Nukuu za Samia: Uwezeshaji Wanawake

Nukuu za Rais Samia Suluhu Hassan kuhusu uwezeshaji wanawake zinaakisi dhamira yake ya kuimarisha usawa, fursa na maendeleo jumuishi Tanzania.

NUKUU ZA SAMIA

UWEZESHAJI WA WANAWAKE / ARCHIVE

Nukuu ya Rais Samia

“Kwa upande wetu Serikali, tutaendelea kuongeza fursa za ajira kwa wanawake, kwa kadri inavyowezekana.”

— Mheshimiwa Samia Suluhu Hassan, Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania

Hotuba kwenye Mkutano na Wanawake · Dodoma · 8 Juni 2021

Uchambuzi

Kauli ya Uongozi Inayoweka Ajira ya Mwanamke Ndani ya Mkakati wa Maendeleo ya Taifa

Kauli hii ina uzito mkubwa kwa sababu inaweka suala la ajira kwa wanawake katika kiwango cha uwajibikaji wa Serikali na mkakati wa taifa, badala ya kuliacha kama changamoto ya kundi maalumu. Mhe. Dkt. Samia Suluhu Hassan alikuwa anaelekeza kwenye ukweli wa msingi wa maendeleo: taifa haliwezi kutumia kikamilifu uwezo wake wa kiuchumi ikiwa sehemu kubwa ya wananchi wake inakabiliwa na vikwazo vya kupata kazi, ujuzi, mitaji, masoko na mazingira rafiki ya uzalishaji.

Maneno haya yalitolewa katika mazingira ambayo Rais Samia aliwakumbusha wanawake kuwa ni sehemu kubwa ya jamii na nguvu muhimu ya uchumi wa Tanzania. Katika mkutano huo wa Dodoma, Serikali iliweka wazi mtazamo kwamba uwezeshaji wa wanawake haupaswi kuishia katika kauli za usawa pekee, bali lazima uonekane katika fursa halisi za kiuchumi, huduma za kijamii, miundombinu na uwezo wa kushiriki katika uzalishaji.

Dira inayojitokeza hapa ni ya kuondoa mtazamo wa kumwona mwanamke kama mnufaika wa maendeleo na kumweka kama mshiriki kamili wa kuyatengeneza maendeleo hayo. Ajira, ujasiriamali, elimu, huduma za kifedha na miundombinu vinakuwa sehemu za mfumo mmoja wa kumwezesha mwanamke kuzalisha, kuingiza kipato, kujenga familia imara na kuchangia moja kwa moja katika ukuaji wa uchumi wa taifa.

Hapa ndipo uzito wa kiuongozi wa kauli ya Rais Samia unapojionyesha. Ahadi ya kuongeza fursa za ajira kwa wanawake haikuwa hoja iliyojitenga na sera nyingine; ilikuwa sehemu ya mtazamo mpana wa Serikali ya Awamu ya Sita wa kujenga mazingira ambayo wanawake wanaweza kushiriki kwa tija katika sekta mbalimbali. Miundombinu ya usafiri, maji, afya, elimu, mafunzo ya ujuzi na upatikanaji wa fedha vinafungamana moja kwa moja na uwezo wa mwanamke kuingia na kubaki katika shughuli za kiuchumi.

Wazo Kuu

Uwezeshaji wa wanawake ni mkakati wa kujenga uchumi unaotumia uwezo wa wananchi wote; kuongeza fursa za ajira kwa wanawake ni uwekezaji katika kipato, familia, uzalishaji na nguvu ya Taifa.

Kutoka Kauli Hadi Matokeo

8 JUNI 2021 · KAULI

Serikali Yaweka Ahadi ya Kuongeza Fursa za Ajira kwa Wanawake

Katika Mkutano na Wanawake jijini Dodoma, Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Mhe. Dkt. Samia Suluhu Hassan, alisema Serikali itaendelea kuongeza fursa za ajira kwa wanawake. Hotuba hiyo iliunganisha ajira na uwezeshaji mpana kupitia miundombinu, elimu, afya, maji, ujuzi na huduma za kifedha.

2021–2023 · DIRA NA HATUA

Uwezeshaji Wawekwa Ndani ya Mfumo wa Maendeleo

Serikali iliendelea kusisitiza mazingira ya kiuchumi na kijamii yanayowawezesha wanawake kushiriki katika uzalishaji: upanuzi wa huduma, uwekezaji wa miundombinu, mafunzo ya ujuzi na mifumo ya kuwaunganisha wananchi na fursa za kiuchumi na fedha.

2024 · UTEKELEZAJI

Wanawake Zaidi ya Milioni 11.88 Wapo Katika Ajira

Takwimu za Integrated Labour Force Survey 2024 zinaonyesha wanawake 11,884,295 wenye umri wa miaka 15 na zaidi walikuwa wameajiriwa nchini. Hii inaonyesha ukubwa wa nafasi ya wanawake katika soko la ajira na umuhimu wa sera zinazopanua ushiriki wao wa kiuchumi.

