Nukuu za Rais Samia: Uwezeshaji Wananchi na Usawa wa Fursa

Nukuu za Mheshimiwa Rais Dkt. Samia Suluhu Hassan kuhusu uwezeshaji wananchi na usawa wa fursa, zikisisitiza ushiriki, ujumuishi na maendeleo yenye manufaa kwa wote.

NUKUU ZA SAMIA

07 / ARCHIVE

Nukuu ya Rais Samia

“Nawasihi pia Viongozi wa Vyama Vya Wafanyakazi kuhakikisha wanawasilisha Serikalini taarifa za unyanyasaji na udhalilishaji unaotokea kwenye maeneo yao ya kazi ili hatua ziweze kuchukuliwa.”

— Mheshimiwa Samia Suluhu Hassan, Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania

Hotuba ya Kilele cha Maadhimisho ya Siku ya Wafanyakazi Duniani · Mwanza · 1 Mei 2021

Uchambuzi

Kauli Iliyoweka Utu na Usalama Kazini Katika Ajenda ya Uwajibikaji

Kauli hii ilitolewa katika mazingira ambayo viongozi wa wafanyakazi walikuwa wamewasilisha changamoto zao kwa Serikali. Badala ya kulichukulia suala la unyanyasaji na udhalilishaji kama malalamiko ya kawaida, Rais Samia alielekeza nguvu kwenye jambo la msingi: taarifa zifikishwe Serikalini ili hatua ziweze kuchukuliwa.

Hapo ndipo uzito wa kauli hii unapopatikana. Ni mtazamo unaounganisha sauti ya mfanyakazi, vyama vya wafanyakazi na mamlaka ya Serikali katika mnyororo mmoja wa uwajibikaji. Kwa maana hiyo, Rais hakusisitiza tu umuhimu wa kusikiliza changamoto; aliweka msisitizo kwamba changamoto zinazohusu utu na usalama wa mfanyakazi zinapaswa kufika kwenye mamlaka yenye uwezo wa kuzifanyia kazi.

Katika miaka iliyofuata, ajenda pana ya Serikali kuhusu ustawi wa wafanyakazi iliendelea kuonekana kupitia hatua za mishahara, maslahi, majadiliano na vyama vya wafanyakazi, huku Tanzania ikiingia pia katika mchakato wa kitaalamu wa kuoanisha sheria zake na viwango vya kimataifa kuhusu ukatili na unyanyasaji katika ulimwengu wa kazi.

Wazo kuu

Kauli ya 2021 iliweka msingi wa uwajibikaji: changamoto za mfanyakazi zisifichwe, zifikishwe kwenye mamlaka, na zipewe nafasi ya kushughulikiwa kupitia mifumo ya Serikali na mazungumzo ya kijamii.

Matokeo na Mabadiliko Yanayoweza Kuthibitishwa

Hapa chini kuna baadhi ya hatua za kipindi cha uongozi wa Rais Samia zinazohusiana na ustawi wa wafanyakazi na mazingira ya kazi. Hazijawekwa kama ushahidi kwamba kila tukio la unyanyasaji limekwisha, bali kama sehemu ya mabadiliko ya sera, maslahi na mifumo ya ulinzi.

01 · MASLAHI

Ongezeko la 35.1% la mishahara ya watumishi wa umma

Mei 2025, Rais Samia alitangaza uamuzi wa Serikali wa kuongeza kima cha chini cha mishahara kwa watumishi wa umma kwa asilimia 35.1%. Serikali ilieleza hatua hiyo kama sehemu ya kuboresha ustawi wa wafanyakazi. 1

02 · MAJADILIANO

Serikali iliendeleza mazungumzo na TUCTA

Taarifa ya Ikulu ya 2022 inaonyesha kuwa Serikali iliagiza kuendelea kwa majadiliano na TUCTA kuhusu maslahi ya wafanyakazi. Pia ilielekeza kushughulikia haki na stahiki za watumishi wanaotarajia kustaafu. 2

03 · VIWANGO VYA AJIRA

Bodi za Kima cha Chini cha Mishahara ziliimarishwa

Serikali iliunda Bodi za Kima cha Chini cha Mshahara kwa sekta ya umma na binafsi na kuanza tathmini ya viwango vya mishahara. Hatua hii iliweka suala la viwango vya malipo katika mfumo wa kitaasisi wa tathmini na ushauri. 3

04 · ULINZI KAZINI

Tanzania ilianza mchakato wa kuoanisha sheria na ILO C190

Julai–Agosti 2024, Serikali, waajiri na wawakilishi wa wafanyakazi walishiriki uchambuzi wa mapengo ya sheria kuhusu ILO Convention 190 inayohusu violence and harassment kazini. Lengo lilikuwa kubaini maeneo yanayohitaji maboresho ya sheria na sera. 4

