Nukuu za Rais Samia: Uwezeshaji Wananchi na Usawa wa Fursa

Kutambua Wachimbaji Wadogo kama Nguvu ya Uchumi wa Taifa

Kauli hii inaweka wazi mtazamo wa Serikali kwamba uchimbaji mdogo haupaswi kuonekana kama shughuli ya kujikimu pekee, bali kama sehemu muhimu ya uchumi inayoweza kuongeza uzalishaji, ajira, kipato cha kaya na mapato ya Serikali endapo wachimbaji watapatiwa mazingira na nyenzo zinazowawezesha kufanya kazi kwa tija.

Utekelezaji wa mwelekeo huu ulionekana katika hatua za kupanua upatikanaji wa maeneo ya uchimbaji, leseni, mitaji, teknolojia na mafunzo. Kati ya Julai 2023 na Machi 2024, Wizara ya Madini iliripoti kuwa jumla ya Sh bilioni 187 zilikopeshwa kwa wachimbaji wadogo, ikilinganishwa na Sh bilioni 145 zilizokopeshwa mwaka 2022.

Katika upande wa vifaa, Serikali kupitia STAMICO ilinunua mitambo mitano ya uchorongaji yenye thamani ya Sh bilioni 2.22 kwa ajili ya wachimbaji wadogo. Mitambo hiyo ilizinduliwa na Rais Samia Oktoba 21, 2023 na kukabidhiwa kwa vyama na makundi ya wachimbaji wadogo, yakiwemo FEMATA na TAWOMA.

Hatua nyingine muhimu ilikuwa upanuzi wa maeneo na leseni. Wizara iliripoti kuwa kati ya Julai 2023 na Machi 2024, jumla ya leseni 10,067 zilitolewa, ambapo 6,934 zilikuwa Leseni za Uchimbaji Mdogo (PMLs). Katika Songwe pekee, mwaka 2024, Serikali ilitoa leseni 37 kwa wachimbaji wadogo, hatua iliyolenga kuwawezesha zaidi ya wachimbaji 5,000.

Uwezeshaji haukuishia kwenye vifaa na leseni. Serikali pia iliendelea kuweka mkazo kwenye mafunzo na ujuzi. Mwaka 2025, Wizara ya Madini iliripoti kuwa Sh bilioni 51.42 zilikopeshwa kwa wachimbaji wadogo 127 katika kipindi cha Julai 2024 hadi Machi 2025, sambamba na mafunzo ya ukuzaji ujuzi kwa wachimbaji wadogo 467.

Kwa mtazamo wa matokeo, hatua hizi zinaipa uzito kauli ya Rais kwamba wachimbaji wadogo wakipata vifaa, mitaji na mafunzo wanaweza kuongeza mchango wao. Serikali ilieleza mwaka 2025 kuwa wachimbaji wadogo wanachangia takriban asilimia 40 ya maduhuli yatokanayo na uzalishaji wa madini, jambo linaloonyesha umuhimu wao katika mnyororo wa thamani wa sekta ya madini.

Kwa hiyo, kauli hii inaweza kutazamwa kama sehemu ya falsafa ya kuwawezesha wananchi wanaoshiriki moja kwa moja katika uzalishaji wa mali kutumia rasilimali zilizopo kwa tija zaidi. Mwelekeo huo umeambatana na hatua za Serikali za kuwaunganisha wachimbaji na taasisi za fedha, kuwapatia teknolojia, kuwatengea maeneo na kuwaongezea ujuzi wa uchimbaji salama na wenye tija.