Nukuu za Samia: ukuaji wa uchumi na maendeleo

Ukuaji wa Uchumi Unaotokana na Miundombinu, Uzalishaji na Upanuzi wa Sekta za Kimkakati

Kauli hii inaweka wazi tafsiri ya uongozi wa Rais Samia kuhusu chanzo cha ukuaji wa uchumi: si kuongeza shughuli za kiuchumi kwa kutazama sekta moja pekee, bali kujenga mfumo unaounganisha miundombinu, uzalishaji, rasilimali, huduma na uwekezaji. Ndani yake kuna hoja kwamba miundombinu ya kimkakati ndiyo msingi unaowezesha sekta nyingine kuzalisha kwa ufanisi zaidi.

Dira inayojitokeza ni kuifanya miundombinu iwe injini ya uzalishaji. Reli, nishati, barabara, bandari na miundombinu mingine ya usafirishaji hazionekani kama miradi ya ujenzi pekee; zinajengwa ili kupunguza gharama za uzalishaji na usafirishaji, kuongeza muunganiko wa masoko, kuvutia uwekezaji na kuunganisha maeneo yenye rasilimali na vituo vya biashara.

Mwelekeo huo umeonekana katika utekelezaji wa miradi mikubwa kama Julius Nyerere Hydropower Project (JNHPP), Standard Gauge Railway (SGR), maboresho ya bandari na miundombinu ya barabara na madaraja. Wizara ya Fedha inaonyesha kuwa mwaka 2024 uchumi ulikua kwa asilimia 5.5 na kwamba ukuaji huo ulihusishwa, miongoni mwa mambo mengine, na utekelezaji wa miradi ya kimkakati ya nishati na usafirishaji, kuanza kwa uzalishaji wa umeme JNHPP na kuanza kwa usafirishaji wa abiria kwa SGR kati ya Dar es Salaam na Dodoma.

Hivyo, Hatua haikuwa kutenga fedha kwa miundombinu bila uhusiano na uzalishaji. Utekelezaji ulihusisha kuunganisha nishati, usafirishaji, biashara, kilimo, madini na huduma katika mfumo mmoja wa ukuaji. Hii ndiyo sababu kauli hiyo inapotazamwa kwa upana inaonyesha falsafa ya kuwekeza katika miundombinu yenye uwezo wa kuzalisha athari za kiuchumi kwa sekta nyingi kwa wakati mmoja.

Miundombinu Inapounganishwa na Uzalishaji, Ukuaji Hubadilika Kuwa Mfumo wa Uchumi

Athari ya kwanza ni kuongeza uwezo wa uzalishaji. Umeme wa uhakika huongeza nafasi ya viwanda na biashara kufanya kazi kwa ufanisi; reli na barabara huunganisha wazalishaji na masoko; bandari huunganisha Tanzania na biashara ya kikanda na kimataifa. Hivyo, uwekezaji wa miundombinu unaweza kuzalisha athari katika sekta nyingi kwa wakati mmoja.

Athari ya pili ni kupanua mnyororo wa thamani. Kilimo kinapounganishwa na usafirishaji, nishati, masoko na huduma za fedha, nafasi ya kuongeza thamani ya mazao huongezeka. Vivyo hivyo, madini yanapounganishwa na miundombinu ya nishati, usafirishaji na viwanda, sekta hiyo inaweza kuwa sehemu ya mfumo mpana zaidi wa uzalishaji na biashara.

Athari ya tatu ni kuongeza uwezo wa Tanzania kushiriki katika biashara ya kikanda na kimataifa. World Bank imeeleza kuwa uwekezaji mkubwa katika miundombinu umeendelea kusaidia ukuaji na kuipa Tanzania nafasi ya kuwa kitovu cha muunganiko wa kikanda. Wakati huo huo, BOT iliripoti kuwa mwaka 2025 mapato ya nje yaliungwa mkono na dhahabu, bidhaa za kilimo, utalii na usafirishaji.

Athari ya nne ni kuimarisha uchumi wenye vyanzo vingi vya ukuaji. Takwimu za NBS za robo ya pili ya 2025 zinaonyesha mchango wa kilimo, madini, ujenzi, fedha na bima, biashara na viwanda katika ukuaji wa asilimia 6.3 wa kipindi hicho. Muundo huu unaendana na hoja ya kauli ya Rais kwamba ukuaji wa Tanzania unatokana na mchanganyiko wa sekta na uwekezaji wa kimkakati, si chanzo kimoja pekee.

Kwa wananchi, maana ya mwelekeo huu ni kwamba uwekezaji mkubwa wa Taifa unapokuwa na uhusiano na uzalishaji, biashara, usafirishaji, huduma na uwekezaji binafsi, unaweza kujenga mazingira mapana zaidi ya shughuli za kiuchumi. Ndiyo maana utekelezaji wa miradi mikubwa unapaswa kutazamwa kama sehemu ya mfumo wa maendeleo, si majengo au miundombinu iliyojitenga.