2024/25 · MATOKEO

Wanawake 64,695 Waliajiriwa Upya Katika Sekta Rasmi

Utafiti rasmi wa Ajira na Mishahara katika Sekta Rasmi wa Tanzania wa 2024/25 unaonyesha kuwa kati ya wafanyakazi 155,510 walioajiriwa upya nchini, wanawake walikuwa 64,695. Hii ni ushahidi wa nafasi halisi ya wanawake katika ajira mpya za sekta rasmi.

2025 · ATHARI YA KIUCHUMI

Mchango wa Wanawake Watambuliwa Katika Uchumi

Serikali iliendelea kusisitiza uzito wa wanawake katika uchumi; taarifa ya Ofisi ya Waziri Mkuu mwaka 2025 ilieleza kuwa wanawake wanachangia zaidi ya asilimia 35 ya uchumi wa Tanzania, huku wanawake wakifanya sehemu kubwa ya kazi katika kilimo, biashara na sekta za huduma.

Matokeo na Mafanikio ya Utekelezaji

Utekelezaji wa dira ya uwezeshaji wa wanawake hauwezi kupimwa kwa hotuba pekee. Takwimu za ajira, ushiriki wa wanawake katika nguvu kazi na ajira mpya katika sekta rasmi zinaonyesha ukubwa wa nafasi ya wanawake katika uchumi na umuhimu wa kuendelea kupanua fursa walizosisitiza viongozi wa Awamu ya Sita.

01 · 11,884,295

Wanawake Wengi Wapo Katika Ajira

Kwa mujibu wa Integrated Labour Force Survey 2024, jumla ya wanawake 11,884,295 wenye umri wa miaka 15 na zaidi walikuwa wameajiriwa. Takwimu hii inaonyesha kuwa wanawake ni sehemu kubwa ya nguvu kazi inayobeba shughuli za uzalishaji nchini.

02 · 64,695

Wanawake Waliajiriwa Upya Sekta Rasmi

Katika mwaka wa fedha wa takwimu 2024/25, wanawake 64,695 walikuwa miongoni mwa wafanyakazi wapya 155,510 walioajiriwa katika sekta rasmi ya Tanzania, kwa mujibu wa Utafiti wa Ajira na Mishahara wa NBS.

03 · 41.6%

Sehemu Kubwa ya Ajira Mpya Rasmi

Wanawake waliounda 64,695 kati ya ajira mpya 155,510 za sekta rasmi mwaka 2024/25 walikuwa takribani asilimia 41.6 ya waajiriwa wapya. Hii inaonyesha nafasi muhimu ya wanawake katika ukuaji wa ajira za kisasa na rasmi.

04 · 35%+

Mchango Mkubwa Katika Uchumi

Taarifa ya Serikali mwaka 2025 ilieleza kuwa zaidi ya asilimia 35 ya uchumi wa Tanzania unatokana na jitihada na shughuli za wanawake, jambo linaloonyesha kwa nini uwekezaji katika fursa zao ni suala la maendeleo ya taifa.

05 · SEKTA MBALIMBALI

Ushiriki wa Wanawake Hauishii Kwenye Eneo Moja

Wanawake wanaonekana katika kilimo, biashara, huduma za kifedha, taaluma, mauzo na huduma nyingine. Utafiti wa 2024/25 unaonyesha wanawake wapya walioajiriwa walikuwepo kwa kiwango kikubwa katika taaluma na kazi za huduma pamoja na mauzo.

06 · MIUNDOMBINU YA FURSA

Uwezeshaji Waunganishwa na Huduma za Msingi

Mtazamo wa Serikali uliunganisha uwezeshaji wa wanawake na uwekezaji katika usafiri, elimu, afya, maji, ujuzi na huduma za fedha. Hii inatambua kwamba ajira endelevu huhitaji mazingira yanayomruhusu mwanamke kushiriki kiuchumi kwa tija.

07 · NGUVU KAZI

Wanawake Kama Rasilimali ya Taifa

Uwepo wa zaidi ya wanawake milioni 11.8 katika ajira unaonyesha kuwa maendeleo ya Tanzania hayawezi kutenganishwa na uwezo wa wanawake kuzalisha, kupata kipato, kuanzisha biashara na kushiriki katika sekta rasmi na zisizo rasmi.

08 · ATHARI YA KITAIFA

Ajira ya Mwanamke Ni Uwekezaji wa Taifa

Mwanamke anapopata fursa ya kiuchumi, athari yake huenda zaidi ya mtu mmoja: kipato kinaingia katika familia, matumizi, elimu, afya, biashara na uzalishaji. Hivyo kupanua fursa za wanawake kunapanua msingi wa uchumi wenye ushirikishwaji.

Uzito wa Kitaifa

Kutoka Ahadi ya Ajira Hadi Falsafa ya Uchumi Unaomshirikisha Mwananchi

Kwa mtazamo wa maendeleo ya taifa, kauli ya Rais Samia inabeba dhana muhimu ya inclusive growth — ukuaji wa uchumi ambao haupimwi kwa ukubwa wa pato pekee, bali pia kwa upana wa wananchi wanaopata nafasi ya kushiriki katika kutengeneza uchumi huo. Wanawake wanapokuwa na upatikanaji mkubwa wa ajira na fursa za kiuchumi, taifa linapanua msingi wa uzalishaji na kupunguza upotevu wa uwezo wa watu wake.

