uwekaji wa jiwe la msingi.
Taarifa zilizotolewa wakati wa uzinduzi zinaonyesha
kuwa mradi unatarajiwa kukamilika mwaka 2030 na
kupunguza muda wa safari Dar es Salaam–Kigoma hadi
takribani saa nane.
15
Ajira:
Mradi wa SGR Tabora–Kigoma unatarajiwa kuzalisha
takribani ajira 15,000 katika Kigoma na Tabora.
Hii ni takwimu ya ajira zinazotarajiwa kutokana na
mradi, si uthibitisho kwamba ajira zote hizo tayari
zimepatikana.
16
Meli nne za mizigo:
TPA ilieleza kuwa meli hizo ni sehemu ya uwekezaji
unaolenga kuimarisha usafirishaji na biashara katika
Ziwa Tanganyika. Ujenzi ulianza Aprili 2025 na kufikia
Machi 2026 ulikuwa umefikia zaidi ya asilimia 95.
17
Bandari ya Kigoma:
Miradi ya maboresho iliyotajwa na TPA inahusisha gati
la mizigo, gati la abiria, jengo jipya la abiria na
barabara ya kuingia na kutoka bandarini yenye urefu
wa mita 481.
18
Muunganiko wa kikanda:
TPA inaieleza Kigoma kuwa lango muhimu la usafirishaji
na biashara kati ya Tanzania na nchi jirani zikiwemo
Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, Burundi na Zambia.
19
Ushahidi wa mwelekeo mpana wa SGR:
Serikali ilianza rasmi safari za mizigo za SGR kati
ya Bandari ya Dar es Salaam na Kwala mwaka 2025,
ikiwa sehemu ya mkakati wa kupunguza gharama za
usafirishaji na kuongeza ufanisi wa bandari.
20
Chanzo kikuu:
Ikulu ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania ·
Shirika la Reli Tanzania (TRC) ·
Mamlaka ya Usimamizi wa Bandari Tanzania (TPA) ·
Ofisi ya Makamu wa Rais · taarifa za kitaifa
zilizochapishwa kuhusu utekelezaji wa miradi.
21