05 · HATUA YA 2025

Timu ya kitaalamu iliwekwa kusukuma mchakato wa C190

Februari 2025, mkutano wa pande tatu Tanzania ulilenga kuanzisha timu ya kitaalamu ya kusukuma mchakato wa kuridhia ILO Conventions 97, 143 na 190. Kwa C190, hatua hiyo ilijengwa juu ya uchambuzi wa mapengo wa 2024 na roadmap ya marekebisho ya sheria na sera. 5

06 · USTAWI

Serikali iliendelea kushughulikia haki na stahiki

Taarifa rasmi ya Ikulu inaonyesha hatua zilizochukuliwa tangu 2021 kuhusu kupunguza baadhi ya makato ya kodi, kupandisha vyeo, kubadilisha kada, kulipa malimbikizo ya watumishi na kutoa ajira mpya. 6

Safari ya Kauli Hadi Mabadiliko

2021

Ahadi ya kusikiliza na kuchukua hatua: Rais Samia aliwataka viongozi wa vyama vya wafanyakazi kuwasilisha taarifa za unyanyasaji na udhalilishaji kazini ili Serikali iweze kuchukua hatua. 7

2022

Maslahi na mazungumzo: Serikali iliendelea na majadiliano na TUCTA kuhusu maslahi ya wafanyakazi na ikachukua hatua kuhusu haki na stahiki za baadhi ya watumishi. 8

2024

Ulinzi dhidi ya ukatili na unyanyasaji: Tanzania ilifanya uchambuzi wa mapengo ya kisheria kuhusu ILO Convention 190, hatua iliyolenga kubaini marekebisho yanayohitajika katika mfumo wa kitaifa. 9

2025

Kuendeleza mchakato: Tanzania iliweka timu ya kitaalamu kwa ajili ya kusukuma mchakato wa kuridhia ILO C190 na kuendeleza roadmap ya maboresho ya sheria na sera. 10

2025

Ustawi wa wafanyakazi: Serikali ilitangaza ongezeko la 35.1% la kima cha chini cha mishahara kwa watumishi wa umma. 11

Taarifa za Nukuu

Mtoa Kauli

Mheshimiwa Samia Suluhu Hassan, Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania

Tarehe

1 Mei 2021

Mahali

Mwanza, Tanzania

Tukio

Kilele cha Maadhimisho ya Siku ya Wafanyakazi Duniani

Kategoria

Haki za Wafanyakazi · Utu · Usalama Kazini

Mtazamo wa Utekelezaji

Mabadiliko ya maslahi, majadiliano ya wafanyakazi na maboresho ya mfumo wa ulinzi kazini.

Mada Zinazohusiana

Haki za Wafanyakazi Utu wa Mfanyakazi Usalama Kazini Unyanyasaji Kazini TUCTA Ajira Maslahi ya Wafanyakazi ILO C190

Chanzo na Uthibitisho

Chanzo cha nukuu: Hotuba ya Mheshimiwa Samia Suluhu Hassan, Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, katika Kilele cha Maadhimisho ya Siku ya Wafanyakazi Duniani, Mwanza, 1 Mei 2021. 12

Maslahi ya wafanyakazi: Taarifa rasmi ya Ikulu inaonyesha hatua mbalimbali zilizochukuliwa tangu 2021 kuhusu maslahi ya wafanyakazi, ikiwemo majadiliano na TUCTA, haki na stahiki za watumishi, pamoja na hatua nyingine za ustawi. 13

35.1%: Mei 2025 Rais Samia alitangaza ongezeko la 35.1% la kima cha chini cha mishahara kwa watumishi wa umma. 14

Ukatili na unyanyasaji kazini: ILO iliripoti kuwa Tanzania ilifanya uchambuzi wa mapengo ya kisheria kuhusu C190 mwaka 2024, na mwaka 2025 ikaendelea na hatua za kitaalamu kuelekea mchakato wa kuridhia na kutekeleza viwango hivyo. 15

Ufafanuzi wa uadilifu wa kumbukumbu: Hatua hizi zinaonyesha maendeleo katika ustawi wa wafanyakazi na ujenzi wa mfumo wa kukabiliana na ukatili na unyanyasaji kazini. Hata hivyo, hazipaswi kutafsiriwa kwamba kila aina ya unyanyasaji kazini imekwisha nchini au kwamba C190 tayari imeridhiwa. Taarifa za ILO za 2025/2026 zinaonyesha mchakato huo ulikuwa bado unaendelea. 16

Nukuu · Utu · Haki · Usalama · Uwajibikaji