Takwimu za NBS za mwaka 2024 zinaonyesha wazi ukubwa wa nguvu kazi ya wanawake nchini. Hii ndiyo sababu kauli ya kuongeza fursa za ajira ina uzito wa kimkakati: haizungumzii kundi dogo, bali sehemu kubwa ya wananchi ambao ushiriki wao unaathiri uzalishaji, kipato cha kaya, ustawi wa watoto, biashara na uwezo wa taifa kukua kwa kasi yenye usawa.

Chini ya uongozi wa Mhe. Dkt. Samia Suluhu Hassan, suala la wanawake limeendelea kuhusishwa na ajenda pana ya maendeleo badala ya kutengwa kama sera ya kijamii pekee. Huu ni mtazamo wenye uzito kwa sababu unatambua kwamba miundombinu, huduma za kijamii, elimu, ujuzi, fedha na ajira ni sehemu zinazokamilishana katika kujenga uwezo wa kiuchumi wa mwanamke.

Athari pana kwa Tanzania ni kujenga uchumi wenye wananchi wengi zaidi wanaoweza kushiriki katika uzalishaji. Kwa familia, hii huongeza uwezekano wa vyanzo vya kipato. Kwa biashara, huongeza idadi ya wazalishaji, wafanyakazi na wateja. Kwa taifa, huimarisha msingi wa kodi, matumizi, uwekezaji na maendeleo ya muda mrefu. Hivyo, msisitizo wa Rais Samia kuhusu fursa za wanawake unapaswa kutazamwa kama sehemu ya ujenzi wa uwezo wa taifa wenyewe.

Falsafa ya Rais Samia

Maendeleo ya kweli hujengwa kwa kufungua fursa kwa kila mwenye uwezo wa kuzalisha, kwa sababu taifa linalowawezesha wanawake huongeza nguvu ya familia, uchumi, ustawi na mustakabali wake.

Taarifa za Nukuu

Mtoa Kauli

Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Mheshimiwa Samia Suluhu Hassan

Tarehe

8 Juni 2021

Mahali

Dodoma, Tanzania

Tukio

Mkutano wa Rais Samia Suluhu Hassan na Wanawake

Kategoria

Uwezeshaji wa Wanawake · Ajira · Uchumi · Ujumuishaji wa Kiuchumi

Dira Kuu

Kupanua fursa za kiuchumi na ajira kwa wanawake kama sehemu ya maendeleo jumuishi ya Tanzania

Takwimu ya Ajira

Wanawake 11,884,295 wenye umri wa miaka 15+ walikuwa wameajiriwa mwaka 2024

Ajira Mpya Rasmi

Wanawake 64,695 kati ya waajiriwa wapya 155,510 mwaka 2024/25

Mada Zinazohusiana

Uwezeshaji wa Wanawake Ajira kwa Wanawake Usawa wa Kiuchumi Wanawake na Uchumi Fursa za Kiuchumi Nguvu Kazi Ujasiriamali Maendeleo Jumuishi Uwezeshaji Kiuchumi Tanzania

Chanzo na Uthibitisho

Chanzo cha nukuu: Hotuba ya Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Mheshimiwa Samia Suluhu Hassan, kwenye Mkutano na Wanawake jijini Dodoma, tarehe 8 Juni 2021.

Muktadha wa kauli: Taarifa rasmi ya Ikulu kuhusu mkutano huo inaonyesha kwamba Rais Samia aliwataka wanawake kuchangamkia fursa za kiuchumi na kueleza dhamira ya Serikali kuwaunga mkono kupitia miundombinu, elimu, afya, maji, ujuzi na upatikanaji wa fedha.

Takwimu za ajira 2024: Integrated Labour Force Survey 2024 ya Ofisi ya Taifa ya Takwimu (NBS) inaonyesha wanawake 11,884,295 wenye umri wa miaka 15 na zaidi walikuwa wameajiriwa nchini.

Ajira mpya 2024/25: Tanzania Formal Sector Employment and Earnings Survey 2024/25 inaonyesha wafanyakazi 155,510 waliajiriwa upya katika sekta rasmi, wakiwemo wanawake 64,695.

Mchango wa wanawake katika uchumi: Taarifa ya Ofisi ya Waziri Mkuu ya tarehe 14 Aprili 2025 ilieleza kuwa wanawake wanachangia zaidi ya asilimia 35 ya uchumi wa Tanzania na wana nafasi kubwa katika sekta mbalimbali za uzalishaji.

Vyanzo vya msingi: Ikulu ya Tanzania · Ofisi ya Taifa ya Takwimu (NBS) · Integrated Labour Force Survey 2024 · Tanzania Formal Sector Employment and Earnings Survey 2024/25 · Ofisi ya Waziri Mkuu.

Nukuu · Wanawake · Ajira · Uwezeshaji · Uchumi