Nukuu za Samia: Falsafa ya 4R

4R Kama Mwelekeo wa Kuimarisha Muungano na Kujenga Taifa

Kauli hii ilitolewa na Mheshimiwa Samia Suluhu Hassan tarehe 25 Aprili 2024 mjini Dodoma, wakati akihutubia maadhimisho ya miaka 60 ya Muungano wa Tanganyika na Zanzibar. Katika hotuba hiyo, alieleza falsafa ya 4R — maridhiano, ustahimilivu, mageuzi na ujenzi mpya — kama msingi wa kuendeleza amani, umoja na maendeleo ya Tanzania.

Kwa mtazamo wa Madini na Nishati, ujumbe huo una uzito wa kiuchumi kwa sababu sekta hizi zinahitaji mazingira ya kisiasa na kitaasisi yenye utulivu, kanuni zinazoeleweka, ushirikiano kati ya Serikali na wawekezaji, pamoja na uwezo wa Taifa kutumia rasilimali zake kwa manufaa mapana ya wananchi.

Kutoka Falsafa ya 4R Hadi Mazingira ya Uwekezaji na Uendelezaji wa Rasilimali za Taifa

Kauli ya Rais Samia inaonyesha mtazamo wa uongozi unaotambua kwamba ujenzi wa Taifa hauishii kwenye miundombinu pekee; unaanzia kwenye kujenga mazingira yanayowezesha watu, taasisi na mitaji kufanya kazi pamoja. Maridhiano hujenga nafasi ya ushirikiano, ustahimilivu huimarisha uwezo wa Taifa kuvuka misukosuko, mageuzi huboresha mifumo, na kujenga upya hugeuza mwelekeo huo kuwa matokeo ya kiuchumi.

Katika sekta ya madini, falsafa hiyo ilionekana katika kuendelea kuimarisha ushiriki wa Serikali katika miradi ya kimkakati, kuvutia mitaji mikubwa na kusisitiza ongezeko la thamani ndani ya Tanzania. Miongoni mwa mifano muhimu ni Kabanga Nickel, ambako Serikali ni mbia kupitia Tembo Nickel, na ambako maendeleo ya mradi yamehusishwa na uwekezaji katika uchimbaji na uchenjuaji pamoja na mpango wa kujenga kiwanda cha usafishaji Kahama.

Hatua nyingine ya kimkakati ilikuwa kusukuma mbele miradi ya madini yenye umuhimu katika uchumi wa baadaye. Mwaka 2023, Serikali ilisaini makubaliano na wawekezaji kwa miradi ya graphite Chilalo, graphite Epanko na rare earth elements Ngualla. Muundo huu ulihusisha kampuni za ubia kati ya Serikali na wawekezaji, ukionyesha mkazo wa kushirikisha Taifa katika thamani inayotokana na rasilimali zake.

Katika nishati, mwelekeo wa kujenga upya umeonekana kupitia upanuzi wa uwezo wa uzalishaji umeme. Julius Nyerere Hydropower Project yenye uwezo wa MW 2,115 ilianza kuzalisha umeme rasmi kwa kuingizwa kwa kitengo cha kwanza tarehe 22 Februari 2024, na kufikia 28 Machi 2025 vitengo vyote tisa vilikuwa vimeunganishwa na Gridi ya Taifa. Hii ni sehemu ya msingi wa miundombinu inayolenga kuongeza uhakika wa nishati kwa shughuli za viwanda, biashara na huduma.

Kwa hiyo, uzito wa kauli hii katika eneo la Madini na Nishati haupaswi kutazamwa kama ahadi ya mradi mmoja. Ni mfumo wa fikra wa kuunganisha utulivu wa kisiasa, mageuzi ya taasisi, uwekezaji, ushiriki wa Serikali, ongezeko la thamani na miundombinu ya nishati katika mkakati mpana wa kujenga uwezo wa Taifa.

Kauli → Dira → Hatua → Utekelezaji → Matokeo → Athari

KAULI: Mhe. Dkt. Samia Suluhu Hassan aliweka 4R kama falsafa ya kuimarisha Muungano na kujenga upya Taifa. Kwa maana ya kimkakati, hii ilikuwa tafsiri ya uongozi inayoweka ushirikiano, uthabiti, mageuzi na ujenzi wa uwezo wa Taifa katika mnyororo mmoja wa maendeleo.

DIRA: Katika Madini na Nishati, dira hiyo inaonekana katika kulifanya Taifa lisibaki kuwa mtazamaji wa rasilimali zake. Lengo ni kujenga uwezo wa Serikali kushiriki katika uwekezaji, kuongeza thamani ya madini, kuimarisha mapato, kuendeleza nishati ya kutosha na kuweka miundombinu inayoweza kubeba uchumi unaokua.

HATUA: Serikali iliendelea kusaini na kuendeleza ubia katika miradi ya madini ya kimkakati, kuimarisha mifumo ya ukusanyaji wa mapato, kusukuma local content, kuvutia wawekezaji wa kimataifa na kuwekeza katika uzalishaji mkubwa wa umeme.

UTEKELEZAJI: Kabanga Nickel, miradi ya graphite na rare earth elements, pamoja na JNHPP, ni mifano ya namna mwelekeo wa kujenga uwezo wa Taifa ulivyotafsiriwa katika miradi yenye thamani ya muda mrefu. JNHPP ilifikia hatua ya vitengo vyote tisa kuunganishwa na Gridi ya Taifa tarehe 28 Machi 2025.

MATOKEO: Sekta ya madini imeonyesha ongezeko la mapato, mauzo ya nje na mchango katika GDP. Mwaka 2025, mauzo ya madini nje yalifikia dola milioni 5,401.9, wakati mapato ya Serikali kutoka sekta hiyo yalizidi TSh trilioni 1.071 katika mwaka wa fedha 2024/2025.

ATHARI KWA TAIFA NA WANANCHI: Matokeo haya yanaongeza uwezo wa Serikali kupata mapato, yanaimarisha nafasi ya madini katika fedha za kigeni, yanafungua nafasi za ajira na huduma za ndani, huku uwekezaji wa nishati ukitoa msingi wa uzalishaji wa viwanda na shughuli nyingine za kiuchumi. Kwa Tanzania, maana yake pana ni kuimarika kwa uwezo wa kutumia rasilimali za ndani kama chachu ya kujenga uchumi wenye uwezo mkubwa wa kuzalisha thamani.